Βρε τι μου θυμίζει

Χαζολογώντας σήμερα έπεσα πάνω σε μια συζήτηση για αυτήν την περίπτωση. Δεν είναι ο σκοπός της παρούσας να συζητήσω το αν έκανε πατάτα το left.gr (σύντομη απάντηση, ναι έκανε και μπορούσε να ανακινήσει το ίδιο θέμα χωρίς υπερβολές και πιο τεκμηριωμένα). Το όνομα όμως του εν λόγω συμβούλου χτύπησε καμπανάκι. Σκάλισα λιγάκι λοιπόν δεξιά κι αριστερά και βρήκα το παρακάτω:

Υπάρχει κάτι το χαριτωμένο σε αυτή τη σύντομη ανάλυση του κ. Κωτούλα. Είναι κάτι κοινό μεταξύ όλων των εθνικιστικών αναλύσεων: ο εθνικισμός του άλλου εντοπίζεται και αποδομείται με σχετική ευκολία χωρίς φυσικά να εφαρμόζουμε το ίδο εργαλείο στον δικό μας εθνικισμό. Όσοι παρακολουθούν καιρό το ιστολόγιο θα θυμούνται κάτι παλιές αναρτήσεις περί ρεαλισμού και εθνικισμού. Δεν θα επαναλάβω τα ίδια σημεία αναλυτικά λόγω έλλειψης χρόνου μα θα παραπέμψω συνοπτικά σε παλιότερα σχόλια για το θέμα:
α) γιατί δε μπορείς να αποκαλείς τον τσαμπουκά σου 'ρεαλισμό' ακόμα κι αν τυχαίνει να είσαι δυνατότερος από τον άλλον έχω ασχοληθεί εδώ.
β) για το μακεδονικό και για το πόσο τα "εθνικά σου δίκαια" (πάντα οριζόμενα με όρους εθνικισμού)απασχολούν (ή πρέπει να απασχολούν) τον υπόλοιπο πλανήτη έχω μιλήσει εδώ.

Επειδή το πρώτο ποστ γράφτηκε πριν από 4 χρόνια περίπου θα ήθελα εδώ να συμπληρώσω μερικά πράγματα: ένα βασικό χαρακτηριστικό του ρεαλισμού είναι η σύνεση στην εξωτερική πολιτική. Γι αυτόν ακριβώς τον λόγο οι ρεαλιστές επιμένουν πως το να επιδιώκεις να ικανοποιήσεις τα εθνικά σου συμφέροντα είναι εντελώς διαφορετικό από το να ακολουθείς εθνικιστική πολιτική. Τα πρώτα μπορείς να τα υπολογίσεις και να προσπαθήσεις να τα καλύψεις έχοντας πλήρη συνείδηση πως συχνά βρίσκονται σε αντίθεση με τα εθνικά συμφέροντα των γύρω σου. Σε αυτήν την περίπτωση τα ιεραρχείς και προχωράς σε συμβιβασμούς όπου χρειαστεί. Γνωρίζεις λοιπόν που πρέπει να σταματήσεις. Μπορείς λοιπόν να καταλάβεις ότι ο απέναντί σου δεν πρόκειται ποτέ να εγκαταλείψει την εθνική του ταυτότητα για χάρη της δικής σου αντίληψης περι κυριότητας της ιστορίας διότι αυτό θα τον αναιρούσε ως ανεξάρτητο κράτος με δικαίωμα στον αυτοπροσδιορισμό. Σε αυτήν την περίπτωση αυτό που για σένα είναι ζήτημα κύρους και 'ορθής ανάγνωσης της ιστορίας' για τον άλλον είναι ζήτημα επιβίωσης και δεν μπορείς ρεαλιστικά να περιμένεις πως θα υποχωρήσει. Εάν φυσικά αγνοήσεις αυτό το δίδαγμα του ρεαλισμού και καπηλευτείς τη θεωρία προκειμένου να κουνάς το δάχτυλο σε κάποια πιο αδύναμη γειτονική χώρα ώστε να υποχωρήσει στη θέλησή σου, τουλάχιστον προσπάθησε να μην αρχίσεις τις κλάψες περί διεθνούς δικαίου όταν κάποια άλλη υποθετική γειτονική χώρα εκμεταλευτεί τα δικά σου χάλια και επικαλεστεί την δική σου αδυναμία προκειμένου να υποχωρήσεις στη θέλησή της.

Θα έκλεινα σχολιάζοντας πως η πρόσληψη του κ Κωτούλα ως συμβούλου για ζητήματα ιθαγένειας είναι λιγότερο επιζήμια από την πρόσληψή του ας πούμε σε κάποιο τμήμα υπεύθυνο για την χάραξη εξωτερικής πολιτικής. Αλλά αυτό θα αντικατόπτριζε απλώς τα στενά συμφέροντά μου ως σπουδαστή των διεθνών σχέσεων που δεν θέλει να διασύρεται το αντικείμενο μελέτης του και θα αγνοούσε την πραγματική ζημιά που μπορεί να υποστεί η ελληνική πολιτική ιθαγένειας. Well, you can't win them all I suppose.

Riot Photo opportunity

Ομολογώ πως την πρώτη φορά που είδα την φωτογραφία από τις ταραχές στο Βανκούβερ, ναι εκείνη με το ζευγάρι που φιλιότανε στην άσφαλτο μπροστά από τα ΜΑΤ, μου έκανε εντύπωση. Έχοντας πλέον δει την 1433η αναπαράστασή της διαπίστωσα πως το πράγμα έχει αρχίσει και γίνεται επικίνδυνο. Διότι είναι γενικά διαπιστωμένο πως όταν φιλιέται κανείς δεν ανταποκρίνεται ιδιαίτερα καλά στα ερεθίσματα του περιβάλλοντος. Συνεπώς όσοι επιδίδονται στο σπορ κινδυνεύουν άμεσα να φάνε καμία πετριά, καμία γκλοπία ή οποιοδήποτε από τα λοιπά αντικείμενα εκτοξεύονται εκατέρωθεν κατακέφαλα και να έχουμε δράματα. Ακολουθεί ένας σύντομος οδηγός για να πετύχετε το ίδιο αποτέλεσμα με ασφάλεια:

 

 

 

Θα χρειαστείτε:

Αρχικά έναν δρόμο και μια κάθετη επιφάνεια στην οποία πρέπει να προσαρμόσετε μια μεγαλούτσικη αφίσα (1) που να περιλαμβάνει τα ακόλουθα:
α) αστυνομικούς ή λοιπές δυνάμεις καταστολής, κατά προτίμηση σε παράταξη και συμπαγή σχηματισμό. Όσο βαρύτερος ο εξοπλισμός των ανωτέρω τόσο το καλύτερο αλλά μην το παρακάνετε (οι stormtroopers ας πούμε δεν είναι και τόσο ρεαλιστικοί). Στην εικόνα που κατάφερα να βρω στο αρχείο μου είχε μόνο έναν τροχονόμο ο οποίος επίσης δεν ενδείκνυται (για τους αντίθετους λόγους που δεν ενδείκνυνται  οι stormtroopers).
β) ει δυνατόν καπνούς, φωτιές, συντρίμμια και τα συναφή
επειδή το να τυπώσεις αφίσα σε αυτές τις διαστάσεις μπορεί να κοστίσει αρκετά, μπορείτε να μαζευτείτε διάφορα ζευγάρια που επιθυμούν να φωτογραφηθούν με το ίδιο φόντο και να μοιραστείτε τα έξοδα. Ακολούθως ακολουθείτε τις κατατοπιστικότατες οδηγίες της εικόνας. Οι μπλε γραμμές (2) υποδηλώνουν τα όρια της φωτογραφίας. Εκτός του πεδίου λήψης και ανάλογα με την κατεύθυνση του ανέμου μπορείτε να προσθέσετε καπνογόνα του εμπορίου (σημεία Α, Β) προκειμένου να έχουμε καλύτερο εφέ.

Εάν όμως δεν θέλετε να φωτογραφηθείτε ενώ αποφασίσατε να δώσετε ένα φιλάκι εν μέσω της αναμπουμπούλας, κάτι που βρίσκω απολύτως θεμιτό, μπορείτε να ακολουθήσετε τα ακόλουθα μέτρα ασφαλείας:

Βήμα 1: ελέγχουμε γύρω μας εάν υπάρχουν φωτογράφοι, χιπστεράδες με iphone, μπλόγκερς ή οποιοσδήποτε δείχνει να κραδαίνει κάτι που μπορεί να βγάλει φωτογραφία με απειλητικές διαθέσεις. Εάν η απάντηση είναι "όχι" προχωράμε στο Βήμα 4. Εάν η απάντηση είναι "ναι" πάμε στο επόμενο βήμα. Βήμα 2: ελέγχουμε εάν στην νοητή προέκταση της ευθείας ημών και του φωτογράφου υπάρχει κάτι από τα ακόλουθα: α) παρατεταγμένες ή μη δυνάμεις καταστολής β) φωτιά γ) καπνός δ) επεισόδια. Εάν η απάντηση είναι"όχι" προχωράμε στο Βήμα 4, εάν "όχι" προχωράμε στο επόμενο βήμα. Βήμα 3: μετακινούμαστε όσες φορές χρειαστεί προκειμένου στην ευθεία μας να βρίσκεται α) τοίχος β) κάδος σκουπιδιών γ) παρτέρι που να μην καίγεται. Βήμα 4: τον/την βουτάμε.

