Της πλατείας μου η σημαία (τα όρια της πλατείας)

Μπορεί η σύγχρονη πλατεία να έχει τις καταβολές της στην αρχαία ή τη μεσαιωνική αγορά, το σημείο δηλαδή που χτυπούσε η καρδιά της πόλης, μα έκτοτε έχει κυλήσει πολύ νερό στο αυλάκι. Η πλατεία ενός  χωριού ίσως να εκπληρώνει ακόμη αυτή την λειτουργία μα όχι αυτή της μητρόπολης. Η μορφολογία της δεν έχει αλλάξει και πολύ, εξακολουθεί να είναι ένας μεγάλος ανοιχτός χώρος που συγκεντρώνει γύρω του επιβλητικά δημόσια κτίρια και μνημεία που διαλαλούν την ισχύ και τον πλούτο (ή την απουσία τους) της κοινότητας στα ίδια τα μέλη της αλλά και στους εκτός. Αυτό που έχει αλλάξει είναι η κλίμακα. Η ισχύς που προβάλλεται στην κεντρική πλατεία δεν είναι πια αυτή του τοπικού βαρώνου, μα αυτή του σύγχρονου βιομηχανοποιημένου κράτους. Ούτε ο ρόλος μα ούτε κι ο συμβολισμός της πλατείας είναι ο ίδιος μετά από αυτή τη μετάβαση. 

Η πλατεία είναι πλέον καταδικασμένη να είναι και να μην είναι το κέντρο της πολιτικής ζωής την ίδια στιγμή. Εξακολουθεί μεν να αποτελεί τον κύριο δημόσιο χώρο που μπορούν να βρεθούν οι πολίτες, μα από την άλλη δεν αποτελεί παρά μόνο ένα μικρό μέρος του εθνικού πολιτικού χώρου. Η όψη της σύγχρονης πλατείας κρύβει δύο πολύ διαφορετικούς κινδύνους. Αφενός μεν το άτομο, ως μονάδα, συνθλίβεται από το βάρος της έκτασης του χώρου και των συμβολισμών ισχύος που τον περιβάλλουν και ενισχύεται η αίσθηση ανημποριάς του. Αφετέρου, το άτομο εάν καταφέρει μαζί με άλλους να γεμίσει αυτόν τον χώρο κινδυνεύει να νιώσει ανίκητο, χωρίς όμως να είναι, αγνοώντας πως ο χώρος δεν εκπληρώνει πια την παλιά του λειτουργία μα αποτελεί μικρό μέρος μόνο μιας κατά πολύ ευρύτερης πολιτικής κοινότητας. Μπορεί λοιπόν η πλατεία να ανακτήσει την αρχική της λειτουργία ή -όπως ετέθη και στην πρόσκληση για το αφιέρωμα- "να επιστρέψει η δημοκρατία στις ρίζες της;"

Νομίζω έχω ήδη προδιαθέσει για την αρνητική απάντηση που θα δώσω. Δεν πιστεύω πως με το κίνημα των αγανακτισμένων επιστρέφει η δημοκρατία στον χώρο της. Αφενός μεν γιατί η πλατεία δεν είναι πια ο χώρος της κατ' αποκλειστικότητα. Καλές είναι οι φαντασιώσεις αμεσοδημοκρατίας και συνελεύσεων για όσο κρατάνε , μα δεν μπορούν να κρατήσουν για πάντα ούτε να συμπεριλάβουν όλον τον πληθυσμό. Διάφορες προσπάθειες ξεκίνησαν έτσι μα δεν γνωρίζω καμία που να δούλεψε σε μεγάλη κλίμακα (θυμόμαστε που κατέληξαν τα σοβιέτ και η κομμούνα φαντάζομαι). Είναι άλλο πράγμα να προσπαθήσεις να τρέξεις αμεσοδημοκρατικά μια κατάληψη κτιρίου ή μια παρέμβαση για το πάρκο της γειτονιάς κι άλλο ένα σύγχρονο κράτος. 

