Τραγική ειρωνεία: μια οπτικοακουστική προσέγγιση

Ξεκινάμε σαν καλά παιδιά με τον ορισμό του λεξικού τον οποίον αντιγράφουμε από εδώ:

(έκφρ.) τραγική ~: α. (φιλολ., θέατρ.) τεχνική στην πλοκή του μύθου που παρουσιάζει τους ήρωες να αγνοούν την αλήθεια, τους θεατές όμως να τη γνωρίζουν και να αγωνιούν για την πλάνη των ηρώων. β. για τις περιπτώσεις στις οποίες, ενώ κάποιος αναμένει κτ. ευχάριστο και ενεργεί ανάλογα, του συμβαίνει ένα γεγονός τραγικό.

Ακολουθεί το οπτικοακουστικό υλικό, από την πάντα επίκαιρη καλτ ταινία του Τσιώλη "Ας περιμένουν οι γυναίκες" την οποίαν μπορείτε να δείτε σε συνέχειες στο youtube μια από τις βραδιές που θα περάσετε μέσα λόγω κρίσης. Θερμές ευχαριστίες στον Χρυσικό που μου θύμισε την ταινία (αν και άλλη σκηνή). Απολαύστε υπεύθυνα:

Ο κωνοφόρος Wellington

Μια παλιά συνήθεια των Γλασκωβέζων είναι να στολίζουνε κατά τις νυχτερινές -και υποθέτω -μεθυσμένες ώρες το κεφάλι του αγάλματος του Wellington με έναν πορτοκαλί κώνο. Η συνήθεια κρατάει από την δεκαετία του 1980 και ψάχνοντας να βρω μια λογική εξήγηση δεν βρήκα κάτι καλύτερο από το σχετικό κείμενο του BBC: "οι ντόπιοι θεωρούνε τον κώνο δείγμα της Γλασκοβέζικης αίσθησης του χιούμορ και μέρος της πόλης όσο οποιοδήποτε άλλο μνημείο". Στο τελευταίο έχουνε ένα δίκιο. Έφιππο Wellington έχουμε και στο Εδιμβούργο και φυσικά κανείς δεν του δίνει σημασία, πάνε χρόνια άλλωστε που ο σημαντικότερος ρόλος των αγαλμάτων είναι ως σημεία για να δίνεις ραντεβού. Κι όμως κάθε φορά που βλέπω το δικό μας άγαλμα ή ακούω το όνομα Wellington το μυαλό μου τρέχει κατευθείαν στο έφιππο άγαλμα της Γλασκώβης, με το πορτοκαλί του πουριτανικό καπέλο . Κατά κάποιον τρόπο λοιπόν οι Γλασκωβέζοι έχουνε καταφέρει να κάνουνε το άγαλμά τους ζωντανό με το -συζητήσιμο- χιούμορ τους κι ας λέει η αστυνομία από το 2005 ότι 'θα πάρει μέτρα για την αποτροπή του βανδαλισμού'. Δυστυχώς ή ευτυχώς 5 χρόνια μετά, το έθιμο δεν έχει ξεριζωθεί και τείνω προς το 'ευτυχώς'. Γιατί ακόμα κι αν κάθε φορά που περνάω μπροστά του μονολογώ "α ρε κακομοίρη, πάλι σε στολίσανε" πρέπει να παραδεχτώ πως αν δεν ήτανε ο κώνος ούτε που θα πρόσεχα το άγαλμα. Αφήστε που πλέον αυτά τα δύο τα έχω άρρηκτα σνδυάσει στο μυαλό μου. Εχτές λοιπόν, περνώντας από τον Wellington όπως κάθε φορά που πάω μια βόλτα από τη Γλασκώβη, κοντοστάθηκα μπροστά στο απρόσμενο θέαμα του ασκεπούς αγάλματος. Δεν είναι η πρώτη φορά που βλέπω τον κώνο κατεβασμένο, αλλά αυτή τη φορά είχε αράξει ένα περιστέρι επάνω στην κεφαλή του ανυπεράσπιστου δούκα και τον είχε ήδη παρασημοφορήσει. Βλέποντάς τον έτσι κατακουτσουλισμένο, νομίζω πως είναι η πρώτη φορά που αποφάνθηκα τόσο απόλυτα ότι είναι καλύτερα με τον κώνο του!