Συρία: τα 'but' μιας ανθρωπιστικής επέμβασης

Στην ακαδημαϊκή του μικροκοσμογραφία, ο Cornford είχε επισημάνει σκωπτικά πως υπάρχει μόνο ένα καλό επιχείρημα για να γίνει κάτι. Όλα τα άλλα είναι επιχειρήματα για να μην γίνει. Το καλό επιχείρημα για να γίνει μια ανθρωπιστική επέμβαση είναι ασφαλώς αυτό που μου επισήμανε ο αταίριαστος στην κουβέντα μας στο τουήτερ, η οποία στάθηκε και η αφορμή για να ξεσκονίσω το ιστολόγιο: "Να σταματήσει η σφαγή". Ξεκαθαρίζω πως στην κουβέντα που θα ακολουθήσει δεν θα σταθώ σε κριτικές περί ιμπεριαλισμού ή επιλεκτικής χρήσης της ανθρωπιστικής επέμβασης αν και είναι υπαρκτά προβλήματα. Για χάρη της συζήτησης θα δεχτώ πως ο δυτικός κόσμος έχει τις καλύτερες προθέσεις και ειλικρινά σκέφτεται το ενδεχόμενο μιας επέμβασης για ανθρωπιστικούς καθαρά λόγους. Θα ήτανε τότε μια επέμβαση στη Συρία, μιας και εκεί γίνεται ο κακός χαμός τον τελευταίο καιρό, δικαιολογημένη; Πάμε να δούμε μερικούς λόγους για τους οποίους δεν θα ήτανε και τόσο καλή ιδέα ή τουλάχιστον θα χρειαζότανε περισσότερη σκέψη:

 

ό,τι θέλω βλέπω: υπάρχει η τάση στην κοινή γνώμη των δυτικών κοινωνιών να αντιμετωπίζουμε την φιλελεύθερη δημοκρατία όχι ως μια μορφή οργάνωσης που προέκυψε από συγκεκριμένο ιστορικό πλαίσιο αλλά ως την φυσική τάξη των πραγμάτων. Στην καλύτερη δε περίπτωση, που υπάρχει η στοιχειώδης ιστορική παρατηρητικότητα, η φιλελεύθερη δημοκρατία αποτελεί την κορύφωση, την τελείωση μιας μακράς ιστορικής διαδικασίας. Το πρόβλημα εδώ πέρα είναι ασφαλώς μια -παρωχημένη πια- φιλοσοφία της ιστορίας κολλημένη στον 19ο αιώνα και τα ιδανικά του περί συνεχούς προόδου της ανθρωπότητας, μιας φιλοσοφίας της ιστορίας που ακόμη μαζεύει τα κομμάτια της από το σοκ του 1914. Το αποτέλεσμα της σύγχυσης αυτής, είναι να θεωρήσουμε πως ό,τι είναι καλό και λειτουργεί για εμάς πρέπει εκ των πραγμάτων να είναι καλό και να λειτουργεί και για όλους τους άλλους. Είναι πολύ εύκολο συνεπώς στην προσπάθειά του να μεταφράσει ένα πολιτικό κίνημα, να υποπέσει κανείς στην ακόλουθη εκλογίκευση: η αντιπολίτευση στην Συρία μάχεται εναντίον του Ασσάντ, ο Ασσάντ είναι δικτάτορας, άρα η αντιπολίτευση είναι δημοκρατική. Θα μπορούσε όντως η συριακή αντιπολίτευση -ποια απ' όλες όμως;- να είναι δημοκρατική, αλλά θα μπορούσε να ισχύει και το αντίθετο ή θα μπορούσε να αντιλαμβάνεται την "δημοκρατία" διαφορετικά από εμάς.  Η δημοκρατία άλλωστε είναι από τους πιο διαδεδομένους όρους-λάστιχο που υπάρχουν. Εδώ βέβαια η σύγχυση επιτείνεται συχνά και από την ρητορική της μίας ή της άλλης πλευράς και την επιθυμία να δημιουργηθεί συμπάθεια στη διεθνή κοινή γνώμη. Η πρώτη λοιπόν παγίδα έγκειται στο να αντιλαμβανόμαστε τα δικά μας ιδανικά ως εξωιστορικές και πανανθρώπινες κατηγορίες και να τα προβάλλουμε σε όλους τους υπόλοιπους θεωρώντας αυτονόητο πως σκέφτονται ακριβώς όπως εμείς κι επιθυμούν ό,τι κι εμείς.

 

θυματοποίηση: Η δεύτερη και ίσως ακόμα σοβαρότερη παγίδα είναι η τάση θυματοποίησης. Το πρώτο και προφανέστατο πρόβλημα, που έχουμε ήδη αναφέρει παλιότερα, είναι η αντίληψη πως ολόκληρος ο μη δυτικός κόσμος χωρίζεται σε θύτες και σε θύματα. Η αφήγηση σε γενικές γραμμές αν και σε θεωρητικό επίπεδο φαντάζει προοδευτική και ψυχοπονιάρικη, κρύβει μέσα της μια αντίληψη που λίγο διαφέρει από τον μύθο του "ευγενούς αγρίου" που αποτέλεσε και το νομιμοποιητικό μύθο της παλιάς αποικιοκρατίας. Εάν οι πολίτες λχ στη Συρία αντιμετωπιστούν ως θύματα μιας κακής κυβέρνησης που τους εξοντώνει αδιάκριτα, έχουν απογυμνωθεί από κάθε έννοια ελεύθερης βούλησης και το μόνο στο οποίο μπορούν να ελπίζουν είναι η έξωθεν σωτηρία από την καλοπροαίρετη δύση. Το δεύτερο πρόβλημα που προκύπτει από την θυματοποίηση είναι ο αναπόφευκτος μανιχαϊσμός που τη συνοδεύει και που μεταφράζεται στην πεποίθηση πως η κατοχή από κάποιον της ιδιότητας του θύματος αποκλείει αυτομάτως την κατοχή της ιδιότητας του θύτη. Εφόσον λοιπόν η κοινή γνώμη με τον έναν ή τον άλλον τρόπο πειστεί πως κάποια ομάδα του πληθυσμού ανήκει στην κατηγορία του θύματος, δυσκολεύεται να αποδεχτεί πως η ίδια ομάδα μπορεί να μετατραπεί σε θύτη αρκετά γρήγορα. Στην περίπτωση που μια ανθρωπιστική επέμβαση έχει γίνει με βάση αυτό το σκεπτικό είναι πρακτικά αδύνατο να ακολουθήσει σύντομα άλλη επέμβαση για να προστατεύσει τα ίδια δικαιώματα στους πρώην θύτες ή σε κάποια άλλη ομάδα, άσχετη με την όλη ιστορία που εκλαμβάνεται από την πρώην θυματοποιημένη ομάδα ως συνένοχη. Παράδειγμα της πρώτης περίπτωσης αποτελεί η εξωδικαστική εκτέλεση του Καντάφι και της δεύτερης ο διωγμός των Τσιγγάνων στο Κοσσυφοπέδιο ως 'συνεργατών των Σέρβων'. Η δεύτερη παγίδα έγκειται λοιπόν στο ότι με τη θυματοποίηση μιας πλευράς, δημιουργείται μια παραπλανητική εικόνα η οποία μπορεί μεν να διευκολύνει μια ανθρωπιστική επέμβαση στο να κερδίσει υποστήριξη, αλλά ταυτόχρονα αποστερεί από τον επεμβαίνοντα κάθε δυνατότητα να ελέγξει τις αγριότητες που ενδεχομένως θα διαπράξει αυτή η πλευρά μόλις επικρατήσει. Δείτε για παράδειγμα τις δυσκολίες που περιγράφει η Del Ponte στην διερεύνηση της περίπτωσης του εμπορίου οργάνων στο Κοσσυφοπέδιο, όπου λίγο πολύ αναφέρει πως επειδή η ανακήρυξη της ανεξαρτησίας επέκειτο το θέμα έγινε γαργάρα.

 

if you break it, you buy it: Η τρίτη παγίδα έχει να κάνει με το ενδεχόμενο αδιέξοδο αφού γίνει η επέμβαση. Σε περιπτώσεις που υπάρχει ξεκάθαρα εμφύλιος πόλεμος όπως η Λιβύη και η Συρία, το να "σταματήσει η σφαγή" σημαίνει πως ο επεμβαίνων πρέπει να διαλέξει στρατόπεδο. Εάν λοιπόν είναι ειλικρινής για τις προθέσεις της επέμβασης, πρέπει να είναι σε θέση να αναλάβει την ευθύνη στην πιθανότητα που η διάδοχη κατάσταση είναι ένας κακός χαμός. Το να πέσει ένας δικτάτορας που καταπίεζε τον πληθυσμό του και να αντικατασταθεί από ένα πλήρες χάος πολέμαρχων που πολεμούν μεταξύ τους με αποτέλεσμα ο γενικός πληθυσμός να είναι σε χειρότερη μοίρα από πριν, ελάχιστα θα παρηγορήσει τον πληθυσμό τον οποίον η επέμβαση σχεδιάστηκε για να προστατεύσει. Ο δυτικός κόσμος σε αυτήν την περίπτωση αντιμετωπίζει ένα τρομακτικό αδιέξοδο. Αφενός μεν η κοινή γνώμη στις ανεπτυγμένες χώρες δύσκολα θα δεχτεί την απώλεια σε ανθρώπους και το κόστος που μπορεί να συνεπάγεται μια παρατεταμένη εμπλοκή, γιατί είπαμε, εάν μπορούμε να σταματήσουμε το μακελειό με μερικές βόμβες εντάξει, αλλά να μην χάσουμε και δικούς μας στη διαδικασία. Αφετέρου, οποιαδήποτε επέμβαση από πλευράς δυτικού κόσμου, ακριβώς λόγω του αποικιακού παρελθόντος, είναι καταδικασμένη να αντιμετωπίσει τη δυσπιστία στην καλύτερη και την ανοιχτή εχθρότητα στην χειρότερη περίπτωση. Χαρακτηριστικότατο παράδειγμα είναι η περίπτωση της Λιβύης όπου η επέμβαση ήτανε χλιαρή μεν είχε δε ως αποτέλεσμα οι επεμβαίνοντες να διαλέξουνε πλευρά. Το αποτέλεσμα είναι να αναλάβει την "εξουσία" μια αντιπολίτευση που παρά τις καλές τις προθέσεις, δεν κατάφερε εδώ και τόσους μήνες να αφοπλίσει τους πολέμαρχους και να σταματήσει τον πόλεμο των φυλών. Το λιντσάρισμα δε, του Αμερικάνου πρέσβη για μια ταινία για την οποία δεν έφερε ευθύνη ούτε ο ίδιος ούτε η κυβέρνησή του, είναι φοβάμαι ενδεικτικό του πόσο (καθόλου) άλλαξαν οι παραστάσεις του πληθυσμού μετά την επέμβαση. Φτάνει να σκεφτεί κανείς πως αυτό ακολούθησε μια αρκετά συγκρατημένη επέμβαση που δεν περιελάμβανε μακροχρόνια εμπλοκή σε state-building. Συνεπώς, για να επιστρέψω στον τίτλο της υποενότητας, ο δυτικός κόσμος αυτή τη στιγμή δεν έχει την πολυτέλεια να αγοράσει το βάζο εάν το σπάσει, γιατί κινδυνεύει και να πληρώσει μια περιουσία και να το κάνει θρύψαλα. Εφόσον λοιπόν ο κίνδυνος να δημιουργηθεί ένα ακόμη διαλυμένο κράτος στη Μ. Ανατολή είναι και υπαρκτός και δεν μπορεί να αποφευχθεί με δέσμευση για την μετα- εποχή, καλό θα ήτανε ως δυτικός κόσμος, πριν βγάλουμε από τη ντουλάπα το κουστούμι του superman να σκεφτούμε πολύ προσεκτικά μήπως τελικά δεν θέλουμε να σπάσουμε το βάζο.  