Δεύτερο και συναφές, το αίτημα για "πραγματική δημοκρατία" είναι αρκετά ασαφές ώστε να το ερμηνεύει καθένας όπως θέλει. Είναι ένα αίτημα που θα είχε κάποιο νόημα εάν υπήρχαν ενδείξεις αλλαγής πολιτικής νοοτροπίας στην κοινωνία, πράγμα που φοβάμαι πως δεν έχει καμία σχέση με την πραγματικότητα. Δεν μπορώ να πιστέψω πως οι νοικοκυραίοι που φωνάζουν ζητώντας την ησυχία τους και τσουβαλιάζουνε όλον τον πολιτικό κόσμο (και χειροκροτούνται γι αυτό) έχουνε πραγματικά αλλάξει νοοτροπία. Όταν ανέχεσαι και στηρίζεις μια κουτσουρεμένη δημοκρατία επί τριάντα χρόνια και αγανακτείς μόλις σου βάλουν παραπάνω χέρι αυτοί που μέχρι εχτές ψήφιζες, μπορώ μεν να σου δώσω τον πόντο επειδή επιτέλους αποφάσισες να αντιδράσεις μα μην περιμένεις να θεωρήσω πως οι φωνές σου σηματοδοτούν ειλικρινή επιθυμία για "πραγματική δημοκρατία". Για να προλάβω τις κατηγορίες ότι με τη σειρά μου τσουβαλιάζω αυτό το "ετερόκλητο πλήθος κτλ" σας θυμίζω τα ποσοστά που γράφουν τα δύο κόμματα εξουσίας τις τελευταίες δεκαετίες και το ποιοι προηγούνται στις τελευταίες δημοσκοπήσεις. 

ΥΓ. Έκανα κάθε προσπάθεια να βγάζει νόημα η ανάρτηση μα την έχω γράψει υπό το κράτος εξουθένωσης κι επιφυλάσσομαι να την διορθώσω μόλις είμαι πιο ξεκούραστος. Απολογίες αν έχω ασάφειες. 

DISCLAIMER: Δεν αναφέρεται η παρούσα στο εάν το κίνημα των αγανακτισμένων μπορεί να έχει ή όχι αποτέλεσμα γενικά και αόριστα. Είναι όλα ανοιχτά και μπορεί να βγει κάπου (για καλό ή για κακό) ή και πουθενά. Αυτό στο οποίο αναφέρομαι είναι στο αν σηματοδοτεί "επιστροφή της δημοκρατίας στις ρίζες της" ή είναι απλώς η αντανακλαστική αντίδραση μιας κοινωνίας που δεν αλλάζει προς αυτήν την κατεύθυνση αλλά ζητάει επιστροφή στο status quo ante. 

----------------------------

Η παρούσα είναι μέρος του δι-ιστολογικού αφιερώματος "η δημοκρατία στις πλατείες" στο οποίο συμμετέχουν τα ακόλουθα ιστολόγια: βιβλιοθηκάριος, silent, ψαροκόκαλο, renata, krot, κυνοκέφαλοι, ιχνηλασίες, happy hour, rubies and clouds, κουπέπκια, δύτης, roadartist, μπαμπάκης, niemandsrose, potepote, riski, η ζωή στην καταραμένη νήσο, butterfly's world, τσαλαπετεινός

Morning encounters

Φαίνεται πως από την πρώτη ανάρτηση, το ιστολόγιο ετούτο είναι καταδικασμένο να ασχολείται με τρωκτικά μια φορά τον χρόνο. Κι αφού τα δύο είδη σκίουρων που συναντώνται στο νησί μας τα έχω ήδη καλύψει, σήμερα θα γνωρίσουμε έναν μικροσκοπικό τους συγγενή που συνάντησα στην πρωινή βόλτα. Χωρίς να παίρνω κι όρκο πρόκειται μάλλον για ποντικό του δάσους, αν και προτιμά κυρίως τους φράχτες από θάμνους (στα μέρη μου τα λέγαμε όχτους νομίζω). Εγώ τον συνάντησα στο μονοπάτι δίπλα από το union canal κοντά σε έναν τέτοιον φράχτη. Με το που τον αντίκρισα σκέφτηκα τους αστεϊσμούς που κάναμε με έναν φίλο περπατώντας δίπλα στο ποταμάκι του Εδιμβούργου (το οποίο περνάει μέσα από την πόλη) για το τι δικαιολογίες θα είχανε βρεθεί στην Ελλάδα για να κοπούν τα δέντρα και να μπαζωθεί το ρέμα. Μια από αυτές που είχαμε συμπεριλάβει στη λίστα ήτανε το "κι αυτά τα δέντρα, σκέτη βρωμιά είναι, μαζεύουνε ποντίκια". Πηγή έμπνευσης για τα σχετικά επιχειρήματα δεν θα μπορούσε να είναι άλλος από τον αντιδήμαρχο με το πριόνι που ήδη από το 2007 μας είχε προειδοποιήσει για τους κινδύνους που εγκυμονεί η ανεξέλεγκτη βλάστηση. Αν μη τι άλλο θα πρέπει να αισθάνεται δικαιωμένος. εν πάσει περιπτώσει, στην πρώτη φωτογραφία είναι ο ποντικομικρούλης που λέγαμε και στην δεύτερη είναι πάλι ο ίδιος μόνο που έχω προσθέσει κι ένα κέρμα για κλίμακα. Στην τρίτη φωτογραφία ένας εναγκαλισμός που φοβάμαι πως δεν ήτανε ιδιαίτερα φιλικός. Καλημέρα. 