-----------------------------------------------------------

UPDATE: Προσθέτω την φώτο που έστειλε ο Βιολόγος με την δίχρωμη εκδοχή του κώνου!

Waiting for the barbarians

First, my apologies for posting in English. The Internet connection we have at home recently passed away. Incidentally, it happened when I was trying to reply to Zaphod's massive post after spending half an hour reading it. I will, however, display moral superiority and won't attribute the coincidence to a declaration of war on behalf of the natural scientists! Anyway, the last days haven't been exactly the best of my life and I needed urgently to occupy myself with a new post, not to mention the fact that from next week the workload at University is going to increase dramatically and there won't be probably enough time even if the connection is back. Hence the choice to compose in English instead of greeklish was one of lesser evil.

Most of you probably already know the ill-fated series of fortifications built by the Germans across the coasts of France to prevent an allied landing during the Second World War i.e. the Atlantic Wall. What you might not know -as I didn't before coming here- is that a similar effort was taking place across the Channel. Since the Germans never attempted to invade Britain with land forces the fortifications never became as popular as the German ones, yet their remains are still traceable across the land. So, today's post includes photos from the fortifications in Cramond island guarding the entrance of the Firth of Forth. The first one needs some further comments. It depicts the causeway that links the island to the mainland. The row of concrete pyramids was built to prevent submarines from passing when the tide was high. Actually, it is one of the first landmarks I remember from my first flight to Edinburgh. From above it looked like a partially submerged fence. Naturally then, our island is not a proper one, but a tidal island. The photos were taken when the tide was low and the island accessible by foot. Enjoy.

--------------------------
You didn't really expect any real weapons to be left in the bunkers, did you? Until next -and hopefully in greek- time, goodnight and good luck.

Μια σούπα ο κόσμος και ο νους τρύπιο κουτάλι

Είναι κάποιες στιγμές που φθονώ θανάσιμα τις θετικές επιστήμες με τους πίνακες, τις εξισώσεις και τους νόμους τους. Από μια άποψη είναι ξεκάθαρες και ταχτοποιημένες. Όχι βέβαια πως δεν περνάνε κι αυτές από ριζικές ανατροπές, μα έχουνε και μια πρόοδο να επιδείξουνε και στο κάτω κάτω είναι αρκετά ακριβείς και εφαρμόσιμες ώστε να στείλουνε τον άνθρωπο στο φεγγάρι κι εμένα πίσω στο Εδιμβούργο χωρίς να πέσει το αεροπλάνο μου -ή να εξηγήσουν επαρκώς γιατί έπεσε αν αυτό γινότανε. Στρέφομαι τώρα στον μικρόκοσμο στον οποίον επιστρέφω μετά από δυο εβδομάδες πλήρους αποστασιοποίησης και απολαυστικής αποχαύνωσης.

Το 'μικρόκοσμος' μάλλον ήτανε ακουσίως αυτοσαρκαστικό καθώς μια ματιά μόνο στη λίστα με τις επιστήμες του ανθρώπου είναι αρκετή για να προκαλέσει ίλιγγο. Όλοι εμείς είτε είμαστε ιστορικοί, είτε φιλόσοφοι, είτε ψυχολόγοι, είτε οικονομολόγοι, είτε κοινωνιολόγοι, είτε πολιτικοί επιστήμονες σαν και του λόγου μου πασχίζουμε να καταλάβουμε πως λειτουργεί το πιο παράδοξο είδος που πάτησε ποτέ στον πλανήτη και εξακολουθεί να αλωνίζει πάνω του. Δεν είναι πως δεν προσπαθούμε. Αιώνες τώρα σκεφτόμαστε και σπάμε το κεφάλι μας και γράφουμε και ξαναγράφουμε και το αποτέλεσμα είναι πάντα εξοργιστικό. Ως προς την κατανόηση του ανθρώπου και των κοινωνιών του ομολογουμένως υπάρχει μια πρόοδος. Το ζήτημα είναι πως την κατανόηση αυτή κανείς άνθρωπος δεν είναι πλέον στη θέση να την αφομοιώσει. Κι εξηγούμαι: το προπτυχιακό μου στη Μεγάλη του Γένους Σχολή (σ.σ. Πάντειος) είχε να κάνει με τις διεθνείς σχέσεις και περιελάμβανε 64 μαθηματάκια θεωρίας διεθνών σχέσεων, διπλωματικής ιστορίας, ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης, φιλοσοφίας, πολιτικής, οικονομικών κτλ. Σε όποια κατεύθυνση και να κοιτάξεις υπάρχει υλικό που δεν σου φτάνουν δέκα ζωές να το αφομοιώσεις! Κάποτε έκανα την φιλότιμη προσπάθεια να ξεπεράσω λίγο τα όρια της αυλής μου και να ασχοληθώ με τον εθνικισμό που είναι παράρτημα της κοινωνιολογίας. Διαπίστωσα έντρομος πως κι εκεί υπήρχαν δύο μεγάλα στρατόπεδα με μικρότερα στο εσωτερικό τους και με απολήξεις που φτάνανε στην κοινωνική ανθρωπολογία, την ιστορία και την κοινωνιολογία. Περιττό να αναφέρω πως άλλους γείτονες όπως τις πολιτικές επιστήμες (που είμαστε και συγγενείς) και την φιλοσοφία τους επισκέπτομαι μόνο για τα τυπικά, με άλλους έχω μια καλημέρα (γεια σου πολιτική οικονομία!) και με κάποιους πιο τυχερούς επειδή τους συμπαθώ από παιδί (όπως η ιστορία) τα λέμε κάπως συχνότερα.