Εγώ και το μεγάλο μου το στόμα

Κάποια στιγμή το φθινόπωρο του 2009 είχα ασχοληθεί με το μακεδονικό και το ρόλο των Μητσοτάκη και Σαμαρά σ' αυτό, για να καταλήξω στην εξής διαπίστωση: "Συνοψίζοντας: πραγματικά άμα στην ΝΔ πάνε και βγάλουνε τον Σαμαρά και κερδίσει και εκλογές με βλέπω να ζητάω πολιτικό άσυλο στην Ρουριτανία". Επειδή τα γραπτά μένουν λοιπόν κι επειδή όλα εδώ πληρώνονται, ορίστε και το σχετικό έγγραφο (κλικ για ζουμ):

Διευκρινίζω λίγο το σημείο 3: Ως ΕΕΖ αγγλιστί καταλαβαίνουμε την Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη (ΑΟΖ) και μια απλή ανάγνωση στο Μέρος V της σχετικής σύμβασης αρκεί για να καταλάβετε πως τα περί "ανακήρυξης ΑΟΖ" όπως αυτό εδώ είναι μπαρούφες εκ του ασφαλούς.

La Chute v.2

 Όταν διάβασα για το τροχαίο θυμήθηκα πως μερικές εβδομάδες πριν, αποκλεισμένος σε έναν ξενώνα από τα χιόνια, άκουγα τον Κώστα να μου διηγείται πως κατάφερε τον Αγγελόπουλο να παραβρεθεί σε μια τιμητική εκδήλωση για τα 40χρονα της "αναπαράστασης" που είχε γυριστεί στα μέρη μας. Λίγο αργότερα που έμαθα και την κατάληξη του τροχαίου, σκέφτηκα πως θα στεναχωρήθηκε ο Κώστας που σε τόση εκτίμηση τον είχε και μου έδειχνε τις σχετικές φωτογραφίες με τόσον ενθουσιασμό (και 'γω να  πασχίζω να κρύψω το πόσο λίγα έχω δει από τις ταινίες του, τα περισσότερα ούτε καν ως το τέλος), μα η αλήθεια είναι πως δεν πρόλαβα να σκεφτώ και πολύ. Διότι άρχισε εκείνος ο ορυμαγδός στα social media  που μου θύμισε εκείνον τον φίλο που συζητούσαμε πριν από καιρό: 

Πόσο θαυμάζουμε τους κυρίους μας που πια δε μιλούν κι έχουν το στόμα γεμάτο χώμα! Ο σεβασμός τότε έρχεται εντελώς φυσικά, ο σεβασμός που μπορεί και να περίμεναν όλη τους τη ζωή από μας. Ξέρετε όμως γιατί είμαστε πάντοτε πιο δίκαιοι και πιο γενναιόδωροι με τους νεκρούς; Ο λόγος είναι απλός. Δεν υπάρχει υποχρέωση μαζί τους. Μας αφήνουν ελεύθερους, όλος ο χρόνος είναι στη διάθεσή μας, να στριμώξουμε το σέβας μας ανάμεσα στο κοκτέηλ και μια ευγενική ερωμένη, με λίγα λόγια, στο νεκρό χρόνο. Αν μας δημιουργούσαν κάποια υποχρέωση, θα 'ταν στη μνήμη, και η μνήμη μας είναι βραχεία. Όχι, τον νωπό νεκρό αγαπάμε στους φίλους μας, τον αλγεινό νεκρό, τη συγκίνησή μας, τον εαυτό μας τελικά. 

-------------------------------------------------------------------------

Ελπίζω οι φίλοι που θα ετοιμάσετε κάτι για τον Αγγελόπουλο να μην αποκαρδιωθείτε απ' αυτήν μου την ανάρτηση. Φαντάζομαι πως αν και εσείς είδατε ένα timeline να ξεχειλάει θλιμμένους αποχαιρετισμούς και δηλώσεις που δεν λυπήθηκαν τις λέξεις (σαν κι αυτές που θα δούμε τις επόμενες μέρες στα κανάλια) θα με καταλάβετε. 

Της πλατείας μου η σημαία (τα όρια της πλατείας)

Μπορεί η σύγχρονη πλατεία να έχει τις καταβολές της στην αρχαία ή τη μεσαιωνική αγορά, το σημείο δηλαδή που χτυπούσε η καρδιά της πόλης, μα έκτοτε έχει κυλήσει πολύ νερό στο αυλάκι. Η πλατεία ενός  χωριού ίσως να εκπληρώνει ακόμη αυτή την λειτουργία μα όχι αυτή της μητρόπολης. Η μορφολογία της δεν έχει αλλάξει και πολύ, εξακολουθεί να είναι ένας μεγάλος ανοιχτός χώρος που συγκεντρώνει γύρω του επιβλητικά δημόσια κτίρια και μνημεία που διαλαλούν την ισχύ και τον πλούτο (ή την απουσία τους) της κοινότητας στα ίδια τα μέλη της αλλά και στους εκτός. Αυτό που έχει αλλάξει είναι η κλίμακα. Η ισχύς που προβάλλεται στην κεντρική πλατεία δεν είναι πια αυτή του τοπικού βαρώνου, μα αυτή του σύγχρονου βιομηχανοποιημένου κράτους. Ούτε ο ρόλος μα ούτε κι ο συμβολισμός της πλατείας είναι ο ίδιος μετά από αυτή τη μετάβαση. 

Η πλατεία είναι πλέον καταδικασμένη να είναι και να μην είναι το κέντρο της πολιτικής ζωής την ίδια στιγμή. Εξακολουθεί μεν να αποτελεί τον κύριο δημόσιο χώρο που μπορούν να βρεθούν οι πολίτες, μα από την άλλη δεν αποτελεί παρά μόνο ένα μικρό μέρος του εθνικού πολιτικού χώρου. Η όψη της σύγχρονης πλατείας κρύβει δύο πολύ διαφορετικούς κινδύνους. Αφενός μεν το άτομο, ως μονάδα, συνθλίβεται από το βάρος της έκτασης του χώρου και των συμβολισμών ισχύος που τον περιβάλλουν και ενισχύεται η αίσθηση ανημποριάς του. Αφετέρου, το άτομο εάν καταφέρει μαζί με άλλους να γεμίσει αυτόν τον χώρο κινδυνεύει να νιώσει ανίκητο, χωρίς όμως να είναι, αγνοώντας πως ο χώρος δεν εκπληρώνει πια την παλιά του λειτουργία μα αποτελεί μικρό μέρος μόνο μιας κατά πολύ ευρύτερης πολιτικής κοινότητας. Μπορεί λοιπόν η πλατεία να ανακτήσει την αρχική της λειτουργία ή -όπως ετέθη και στην πρόσκληση για το αφιέρωμα- "να επιστρέψει η δημοκρατία στις ρίζες της;"

Νομίζω έχω ήδη προδιαθέσει για την αρνητική απάντηση που θα δώσω. Δεν πιστεύω πως με το κίνημα των αγανακτισμένων επιστρέφει η δημοκρατία στον χώρο της. Αφενός μεν γιατί η πλατεία δεν είναι πια ο χώρος της κατ' αποκλειστικότητα. Καλές είναι οι φαντασιώσεις αμεσοδημοκρατίας και συνελεύσεων για όσο κρατάνε , μα δεν μπορούν να κρατήσουν για πάντα ούτε να συμπεριλάβουν όλον τον πληθυσμό. Διάφορες προσπάθειες ξεκίνησαν έτσι μα δεν γνωρίζω καμία που να δούλεψε σε μεγάλη κλίμακα (θυμόμαστε που κατέληξαν τα σοβιέτ και η κομμούνα φαντάζομαι). Είναι άλλο πράγμα να προσπαθήσεις να τρέξεις αμεσοδημοκρατικά μια κατάληψη κτιρίου ή μια παρέμβαση για το πάρκο της γειτονιάς κι άλλο ένα σύγχρονο κράτος. 

Δεύτερο και συναφές, το αίτημα για "πραγματική δημοκρατία" είναι αρκετά ασαφές ώστε να το ερμηνεύει καθένας όπως θέλει. Είναι ένα αίτημα που θα είχε κάποιο νόημα εάν υπήρχαν ενδείξεις αλλαγής πολιτικής νοοτροπίας στην κοινωνία, πράγμα που φοβάμαι πως δεν έχει καμία σχέση με την πραγματικότητα. Δεν μπορώ να πιστέψω πως οι νοικοκυραίοι που φωνάζουν ζητώντας την ησυχία τους και τσουβαλιάζουνε όλον τον πολιτικό κόσμο (και χειροκροτούνται γι αυτό) έχουνε πραγματικά αλλάξει νοοτροπία. Όταν ανέχεσαι και στηρίζεις μια κουτσουρεμένη δημοκρατία επί τριάντα χρόνια και αγανακτείς μόλις σου βάλουν παραπάνω χέρι αυτοί που μέχρι εχτές ψήφιζες, μπορώ μεν να σου δώσω τον πόντο επειδή επιτέλους αποφάσισες να αντιδράσεις μα μην περιμένεις να θεωρήσω πως οι φωνές σου σηματοδοτούν ειλικρινή επιθυμία για "πραγματική δημοκρατία". Για να προλάβω τις κατηγορίες ότι με τη σειρά μου τσουβαλιάζω αυτό το "ετερόκλητο πλήθος κτλ" σας θυμίζω τα ποσοστά που γράφουν τα δύο κόμματα εξουσίας τις τελευταίες δεκαετίες και το ποιοι προηγούνται στις τελευταίες δημοσκοπήσεις. 

ΥΓ. Έκανα κάθε προσπάθεια να βγάζει νόημα η ανάρτηση μα την έχω γράψει υπό το κράτος εξουθένωσης κι επιφυλάσσομαι να την διορθώσω μόλις είμαι πιο ξεκούραστος. Απολογίες αν έχω ασάφειες. 

DISCLAIMER: Δεν αναφέρεται η παρούσα στο εάν το κίνημα των αγανακτισμένων μπορεί να έχει ή όχι αποτέλεσμα γενικά και αόριστα. Είναι όλα ανοιχτά και μπορεί να βγει κάπου (για καλό ή για κακό) ή και πουθενά. Αυτό στο οποίο αναφέρομαι είναι στο αν σηματοδοτεί "επιστροφή της δημοκρατίας στις ρίζες της" ή είναι απλώς η αντανακλαστική αντίδραση μιας κοινωνίας που δεν αλλάζει προς αυτήν την κατεύθυνση αλλά ζητάει επιστροφή στο status quo ante. 