Ευθυνολόγιο αριστεράς

Επειδή τόσες μέρες που γίνεται το τζέρτζελο στις πλατείες κάθομαι φρόνιμος στη γωνίτσα μου, κι επειδή  δε μου βγαίνει να κάτσω να γράψω ένα κατεβατό νααααα με τις απόψεις μου όταν έχω βρει ένα σωρό κείμενα στη μπλογκόσφαιρα με τα οποία να συμφωνώ περισσότερο ή λιγότερο (ή καθόλου), αποφάσισα να συγκεντρώσω την εμπειρία μου από τις σχετικές συζητήσεις σε μια σειρά (κομψών) διαγραμμάτων. Προφανώς η θεματολογία είναι εν προκειμένω η σχετιζόμενη με τους αγανακτισμένους αλλά τα διαγράμματα μπορούν να αναπροσαρμοστούν ώστε να ανταποκρίνονται σε κάθε περίπτωση που ενδεχομένως απασχολεί την επικαιρότητα. 

Το πρώτο σχήμα καλύπτει την τρέχουσα φάση, όσο ακόμα δεν φαίνεται κάτι ξεκάθαρα και όλα τα ενδεχόμενα είναι ανοιχτά. Το δεύτερο σχήμα χωρίζεται σε δύο υποπεριπτώσεις αναλόγως της έκβασης του κινήματος των "αγανακτισμένων". Προσοχή στα χρώματα, το ροζουλί-κοκκινωπό αφορά στις ευθύνες της αριστεράς εάν δείξει επιφυλακτικότητα και το ξεπλυμενί πράσινο αν συμμετάσχει. Η μαγεία είναι πως δεδομένου πως οι διάφοροι αριστεροί έχουν προς το παρόν και τις δύο αντιδράσεις, η αριστερά σαν όρος-ομπρέλα πιθανότατα θα τα ακούσει όλα τα παρακάτω ενώ οι επιμέρους αριστεροί σαν άτομα πιθανότατα θα εισπράξουν μόνο ό,τι τους αντιστοιχεί. 

(*) Με το "αίσιο" εννοούμε αν το κίνημα των αγανακτισμένων πετύχει όλους ή μέρος των εκπεφρασμένων στόχων του, των όποιων στόχων του δλδ "πτώση της κυβέρνησης", "έξω οι κλέφτες",  "περισσότερη δημοκρατία", "έξω από το μνημόνιο", "να οριοθετηθεί η ΑΟΖ" (αμε το είδαμε κι αυτό κάπου) κτλ. Επειδή οι περισσότεροι απ'αυτούς είναι αφηρημένοι και δεν έχουμε την παραμικρή ιδέα για το μετά είμαστε στη σφαίρα του φαντασιακού και δεν θα ρισκάρω υποθέσεις. Υποθέτω όμως πως αν βγει κάτι καλό θα το καταλάβουμε. Όπως θα το καταλάβουμε (ευκολότερα) κι αν ξεφουσκώσει ή ακόμα κι αν βγει κάτι κακό (στην πιο ακραία περίπτωση, αν το αυγό που νομίζαμε/ελπίζαμε ότι έκρυβε κάτι χαριτωμένο σκάσει και τελικά βγει κάτι όχι και τόσο χαριτωμένο).  

(1) Κρεμάλα δεν προσέθεσα στο σχηματάκι, παράλειψή μου, απ' ό,τι είδα όμως κυκλοφορούν πολλές εσχάτως στο σύνταγμα, οπότε φωτογραφίστε μια από εκεί και παίξτε το παιχνίδι. 

------------------------------------------------------------------------

Η παρούσα είναι μια θεωρητική άσκηση για να δούμε πως η αριστερά ως όρος - σούπα μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να νοηματοδοτήσουμε τη συμπεριφορά των γύρω μας που έχουμε χαρτογραφήσει ως ανήκοντες στον χώρο. Ο καθένας μας έχει διαφορετικές προσλαμβάνουσες και εμπειρίες κι επίσης διαφορετική ψυχοσύνθεση και δεν είναι απαραίτητο όλα αυτά να στηρίζονται σε κάποια περισπούδαστη ανάλυση για το τι αποτελεί "γνήσια αριστερή θέση". Συνεπώς, εάν διαφωνείτε με την επιφυλακτικότητα του Latecomer για αυτά που συμβαίνουν στις μέρες μας, παρακαλώ αφήστε την αριστερά έξω απ' αυτό, αυτή ούτως ή άλλως εκ των υστέρων θα φταίει ό,τι κι αν γίνει :)