Σ' αυτόν τον κόσμο εκλεκτικών συγγενειών βρίσκομαι λοιπόν όταν ακούω ένα τραγουδάκι που είναι γραμμένο για κάτι εντελώς διαφορετικό (τον Καββαδία) κι όμως δύο στίχοι του μου λένε σε περίληψη όσα έμαθα 8 χρόνια στα πανεπιστήμια της Ελλάδας και της Σκωτίας. "Μια σούπα ο κόσμος και ο νους τρύπιο κουτάλι" λοιπόν κι εμείς εδώ, μέσα στους αιώνες αναδεύουμε την σούπα μήπως και βρούμε κάτι χρήσιμο και ο Σίσυφος μας βλέπει κουβαλώντας τον βράχο του και χαμογελάει με συγκατάβαση . Και με ένα τρύπιο κουτάλι βέβαια, έχεις κάποια ελπίδα να συγκρατήσεις μερικά κομμάτια της σούπας, μα όσο μικρές και να είναι οι τρύπες πάντα κάτι θα σου ξεφεύγει. Αυτά για την κατανόηση, υπάρχει όμως και το εφαρμοσμένο μέρος κι αυτό πονάει περισσότερο. Τι προσφέραμε ως ανθρωπιστικές σπουδές στο αντικείμενο της μελέτης μας; Ίσως τίποτα παραπάνω από αυξημένα επίπεδα αυτογνωσίας. Τώρα πια μπορούμε να εντοπίζουμε τα αίτια ενός πολέμου στα στρατηγικά/οικονομικά συμφέροντα ή στον εθνικισμό ή στο πείσμα ενός ηγέτη ή σε μια παρεξήγηση ή στην ανθρώπινη φύση, μα δεν μπορούμε να τον σταματήσουμε. Κι όταν κάποιος από μας, πιο ξεχωριστός και πιο αισιόδοξος έχει κάποια ιδέα για να αλλάξει ο κόσμος -πράγμα που δεν συμβαίνει ιδιαίτερα συχνά- γεννιέται μια ιδεολογία. Άνθρωποι παλεύουν και ενίοτε πεθαίνουν κατά χιλιάδες επειδή κάποιος πριν απ' αυτούς στην προσπάθειά του να κατανοήσει τον κόσμο ονειρεύτηκε να τον αλλάξει. Ίσως γι αυτό τις αγαπώ τελικά τις ανθρωπιστικές σπουδές, γιατί είναι πολύ ανθρώπινες. Μόνο που κάποια βράδια όπως και τούτο νιώθω σαν "λαθρεπιβάτης σ' ένα πλοίο παροπλισμένο".

Εάν έφτασες την ανάρτηση ως το τέλος σ' ευχαριστώ για την υπομονή σου. Δεν ήσουν άλλωστε υποχρεωμένος να διαβάσεις για την κρίση ταυτότητας ενός κοινωνικού επιστήμονα. Σαν ελάχιστη αποζημίωση, ορίστε το τραγουδάκι που αποτέλεσε την αφορμή της ανάρτησης.