----------------------------

Η παρούσα είναι μέρος του δι-ιστολογικού αφιερώματος "η δημοκρατία στις πλατείες" στο οποίο συμμετέχουν τα ακόλουθα ιστολόγια: βιβλιοθηκάριος, silent, ψαροκόκαλο, renata, krot, κυνοκέφαλοι, ιχνηλασίες, happy hour, rubies and clouds, κουπέπκια, δύτης, roadartist, μπαμπάκης, niemandsrose, potepote, riski, η ζωή στην καταραμένη νήσο, butterfly's world, τσαλαπετεινός

Ευθυνολόγιο αριστεράς

Επειδή τόσες μέρες που γίνεται το τζέρτζελο στις πλατείες κάθομαι φρόνιμος στη γωνίτσα μου, κι επειδή  δε μου βγαίνει να κάτσω να γράψω ένα κατεβατό νααααα με τις απόψεις μου όταν έχω βρει ένα σωρό κείμενα στη μπλογκόσφαιρα με τα οποία να συμφωνώ περισσότερο ή λιγότερο (ή καθόλου), αποφάσισα να συγκεντρώσω την εμπειρία μου από τις σχετικές συζητήσεις σε μια σειρά (κομψών) διαγραμμάτων. Προφανώς η θεματολογία είναι εν προκειμένω η σχετιζόμενη με τους αγανακτισμένους αλλά τα διαγράμματα μπορούν να αναπροσαρμοστούν ώστε να ανταποκρίνονται σε κάθε περίπτωση που ενδεχομένως απασχολεί την επικαιρότητα. 

Το πρώτο σχήμα καλύπτει την τρέχουσα φάση, όσο ακόμα δεν φαίνεται κάτι ξεκάθαρα και όλα τα ενδεχόμενα είναι ανοιχτά. Το δεύτερο σχήμα χωρίζεται σε δύο υποπεριπτώσεις αναλόγως της έκβασης του κινήματος των "αγανακτισμένων". Προσοχή στα χρώματα, το ροζουλί-κοκκινωπό αφορά στις ευθύνες της αριστεράς εάν δείξει επιφυλακτικότητα και το ξεπλυμενί πράσινο αν συμμετάσχει. Η μαγεία είναι πως δεδομένου πως οι διάφοροι αριστεροί έχουν προς το παρόν και τις δύο αντιδράσεις, η αριστερά σαν όρος-ομπρέλα πιθανότατα θα τα ακούσει όλα τα παρακάτω ενώ οι επιμέρους αριστεροί σαν άτομα πιθανότατα θα εισπράξουν μόνο ό,τι τους αντιστοιχεί. 

(*) Με το "αίσιο" εννοούμε αν το κίνημα των αγανακτισμένων πετύχει όλους ή μέρος των εκπεφρασμένων στόχων του, των όποιων στόχων του δλδ "πτώση της κυβέρνησης", "έξω οι κλέφτες",  "περισσότερη δημοκρατία", "έξω από το μνημόνιο", "να οριοθετηθεί η ΑΟΖ" (αμε το είδαμε κι αυτό κάπου) κτλ. Επειδή οι περισσότεροι απ'αυτούς είναι αφηρημένοι και δεν έχουμε την παραμικρή ιδέα για το μετά είμαστε στη σφαίρα του φαντασιακού και δεν θα ρισκάρω υποθέσεις. Υποθέτω όμως πως αν βγει κάτι καλό θα το καταλάβουμε. Όπως θα το καταλάβουμε (ευκολότερα) κι αν ξεφουσκώσει ή ακόμα κι αν βγει κάτι κακό (στην πιο ακραία περίπτωση, αν το αυγό που νομίζαμε/ελπίζαμε ότι έκρυβε κάτι χαριτωμένο σκάσει και τελικά βγει κάτι όχι και τόσο χαριτωμένο).  

(1) Κρεμάλα δεν προσέθεσα στο σχηματάκι, παράλειψή μου, απ' ό,τι είδα όμως κυκλοφορούν πολλές εσχάτως στο σύνταγμα, οπότε φωτογραφίστε μια από εκεί και παίξτε το παιχνίδι. 

------------------------------------------------------------------------

Η παρούσα είναι μια θεωρητική άσκηση για να δούμε πως η αριστερά ως όρος - σούπα μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να νοηματοδοτήσουμε τη συμπεριφορά των γύρω μας που έχουμε χαρτογραφήσει ως ανήκοντες στον χώρο. Ο καθένας μας έχει διαφορετικές προσλαμβάνουσες και εμπειρίες κι επίσης διαφορετική ψυχοσύνθεση και δεν είναι απαραίτητο όλα αυτά να στηρίζονται σε κάποια περισπούδαστη ανάλυση για το τι αποτελεί "γνήσια αριστερή θέση". Συνεπώς, εάν διαφωνείτε με την επιφυλακτικότητα του Latecomer για αυτά που συμβαίνουν στις μέρες μας, παρακαλώ αφήστε την αριστερά έξω απ' αυτό, αυτή ούτως ή άλλως εκ των υστέρων θα φταίει ό,τι κι αν γίνει :)

Σκωτικά εκλογικά μεθεόρτια

Εχτές όπως πολλοί ήδη γνωρίζετε βγήκανε τα αποτελέσματα των ας πούμε αυτοδιοικητικών εκλογών στο νησί μας. Πριν περάσω στον σχολιασμό, δύο κουβέντες για το εκλογικό σύστημα επιβάλλονται. Σε όλο το Ηνωμένο Βασίλειο είχαμε εκλογές με τη διαφορά πως η Ουαλία, η Σκωτία και η Βόρειος Ιρλανδία ψηφίζανε εκτός από τοπικά συμβούλια και για τα τοπικά κοινοβούλια τα οποία έχουν αποκτήσει με το περίφημο devolution. Εδώ βρίσκεται ένα από τα παράδοξα της βρετανικής πολιτικής σκηνής. Οι Άγγλοι δεν διαθέτουν τοπικό κοινοβούλιο και γι' αυτούς οι αποφάσεις λαμβάνονται αποκλειστικά από το Westminster, το οποίο όμως είναι το εθνικό κοινοβούλιο ολόκληρης της Βρετανίας. Συνεπώς οι Άγγλοι προχτές ψηφίσανε μόνο για τα τοπικά συμβούλια. Αυτός ο διακανονισμός έχει το παράδοξο αποτέλεσμα βουλευτές εκλεγμένοι στη Σκωτία να ψηφίζουνε στο βρετανικό κοινοβούλιο για νόμους που θα εφαρμοστούνε μόνο στην Αγγλία και για τους ίδιους δεν θα έχουνε κανένα πολιτικό κόστος μιας και όπως λέγαμε και στον στρατό τη Σκωτία "δεν την πιάνουνε". Έτσι το 2004 ένα νομοσχέδιο για τα δίδακτρα των πανεπιστημίων πέρασε στην βρετανική βουλή μόνο με την υποστήριξη των Σκωτσέζων εργατικών, οι οποίοι το υπερψηφίσαν εκ του ασφαλούς, μιας και η παιδεία είναι από τους τομείς που έχουνε αποκεντρωθεί και στην Σκωτία βρίσκεται στην αρμοδιότητα του εδώ κοινοβουλίου. Βέβαια οι Άγγλοι μπορούνε να πάρουνε το αίμα τους πίσω κάθε φορά που γίνονται εθνικές εκλογές μιας και είναι πολύ περισσότεροι από τους υπόλοιπους. Έτσι μπορούνε να βγάλουνε κυβέρνηση συντηρητικών για ολόκληρη τη Βρετανία τη στιγμή που η Σκωτία στις τελευταίες εκλογές έστειλε στο Westminster μόλις έναν συντηρητικό βουλευτή από τις 59 έδρες που της αναλογούν.

Οι εκλογές γενικά στη Μεγάλη Βρετανία: Δεν αποτέλεσαν καμία ιδιαίτερη έκπληξη. Στην Αγγλία οι συντηρητικοί μείνανε σταθεροί, οι εργατικοί ανέβηκαν και οι LibDems όπως ήτανε φυσικό κι επόμενο κατακρημνίστηκαν (αποτελέσματα για Αγγλία εδώ). Οι LibDems του Clegg πιάσανε τα χαμηλότερα ποσοστά από ιδρύσεώς τους και ο Clegg δήλωσε πως κατηγορήθηκαν για τις περικοπές της συγκυβέρνησής τους με τους συντηρητικούς. Προσωπικά δε νομίζω να ξαφνιάστηκε. Άλλωστε ο ψηφοφόρος των συντηρητικών ξέρει τι να περιμένει από το κόμμα που υποστηρίζει. Οι ψηφοφόροι των LibDems νομίζω πως θα νιώσανε κάπως βλάκες (εφόσον δεν μπόρεσαν να διδαχτούνε από την χρόνια παρόμοια πάθηση των Ελλήνων ομολόγων τους) που ψηφίσανε ένα κόμμα που δήλωνε προεκλογικά πως θα αντισταθεί σε περικοπές μόνο και μόνο για να το δούνε να τις εφαρμόζει μαζί με τους συντηρητικούς.

Οι εκλογές στη Σκωτία: Αν και τα αποτελέσματα ήτανε αναμενόμενα ως προς την πτώση των LibDems και στη Σκωτία, οι εκλογές αυτές φέρανε τα ίσα ανάποδα εδώ στον Βορρά. Οι εκλογές μας λοιπόν είχανε 2 μεγάλους χαμένους έναν μεγάλο κι έναν μικρό κερδισμένο και έναν που ούτως ή άλλως στην Σκωτία είναι "τι είχαμε τι χάσαμε". Σημειώνουμε πως το Σκωτικό κοινοβούλιο έχει 129 έδρες (πλειοψηφία στις 65). Τα αποτελέσματα βρίσκονται εδώ.

α) οι χαμένοι: Ο αναμενόμενος χαμένος είναι οι LibDems που μπορέσανε να κρατήσουνε μόνο τα δύο νησιωτικά συμπλέγματα των Shettland και Orkney. Από τις 17 έδρες που είχανε στη βουλή του 2007 μείνανε με 5 στο καινούργιο κοινοβούλιο. Ο επικεφαλής τους, Tavish Scott, παραιτήθηκε μετά τα αποτελέσματα αφού άφησε και μια μπηχτή προς την κεντρική ηγεσία του κόμματος πως "χρειάζεται να αλλάξουνε κατεύθυνση". Ο μη αναμενόμενος χαμένος ήτανε οι Εργατικοί. Οι 37 έδρες τους στο κοινοβούλιο υπολείπονται κατά 7 αυτών που είχανε στο προηγούμενο. Όχι μόνο δεν καταφέρανε να εξαργυρώσουνε τη δυσαρέσκεια για την κυβέρνηση μα χάσανε κιόλας το κάστρο της Γλασκώβης την οποία κρατούσανε από το 1999. Και ο δικός τους επικεφαλής δήλωσε πως θα παραιτηθεί το φθινόπωρο. 

β) οι κερδισμένοι: Ο μεγάλος κερδισμένος των εκλογών είναι το εθνικιστικό κόμμα SNP. Είναι αυτοί που καρπώθηκαν τις απώλειες και των τριών άλλων κομμάτων. Συγκεντρώσανε λοιπόν 69 έδρες, 23 παραπάνω από αυτές που κρατούσανε στην προηγούμενη βουλή. Στο κοινοβούλιο του 2007 σχηματίζανε κυβέρνηση μειοψηφίας με αποτέλεσμα να μην μπορέσουν να εφαρμόσουνε το παλιό τους σχέδιο για δημοψήφισμα με το ερώτημα της απόσχισης από το Ηνωμένο Βασίλειο. Πλέον έχουνε την πρώτη στην ιστορία του Σκωτικού κοινοβουλίου απόλυτη πλειοψηφία και όπως όλα δείχνουν θα πάνε για το δημοψήφισμα. Το αποτέλεσμα δίκαια μπορεί να χαρακτηριστεί ιστορικό γιατί για πρώτη φορά στην ιστορία του το SNP κατάφερε να κερδίσει τα μεγάλα αστικά κέντρα της Γλασκώβης και του Εδιμβούργου. Με το SNP και το δημοψήφισμα και το που πάμε θα ξανασχοληθώ παρακάτω. Ο δεύτερος κερδισμένος είναι οι Πράσινοι που κατορθώσανε να βγάλουνε δύο έδρες.

γ) ο "τι είχαμε τι χάσαμε": Φτάσαμε και στο αγαπημένο μου κομμάτι στην πολιτική σκηνή της Σκωτίας που δεν είναι άλλο από την (για τους ίδιους) τραγωδία των συντηρητικών. Καταφέρανε να χάσουνε μόλις 5 έδρες σε σχέση με το προηγούμενο κοινοβούλιο κι έτσι έχουνε πλέον 15 βουλευτές στο Holyrood. Η επικεφαλής τους λοιπόν δήλωσε πως απόλαυσε πολύ την προεκλογική εκστρατεία και πως η απήχηση των συντηρητικών είναι σταθερή. Προσωπικά η αντίδρασή της μου θύμισε την ανακούφιση του Συνασπισμού κάθε φορά που καταφέρνει να μπει στην ελληνική βουλή. Βέβαια με την πολιτική τους πλατφόρμα δεν θα πηγαίνανε και πολύ μακριά ούτως ή άλλως μιας και ήταν το μόνο κόμμα που ζητούσε την επαναφορά διδάκτρων, την επαναφορά του κόστους συνταγογράφησης φαρμάκων και την κατασκευή πυρηνικών αντιδραστήρων. Σημειώνουμε εδώ πως για το ζήτημα των διδάκτρων (σε προπτυχιακό επίπεδο) αυτά καλύπτονται από την κυβέρνηση της Σκωτίας για πολίτες της Σκωτίας (όχι όμως και της Αγγλίας) και της Ευρωπαϊκής Ένωσης. 

Το SNP και το δημοψήφισμα: το SNP είναι ένα κάπως ιδιαίτερο μίγμα αποσχιστικού εθνικισμού και σοσιαλδημοκρατίας, χαρακτήρα που απέκτησε όταν την ηγεσία του είχε ο τρέχων επικεφαλής Αlex Salmond. Για μια ενδιαφέρουσα ιστορία του δείτε εδώ. Η σοσιαλδημοκρατική ατζέντα του SNP του επέτρεψε να χτυπήσει τους εργατικούς ως αξιόπιστη εναλλακτική στους συντηρητικούς. Ειδικά σε ζητήματα δωρεάν παιδείας και υγείας βρίσκεται κατά την άποψή μου πιο αριστερά από τους εργατικούς (όχι ότι είναι και κανένα μεγάλο κατόρθωμα). Τώρα σχετικά με το δημοψήφισμα, τα διλήμματα που το ακολουθούν τα έχω σχολιάσει παλιότερα εδώ. To SNP έχει μεν ήδη αρχίζει να πιέζει για εκχώρηση περισσότερων αρμοδιοτήτων την κεντρική κυβέρνηση, μα το αποτέλεσμα ενός δημοψηφίσματος κάθε άλλο παρά προδιαγεγραμμένο είναι. Κοινώς, το SNP δεν κέρδισε τις εκλογές επειδή οι Σκωτσέζοι αποφάσισαν πως θέλουν δημοψήφισμα. Οι Σκωτσέζοι εκλέξανε το SNP γιατί ήτανε ευχαριστημένοι με το πως τους κυβέρνησε (αν και σε κυβέρνηση μειοψηφίας) ή απλά επειδή θεωρούνε πως μπορούνε να εμπιστευτούνε περισσότερο αυτό το κόμμα από τα υπόλοιπα στο παζάρεμα με το Westminster. Το τι θα ψηφίσουνε στο δημοψήφισμα δεν προδιαγράφεται από αυτήν τους την επιλογή, αν και πλέον θα έχουμε την δυνατότητα να μάθουμε τι πιστεύουν αντί να κάνουμε εικασίες.

Συγκριτικά αποτελέσματα των εκλογών του 2007 με αυτές του 2011. Οι εικόνες έχουν παρθεί από εδώ κι εδώ και διατίθενται με πιστοποιητικό Creative Commons Attribution-ShareAlike 3.0.

Του λυβικού το πέλαγος

Δεν πάνε πάνω από δυο-τρεις μέρες που ρώτησα μισοαστειευόμενος την συνάδελφο στο γραφείο "Τι απέγινε εκείνη η Λιβύη; έγινε ο σεισμός στην Ιαπωνία και την ξεχάσαμε;" για να εισπράξω την απάντηση "Δες και λίγο Al Jazeera, με το BBC που βλέπεις μην περιμένεις προκοπή". Τελικά δεν χρειάστηκε να αλλάξω τις ενημερωτικές μου προτιμήσεις. Σήμερα λοιπόν είχα αποφασίσει να πω δυο πραγματάκια για την Λιβύη, ειδικά αφού είδα τις αντιδράσεις στην Ελλάδα. Ο προβληματισμός μου δεν ήτανε ιδιαίτερα περίπλοκος και δεν διαφέρει από αυτόν του Zaphod ο οποίος πολλές φορές όταν αποφασίσει να σχολιάσει για κάτι που με απασχολεί με αφήνει χωρίς υλικό για ανάρτηση. Αφού ξαναπώ πως συμφωνώ με τον προβληματισμό του και σας προτρέψω να περάσετε κι από κει, θα αφήσω μερικές σκέψεις σχετικά κυρίως με τις διεθνή πολιτική και το διεθνές δίκαιο.

Ανθρωπιστικές επεμβάσεις Ι (for starters): Το κεντρικό ζήτημα εδώ πέρα είναι προφανώς κατά πόσο η διεθνής κοινότητα έχει το δικαίωμα (ή και την υποχρέωση ακόμα ακόμα) να επεμβαίνει στα εσωτερικά ανεξάρτητων κρατών προκειμένου να αποτρέψει ανθρωπιστικές καταστροφές. Τα όργανα αρχίζουν αμέσως: τι νοείται ως διεθνής κοινότητα; τι ορίζουμε ως 'ανθρωπιστική καταστροφή'; Όσοι έχουνε παρακολουθήσει αναρτήσεις μου σχετικά με τις ακαδημαϊκές συζητήσεις δεν προβλέπεται να ξαφνιαστούνε, τους υπόλοιπους σας περιμένει μια οδυνηρή έκπληξη. Η ακαδημαϊκή κοινότητα δεν έχει συμφωνήσει για το αν επιτρέπονται (είτε νομικά είτε ηθικά) ανθρωπιστικές επεμβάσεις ή όχι. Η κουβέντα είχε ανάψει το 1999 με τη Γιουγκοσλαβία και τα επιχειρήματα είναι πάνω κάτω τα ακόλουθα.

Ανθρωπιστικές επεμβάσεις ΙΙ (διεθνές δίκαιο): Η τυπική διάσταση είναι σχετικά πιο απλή και γι' αυτό ξεκινάμε από εκεί. Μιας και τα θεωρητικά επιχειρήματα τραβιούνται πίσω στο Κόσοβο καλό θα είναι να επισημάνω πως οι νομικοί καταγγέλλανε τότε την επέμβαση επειδή παραβίαζε το Άρθρο 2(4) του ΟΗΕ (ναι ναι αυτό που ακούσατε και την κυβέρνηση της Λιβύης να επικαλείται). Η επέμβαση όμως του ΝΑΤΟ το 1999 ήτανε μονομερής, δεν είχε προηγηθεί δηλαδή απόφαση του Συμβουλίου Ασφαλείας που είναι και το αρμόδιο όργανο του ΟΗΕ για κάτι τέτοιο. Συνεπώς τα επιχειρήματα σε εκείνη την περίπτωση επικεντρωνότανε στο εάν παρόλο που δεν ήτανε νόμιμη (legal) η ανθρωπιστική επέμβαση ήτανε νομιμοποιημένη (legitimate). Μην με ρωτάτε γιατί σας ζαλίζω με το Κόσοβο, προφανώς είδα κάπου τον παραλληλισμό και θεώρησα σκόπιμο να το συμπεριλάβω κι αυτό στην ανάλυση. Στην περίπτωση της Λιβύης τα πράγματα είναι πολύ πιο απλά, μιας και το καταστατικό του ΟΗΕ εκτός από το 2(4) έχει και το Κεφάλαιο VII που προβλέπει πότε ο ίδιος ο οργανισμός (σε αντίθεση με μεμονωμένα κράτη που αναφέρονται στο α.2) μπορεί να επέμβει εναντίον κράτους-μέλους. Η σχετική απόφαση του Συμβουλίου Ασφαλείας λοιπόν, στο συγκεκριμένο ακριβώς κεφάλαιο πατάει. Συνεπώς, σε αντίθεση με την περίπτωση του Κοσόβου, εν προκειμένου υπάρχει ξεκάθαρη απόφαση του ΟΗΕ άρα δεν τίθεται ζήτημα νομιμότητας. Στην τρέχουσα συγκυρία δεν έχουμε μονομερή επέμβαση του ΝΑΤΟ ή οποιουδήποτε περιφερειακού οργανισμού μα επιχείρηση των Ηνωμένων Εθνών. Εντάξει, για ορισμένους είναι ένα και το αυτό, μα προσωπικά θεωρώ τη διαφορά θεμελιώδη.

Ανθρωπιστικές επεμβάσεις ΙΙΙ (τα διλήμματα, πολιτικά τε και ηθικά): Κάθε φορά που η διεθνής κοινότητα αποφασίζει να επέμβει σε εσωτερικές διαμάχες βάζει στο κεφάλι της έναν τόνο μπελάδες . Γι' αυτό είθισται τα λοιπά κράτη να κάνουνε τους Κινέζους (σ.σ. η ομοιότητα με την αποχή της Κίνας στην σχετική ψηφοφορία δεν θα μπορούσε παρά να είναι εντελώς συμπτωματική) και να αφήσουνε τους ντόπιους να βγάλουνε τα μάτια τους ήσυχα κι ωραία. Για να πω την ταπεινή μου άποψη, οι Ευρωπαίοι αναγκαστήκαμε να ανακατευτούμε επειδή η Λιβύη είναι άβολα κοντά μας. Εάν λοιπόν ο Καντάφι ήτανε ένας τυραννίσκος στην υποσαχάρια Αφρική το πιο πιθανό θα ήτανε να τον αφήναμε να κάνει τη δουλειά του (όπως άλλωστε και τον Μουγκάμπε και τον κάθε Μουγκάμπε). Έλα όμως που και κοντά μας είναι και η τηλεόραση μας φέρνει συχνά-πυκνά εικόνες από κει και θυμόμαστε λίγο και τι έγινε κάτω από τη μύτη μας στη Σερμπρένιτσα (καλά, οι Έλληνες δεν το πολυθυμόμαστε γιατί πηγαίναμε τους Σέρβους τότε) και μας λούζει κι ένας κρύος ιδρώτας. Επειδή άρχισα και παρεκκλίνω, για τον έναν ή τον άλλον λόγο η διεθνής κοινότητα δεν έχει την επιλογή να κάνει τους Κινέζους. Μερικά από τα διλήμματα που αντιμετωπίζονται σε αυτές τις περιπτώσεις -ασχέτου νομιμότητας- είναι τα ακόλουθα:
α) Ηθικά: Πέρα από την κλασική ρεαλιστική κριτική πως τα κράτη τείνουνε να μασκαρεύουνε τα συμφέροντά τους ως πανανθρώπινες ηθικές αξίες και συνεπώς οι ανθρωπιστικές τους επεμβάσεις είναι συνήθως διαολεμένα επιλεκτικές θα σταθώ και σε άλλες δύο. Αφενός μεν υπάρχει το παλιό επιχείρημα του Τσόμσκι πως δλδ εάν κάποιος  δει μια απόπειρα δολοφονίας, αρπάξει ένα όπλο και ρίξει στο ψαχνό, κινδυνεύει να σκοτώσει τον εγκληματία (στρατός), το θύμα (εν προκειμένω τους αμάχους της πλευράς των εξεγερμένων) και τους περαστικούς (τους λοιπούς αμέτοχους αμάχους). Τίθεται λοιπόν το ζήτημα εάν μια ανθρωπιστική επέμβαση θα σώσει περισσότερες ζωές απ' αυτές που θα πάρει, πράγμα που συνήθως το μαθαίνουμε όταν είναι πια κάπως αργά. Επίσης εδώ να θυμίσω την κλασική θεωρητική άσκηση ηθικής με το τρένο και στην οποίαν το αποτέλεσμα είναι πως για τους περισσότερους ανθρώπους έχει τεράστια διαφορά το να σκοτώνεις κάποιον από το να αφήνεις κάποιον να πεθάνει. Ένα τελευταίο επιχείρημα, είναι πως με την λογική της ανθρωπιστικής επέμβασης εμείς οι επεμβαίνοντες που συνήθως είμαστε ο δυτικός κόσμος, χωρίζουμε όλον τον υπόλοιπο κόσμο σε θύτες και σε θύματα τα οποία περιμένουν από εμάς να τα σώσουμε από την μιζέρια τους (Chandler).  Αυτό κρατήστε το το τελευταίο γιατί θα επανέλθω.
β) Πολιτικά: Τα πολιτικά διλήμματα, που σχετίζονται και με τα όσα αναφέρθηκαν προηγουμένως, τα αναλύει εξαιρετικά ο Steve Clemons στο σχετικό άρθρο του για το BBC. Αφενός μεν είναι το μέγεθος του εγχειρήματος και κατά πόσον μπορεί να φέρει αποτέλεσμα στο να 'αχρηστέψει' τις στρατιωτικές δυνατότητες του Καντάφι (θυμίζω εδώ τα πενιχρά αποτελέσματα των βομβαρδισμών στη Γιουγκοσλαβία από στρατιωτικής σκοπιάς). Όπως πολύ εύστοχα την περιγράφει ο συντάκτης, είναι μια τακτική που ναι μεν καλύπτει το συναίσθημα της κοινής γνώμης μα είναι πολύ υψηλού κόστους και χαμηλού οφέλους. Αφετέρου, ο συντάκτης εντοπίζει δυο σημαντικές πολιτικές επιπτώσεις. Η μια είναι πως θα σχηματιστεί η εικόνα μιας ακόμα δυτικής σταυροφορίας στον αραβικό κόσμο, πράγμα που θα επιτρέψει στον Καντάφι να το σκάσει και από την απομόνωση στην οποία έχει βρεθεί. Η άλλη είναι πως από την εικόνα της εξέγερσης της νεολαίας περνάμε στην 'κλοπή της εξέγερσης' (βλ. και παραπάνω).


Εξεγέρσεις με δανεικά: Κλείνοντας, και σε σχέση με όσα ανέφερα και πριν: Αυτό που προσωπικά με προβληματίζει περισσότερο είναι το πόσο πετυχημένη μπορεί να χαρακτηριστεί μια εξέγερση/επανάσταση (αποκαλέστε το όπως θέλετε) τη στιγμή που αναγκάζεται να ζητήσει βοήθεια από έξω. Και ο Μουμπάρακ κατέβασε τα τανκ στους δρόμους όταν είδε πως απειλούνταν, μα αυτό δεν έφτανε. Η εικόνα που έχω σχηματίσει είναι μιας χώρας που φαίνεται διχασμένη και ίσως να έχει ήδη διαβεί το κατώφλι του εμφυλίου. Εάν ο Καντάφι δεν είχε καθόλου υποστηρικτές υποθέτω πως τα πράγματα θα ήταν απλά, μα όπως φαίνεται έχει. Και κάτι τελευταίο: οι εξεγερμένοι που έσπευδαν τον καιρό της επιτυχίας να συλλάβουν τους Βρετανούς που προσπαθούσανε να επικοινωνήσουνε μαζί τους (μεγάλο φιάσκο κι έχω χάσει και το λινκ του BBC) προκειμένου να μην στιγματιστούν ως καθοδηγούμενοι από το εξωτερικό, είναι οι ίδιοι που τον καιρό της υποχώρησης θυμίσανε στην διεθνή κοινότητα τις ανθρωπιστικές της υποχρεώσεις. Προφανώς ο πνιγμένος από τα μαλλιά πιάνεται, μα έχω τρομερές αμφιβολίες για το κατά πόσον την επαύριο της επέμβασης (και προϋποθέτοντας πως θα λήξει αίσια) θα βρουν την απαραίτητη νομιμοποίηση.

Απολογίες για το μακροσκελές της ανάρτησης. Θα σας άφηνα με το τραγουδάκι του τίτλου μιας και δεν σας έλυσα και καμία απορία, μα έπειτα το ξανασκέφτηκα και μου φάνηκε κάπως άκαιρο. Καλημέρα.

Καλώς τα δεχτήκαμε

Εχτές το μικρό μας έθνος και η όχι και τόσο μικρή μας χώρα υποδέχτηκε τον υψηλό της επισκέπτη, σήμερα μας άφησε και πήγε νοτιότερα στους Άγγλους. Προσωπικά κανένα καλό δεν είδα από την επίσκεψη, περίμενα να έχουνε μπλοκάρει όλοι οι δρόμοι και για πρώτη φορά να φτάσω καθυστερημένος στη συνάντηση με μια καραμπινάτη δικαιολογία! Τελικά τίποτα από τα δυο δεν συνέβη: ούτε μπλοκάρισαν οι δρόμοι την ώρα που ήθελα να μετακινηθώ ούτε -παραδόξως- άργησα. Με το που άνοιξα το BBC έβλεπα λάιβ εικόνα από ένα τετράγωνο παραπέρα, και παρόλο που είδα στην ιστοσελίδα του καναλιού μια ωραία αφισούλα υποδοχής δεν έκανα τον κόπο να μπω στο λινκ που έδινε, φοβούμενος μην η επαγρυπνούσα αστυνομία με μαζέψει προληπτικά μιας και μια IP τόσο κοντά στον υψηλό προσκεκλημένο γυρόφερνε σε αθεϊστικά site. Πλατειάζω όμως, αυτό που ήθελα να επισημάνω είναι άλλο. Μπορεί μεν να μην είδα καλό από την επίσκεψη του πάπα - και δεν θα μπορούσα άλλωστε μιας και δεν με ενδιέφερε- αλλά δεν είδα ούτε κακό. Και ειλικρινά δεν μπορώ να αντιληφθώ αυτήν την υπερευαισθησία θρησκευόμενων ανθρώπων άλλου δόγματος στο πόσο οπισθοδρομική είναι η καθολική εκκλησία. Θα μου πείτε, εφόσον θρησκεύονται τους νοιάζει περισσότερο απ' ό,τι εμένα.. Δεν ισχυρίζομαι εδώ πως οι κριτικές ήτανε άδικες ούτε πως όλοι όσοι διαμαρτύρονταν ήτανε θρησκευόμενοι -αντιθέτως οι περισσότεροι δεν ήταν. Αυτό που με εκνευρίζει είναι πως εύκολα εντοπίσανε τα ελαττώματα του καθολικού δόγματος μα αδυνατούν να καταλάβουν πως ο σκοταδισμός ούτε πατρίδα έχει ούτε δόγμα. Σας αφήνω λοιπόν με μια αφίσα σε μια από τις προτεσταντικές εκκλησίες που όπως έχετε ήδη αντιληφθεί μου αρέσει να κάνω χάζι. Η δεύτερη εικόνα είναι κοινωνική προσφορά του ιστολογίου:

Stop praying in my school...

... and I will stop thinking in your church!

Ο λόγος της σημερινής ανάρτησης δεν είναι δυστυχώς μόνο το ότι για μια ακόμα φορά επαναλήφθηκε στα σχολεία όλης της Ελλάδας το θλιβερό τσίρκο του αγιασμού.  Είναι το σχολείο-κλειδί που επέλεξε να παραστεί η υπουργός παιδείας κυρία Διαμαντοπούλου, που σαν πολιτικός που σέβεται τον εαυτό της φυσικά φροντίζει την δημόσια εικόνα της. Ή μήπως όχι;

Rewind: Πριν από μερικές ημέρες καταθέτοντας το νομοσχέδιο για την "δια βίου μάθηση" μεταξύ άλλων το περιέγραψε ως "...μείζονα εθνική επιλογή στα έργα και όχι στα λόγια, τονίζοντας ότι είναι μια ολοκληρωμένη προσπάθεια για να διασφαλισθεί η διαφάνεια, να χτυπηθεί η σπατάλη..."  (εδώ). Και για να δείξει πόσο εννοεί αυτά που λέει, φρόντισε να βρει ένα σχολείο που να είναι υπόδειγμα καλής διαχείρισης. Όπως λοιπόν μας πληροφορεί η ελευθεροτυπία η υπουργός επέλεξε τον αγιασμό στη Σιβιτανίδειο, παρεούλα με τον Ιερώνυμο ο οποίος τυγχάνει να είναι και πρόεδρος του ΔΣ της σχολής. Κι εδώ μπαίνει ο Ροϊδης που μας θυμίζει ένα σχετικό ρεπορτάζ του Mega: "Φέσι πάνω από 2,5 εκατομμύρια ευρώ έβαλε στα ταμεία των Δημοσίου η διοίκηση της Σιβιτανίδειου Σχολής... οι διοικούντες είχαν ισχυριστεί ότι οι παρακρατηθείσες εισφορές χρησιμοποιήθηκαν για λειτουργικές δαπάνες καθώς δεν είχαν λάβει επαρκείς επιχορηγήσεις από το κράτος. Όπως, οι δαπάνες κάλυψαν μόλις το 10% των επιπλέον αναγκών της σχολής, περίπου 250.000 ευρώ. Τα υπόλοιπα 2.300.000 ευρώ χρησιμοποιήθηκαν, σύμφωνα με πληροφορίες, για τη μισθοδοσία επιπλέον περίπου 150 αναπληρωτών καθηγητών, οι οποίοι προσλήφθηκαν ρουσφετολογικά από τις διοικήσεις την περίοδο 2005-2007".

Και του χρόνου!

Καληνύχτα Κεμάλ: Λίγες σκέψεις για τη Γάζα

Same old story
what's the use of tears?
What's the use of praying
if there' s nobody who hears? [1]

Η αλήθεια είναι πως έκανα ό,τι ήτανε ανθρωπίνως δυνατόν να αποφύγω αυτήν την ανάρτηση. Μα διαβάζοντας συνεχώς επί μια εβδομάδα για την επέμβαση του Ισραηλινού στρατού στον στολίσκο των ακτιβιστών στα ιστολόγια διαπίστωσα πως τελικά δεν θα την γλίτωνα. Στα σχόλια που άφηνα προσπάθησα να μείνω κυρίως στην πλευρά του διεθνούς δικαίου μιας και αυτήν την παράμετρο γνωρίζω καλύτερα και μιας και απ’ ό,τι βλέπω «παίζει» αρκετά το ζήτημα της επέμβασης σε διεθνή ύδατα. Πριν προχωρήσω ενδεικτικά οι αναρτήσεις-ερεθίσματα ήτανε η -κλασική πια- εβδομαδιαία σεντονιάδα του Zaphod (δείτε και τις παραπομπές, ειδικά της Eskarinas και του motorcycleboy) όπως και η προσπάθεια του Δημήτρη να δώσει μια διαφορετική οπτική.

Προκαταρκτικά περί διεθνούς δικαίου: Το διεθνές δίκαιο δεν είναι το instructions manual των διεθνών σχέσεων, δεν είναι δηλαδή κάτι αντίστοιχο της εσωτερικής έννομης τάξης των κρατών. Δεν υπάρχει η οργάνωση για κάτι τέτοιο και πέρα απ’ αυτήν δεν υπάρχει κάτι πολύ σημαντικότερο, που δεν χρειάζεται να πάμε παραπέρα από τον Weber για να το βρούμε. Ο Weber όρισε το κράτος ως τον μηχανισμό που διατηρεί το μονοπώλιο της νόμιμης βίας, δυνατότητα που του επιτρέπει να εκπληρώνει τον σκοπό του ως ένας απρόσωπος μηχανισμός που αποτρέπει τους πολίτες από το να πέσουνε στο homo homini lupus του Hobbes. Αυτήν την κατασταλτική λειτουργία του κράτους στις διεθνείς σχέσεις δεν υπάρχει αντίστοιχη εξουσία ικανή ούτε αμοιβαία αποδεκτή από τα μέλη της διεθνούς ‘κοινωνίας’ να την επιβάλλει. Το διεθνές δίκαιο είναι ένα σετ κανόνων που γενικά αποδέχονται τα κράτη ως δεσμευτικούς προκειμένου να ελαχιστοποιήσουν τις τριβές της συνύπαρξής τους. Με το ‘γενικά’ εννοώ πως υπάρχει και κάποια αιρεσιμότητα ή αν δανειστώ το «οριακό κόστος» από την οικονομία: ένα κράτος θα παραβεί έναν κανόνα εάν θεωρεί πως η εφαρμογή του συνεπάγεται πολύ μεγαλύτερο κόστος απ’ ότι η μη εφαρμογή του.

Επί του συγκεκριμένου (νομικά): Ομολογώ πως το αρχικό μου ένστικτο βλέποντας την επιμονή σχετικά με την επέμβαση σε διεθνή ύδατα ήτανε να ψάξω και να βρω τα νομικά επιχειρήματα του Ισραήλ, τα οποία ήμουνα σίγουρος πως υπήρχαν. Θα μπορούσα λοιπόν να αραδιάσω ένα σωρό παραγράφους και υποπαραγράφους συμβάσεων και πρωτοκόλλων σχετικά με το δικαίωμα του Ισραήλ να αποτρέψει την παραβίαση του αποκλεισμού της Γάζας όπως ας πούμε το 67ο άρθρο του San Remo Manual του 1994 που προβλέπει δικαίωμα επίθεσης σε εμπορικά σκάφη τρίτου κράτους τα οποία μεταξύ άλλων «πιστεύεται πως (…) αποσκοπούν σε παράβαση αποκλεισμού και κατόπιν προτέρου προειδοποίησης σκόπιμα και ξεκάθαρα αρνήθηκαν να σταματήσουν ή αρνήθηκαν επίσκεψη, έρευνα ή αιχμαλώτιση». Αντ’ αυτού όμως θα περάσω κατευθείαν στο σημείο που ήθελα να τονίσω, ότι δηλαδή οι κανόνες του διεθνούς δικαίου είναι ζήτημα ερμηνείας και θα εκπλαγείτε για το πόσο διαφορετικές ερμηνείες μπορείτε να βρείτε. Ενδεικτικά σας παρακαλώ να διαβάσετε αυτό το λινκ. Οι άνθρωποι που ισχυρίζονται πως ο αποκλεισμός είναι νόμιμος ή παράνομος και η επέμβαση νόμιμη ή παράνομη είναι όλοι τους νομικοί. Προσφέρουν όμως ερμηνείες διαμετρικά αντίθετες μεταξύ τους. Η ερμηνεία φυσικά είναι κάτι που εξαρτάται από τις πεποιθήσεις του καθενός, είναι εν ολίγοις πολιτικό ζήτημα κι εκεί θα στραφώ τώρα. Πριν προχωρήσω, δείτε εαν θέλετε αυτό το βιντεο που μου φάνηκε αρκετά ισσοροπημένο.

Επί του συγκεκριμένου (πολιτικά): Ένας διεθνής στολίσκος ακτιβιστών επιχείρησε να σπάσει τον αποκλεισμό της Γάζας και να παραδώσει ανθρωπιστική βοήθεια στους Παλαιστίνιους. Ο σκοπός του στολίσκου ξεκάθαρα δεν ήτανε απλώς να παραδώσει την βοήθεια μα και να προβεί σε μια πολιτική δήλωση κατά του αποκλεισμού. Ήτανε εκπεφρασμένη βούληση των ακτιβιστών να σπάσουν τον αποκλεισμό και γι αυτό δεν δεχτήκανε και την πρόταση του Ισραήλ να ξεφορτώσουνε σε άλλο λιμάνι κι από κει να μεταφερθεί η βοήθεια με φορτηγά στη Γάζα. Σημειωτέο εδώ πως η Γάζα έχει αποκλειστεί από Ισραήλ και Αίγυπτο απ’ όταν ανέλαβε τη διακυβέρνησή της η Χαμας (2007) ενώ η Δυτική Όχθη δεν είναι αποκλεισμένη (ναι αν δεν το καταλάβατε οι Παλαιστίνιοι έχουνε ΚΑΙ εμφύλιο). Το Ισραήλ από την άλλη είχε προειδοποιήσει πως δεν θα επιτρέψει κάτι τέτοιο κι έτσι επενέβη στον στολίσκο. Κι επενέβη με τραγικά ερασιτεχνικό και σπασμωδικό τρόπο με τα αποτελέσματα που είδαμε. Εδώ θέλω να επαναλάβω κάτι που έχω γράψει σε διάφορα σχόλια: είναι ένα πράγμα να αμφισβητείς τη νομιμότητα του αποκλεισμού και άλλο να προσπαθείς έμπρακτα να τον καταργήσεις. Στην δεύτερη περίπτωση, χάνεις το προνόμιο της ουδετερότητας και στην ουσία διαλέγεις παράταξη ανάμεσα στους εμπολέμους: δεν νομίζω πως μπορείς να υποκριθείς τον σοκαρισμένο όταν ο άλλος εμπόλεμος πέσει να σε φάει.

Επί του γενικού (πάλι πολιτικά): Κλείνοντας, δυο λόγια για το Παλαιστινιακό γενικά. Ναι, οι Παλαιστίνιοι είναι οι πιο αδύναμοι στην διαμάχη και οι άμαχοί τους υποφέρουνε ασύγκριτα περισσότερο από τους Ισραηλινούς. Αυτό όμως δεν σημαίνει ούτε πως το Ισραήλ είναι η προσωποποίηση του κακού στη γη ούτε πως οι Παλαιστίνιοι είναι η προσωποποίηση του καλού. Όταν το 2005 οι Ισραηλινοί αποχωρήσανε μονομερώς από την Γάζα η αντίδραση των Παλαιστινίων δύο χρόνια αργότερα ήτανε να εκλέξουνε την Χαμας. Το ότι οι Παλαιστίνιοι έχουνε περισσότερες απώλειες δεν έχει να κάνει με τον πιο ανθρωπιστικό τρόπο που μάχονται κατά του Ισραήλ αλλά με τα περιορισμένα τεχνικά-στρατιωτικά μέσα τους, εάν η Χαμάς διέθετε ελικόπτερα και τανκ είμαι απολύτως βέβαιος για το πώς θα τα χρησιμοποιούσε. Λυπάμαι μα δεν μπορώ να δώσω δίκιο σε καμία πλευρά. Για μένα το παιδί που σκοτώθηκε από βόμβα Ισραηλινών είναι εξίσου αδικοχαμένο με το εβραιόπουλο που σκοτώθηκε από ρουκέτα ή επειδή το σχολικό του ανατινάχτηκε. Μιλάμε για δύο λαούς που πρέπει να συμβιβαστούνε με την ιδέα της συνύπαρξης και δεν το κάνει κανείς τους. Όταν έχω μπροστά μου δύο πλευρές που χαρακτηρίζονται από την ίδια μισαλλοδοξία και θρησκευτικό φανατισμό στην ερώτηση «ποιος έχει δίκιο» η μόνη έντιμη απάντηση που μπορώ να δώσω είναι η ίδια που θα έδινα αν με ρωτούσαν ποιος ανάμεσα σε δύο ψυχοπαθείς πρέπει να αναλάβει τη διεύθυνση του ψυχιατρείου και είναι «κανείς!» [2].

Κατακλείδα: Αντιλαμβάνομαι πως με την παρούσα θα δυσαρεστήσω αρκετούς αναγνώστες και ίσως και να κερδίσω την ετικέτα του απολογητή της κρατικής βίας. Σε καμία περίπτωση δεν μπορώ να δικαιολογήσω τον θάνατο εννιά ανθρώπων, δεν ήτανε αυτή η πρόθεσή μου. Δεν μπορώ όμως ούτε να μοιράσω καταδίκες για εν ψυχρώ δολοφονία, η κατάσταση μου φάνηκε αρκετά συγκεχυμένη και το υπόβαθρό της αρκετά περίπλοκο για να το κάνω. Εαν θέλετε μπορώ να καταδικάσω όλους τους θανάτους αμάχων ή μη αμάχων ανά την ιστορία αυτό όμως δεν θα αλλάξει τίποτα ούτε θα φέρει κανέναν άνθρωπο πίσω. Θεωρώ πολύ πιο χρήσιμο το να προσπαθήσω να εξηγήσω πως φτάνουμε σε αυτό το σημείο. Θεωρώ επίσης το να προσπαθείς να καταλάβεις τον κόσμο που θέλεις να βελτιώσεις χρησιμότερο από το να μοιράζεις ανώφελες ηθικές καταδίκες ακόμα κι αν καταλήγεις στην κουρασμένη παραδοχή πως απ' όταν οι άνθρωποι κατάφεραν να ζούνε με κάποια αρμονία στην οικεία κοινωνία τους τόσο χειρότεροι γίνανε ως κοινωνίες στις σχέσεις τους με άλλες κοινωνίες. Εαν η παρούσα κατάφερε έστω και για μια στιγμή να σας κάνει να αμφιβάλλετε για πράγματα που θεωρούσατε αυτονόητα και να σας προβληματίσει σχετικά με την περιπλοκότητα των πολιτικών καταστάσεων, τότε θεωρώ πως πέτυχε τον σκοπό της.

Καλημέρα και τις απολογίες μου για το μακροσκελές της σημερινής ανάρτησης.

---------------------------------------------
[1] Οι στίχοι από εδώ
[2] Δεν θεωρώ εδώ πως κανείς τους δεν πρέπει να ζήσει στην γη αυτή, μα πως κάποια στιγμή πρέπει να καταλάβουν πως πρέπει να την μοιραστούνε.

Όχι άλλο "Τιτανικό", σας παρακαλώ δηλαδή

Πραγματικά η κατάσταση έχει φτάσει στο απροχώρητο, μια ακόμα φορά να δω την Ελλάδα ή την ελληνική οικονομία να παρομοιάζεται με τον Τιτανικό και τα -ήδη αποδεκατισμένα μου από το σκέφτομαι και γράφω του τελευταίου μήνα- εγκεφαλικά κύτταρα θα κάνουνε μαζική αυτοκτονία! Λίγα ενδεικτικά που βρήκα στο google: "Ο «Τιτανικός»", "Ο Τιτανικός του Γιώργου οδεύει ολοταχώς προς το παγόβουνο του ΔΝΤ" και "Ελληνικός...Τιτανικός". Και αυτά είναι μόνο για starters, θυμάμαι την παρομοίωση να κυκλοφορεί από την εποχή του Σημίτη. Καλά ρε παιδιά δουλευόμαστε; Τι σχέση έχει ο Τιτανικός με την Ελλάδα; Υπάρχουνε τεράστιες διαφορές που καθιστούνε τον παραλληλισμό ατυχέστατο! Κι εξηγούμαι:

Πρώτη διαφορά: Ο Τιτανικός, παρά τις κατασκευαστικές κακοτεχνίες του που θα μπορούσανε να τον κάνουνε από αυτή την άποψη ελληνικό πρότζεκτ, ήτανε ολοκαίνουργιος, υπερπολυτελέστατος και ασφαλής για τα δεδομένα της εποχής. Ήτανε όμως και γκαντέμης και τσούγκρισε με το παγόβουνο με έναν τρόπο (πλαγίως) που τον επήρε και τον σήκωσε και αυτό τον καθιστά αρκετά δημοφιλή τραγωδία. ΔΕΝ ήτανε όμως ένας σκουριασμένος σκυλοπνίχτης που θαλασσοδέρνεται δεκαετίες με τον καπετάνιο στη γέφυρα να είναι πάντα πρόθυμος να κατηγορήσει τον προηγούμενο καπετάνιο. Εξυπακούεται πως και σε παγάκι να προσκρούσει ο σκυλοπνίχτης θα πάει άκλαφτος, δεν του χρειάζεται παγόβουνο!

Δεύτερη διαφορά: Ο Τιτανικός βούλιαξε όπως είπαμε ολοκαίνουργιος στο πρώτο ταξίδι. ΔΕΝ περιπλανιότανε στις θάλασσες του κόσμου επί δεκαετίες, με το πλήρωμα να ξεπουλάει όταν πιάνει λιμάνι ό,τι μπορούσε ο καθένας. Οι ανώτεροι αξιωματικοί στη γέφυρα ΔΕΝ πουλήσανε τα ναυτικά όργανα, τις πυξίδες, τους χάρτες και το χρηματοκιβώτιο του πλοίου. ΟΥΤΕ πουλήσανε της ολοκαίνουργιες μηχανές, τις προπέλες και τα φουγάρα! Κι ΟΥΤΕ υπήρχε η άτυπη συμφωνία με τους καμαρότους να κάνουνε τουμπεκί επειδή τους επιτρεπότανε να πουλάνε τα σεντόνια και τα πόμολα και στους μηχανικούς να πουλάνε το κάρβουνο. Και ΟΥΤΕ οι επιβάτες ανεχότανε την κατάσταση επειδή την Κυριακή τους προσφερότανε δωρεάν γεύμα [1]. Κι ΟΥΤΕ όταν το πλοίο φαινότανε πως κινδυνεύει ο καπετάνιος δήλωνε πως "παραλάβαμε χάος" αλλά αυτή τη φορά "το μαχαίρι θα φτάσει στο κόκκαλο" και ταυτόχρονα να δίνει καμπίνα πρώτης θέσης στην προηγούμενη διοίκηση.

Μια διαφορά και μια ομοιότητα: Η τελευταία διαφορά του Τιτανικού με την Ελλάδα είναι πως όταν το καράβι βουλιάζει, ο καπετάνιος στην δεύτερη περίπτωση ΔΕΝ θα μείνει να πάει κάτω με το πλοίο. Αντιθέτως θα έχει πάντα μια θέση στις σωστικές λέμβους κι αυτός και οι λοιποί ανώτεροι αξιωματικοί ενεργοί τε και απόστρατοι. Η ορχήστρα ή η εν πάσει περιπτώσει σύγχρονη εκδοχή της, εννοείται πως δεν θα μείνει ούτε αυτή στο πλοίο μα πριν επιβιβαστεί στη λέμβο θα τραγουδήσει στους επιβάτες "Φταίμε όλοι". Και η ομοιότητα: Η επιβίβαση για τους επιβάτες και τα κατώτερα μέλη του πληρώματος αρχίζει μόνον εφόσον έχουν ήδη επιβιβαστεί οι επιβάτες της πρώτης.

Συνοψίζοντας: Ο Τιτανικός ήτανε γκαντέμης και πλήρωσε την ατυχία της στιγμής. Η Ελλάδα πληρώνει δομική γκαντεμιά σχετικά με την επιλογή καπετάνιου. Εάν λοιπόν ντε και καλά θέλουμε να την παραλληλίσουμε με κάποια ναυτική τραγωδία τότε ας βρούμε μια αντίστοιχη. Και η εναλλακτική που έχω να προτείνω συνοψίζεται στην εξής φράση:

"ΤΟ ΤΖΕΛΛΑ ΔΕΛΤΑ ΔΕΝ ΕΙΧΕ ΦΟΥΓΑΡΑ!"

---------------------------------------------------

[1] Δεν συμφωνώ με τα περί συλλογικής ευθύνης: ούτε φταίμε όλοι, όυτε φταίνε όλοι το ίδιο. Γι αυτό στο παράδειγμα προσπάθησα να κρατήσω μια αναλογικότητα: Δεν έχει την ίδια επίδραση στην πλωιμότητα του καραβιού το να πουλήσεις την προπέλα με το να πουλήσεις το πόμολο της καμπίνας.

UPDATE: Κατόπιν επισήμανσης που δέχτηκα (γεια σου Κώστα) πως η αναφορά δεν ήταν αρκετά σαφής, ορίστε και το λινκ που εξηγεί ποια ναυτική τραγωδία προσομοιώνει καλύτερα την ελληνική περίπτωση.

Ο 'εχθρός προ των πυλών' και το ποντίκι που βρυχάται

"Hannibal ante portas!" αναφώνησε μερίδα του ελληνικού τύπου με το που μαθεύτηκε πως ο Ερντογάν θα μας επισκευθεί. Θα έρθει λέει να μας πάρει και τα σώβρακα τώρα που είμαστε ανυπεράσπιστοι η εξ ανατολών απειλή. Ενδεικτικά δείτε τον "καιρό", την Κύρα Αδάμ στην Ελευθεροτυπία και την Ζέζα Ζήκου στην Καθημερινή. Ο "καιρός" ακόμα κι αν λέει πράγματα με τα οποία διαφωνώ δεν παύει να είναι γλαφυρός, δυστυχώς τα άλλα δυο άρθρα κρατάνε την υπερβολή και χάνουνε την γλαφυρότητα. Πάμε λοιπόν:

1. Το τζαμί: Το τζαμί είναι πάγιο αίτημα των μουσουλμάνων μεταναστών στην Αθήνα και δεν υπάρχει καμία δικαιολογία για να μην γίνει. Τώρα το ότι γίνεται με χρήματα του κράτους δεν σημαίνει ότι μπορεί να μεταφραστεί σε δωράκι προς την Άγκυρα. Το ότι κατασκευάζεται από το κράτος και το τζαμί και το κέντρο ισλαμικών σπουδών σημαίνει ότι θα ελέγχεται κιόλας από εκεί. Η εναλλακτική ήτανε να μας το φτιάξουνε οι Σαουδάραβες, οι οποίοι ως γνωστόν αντιπροσωπεύουν μια από τις πιο ανεκτικές εκδοχές του ισλάμ! Για όσους δεν πιάσανε την ειρωνία: οι Σαουδάραβες κάνουνε τους μουλάδες του Ιράν να μοιάζουνε άθεοι..

2. Η εξαγορά των τραπεζών: Αυτό το παραμύθι πως τα ιδιωτικά κεφάλαια που κατευθύνονται από μια χώρα προς μια άλλη συνεπάγονται και κάποιου είδους πολιτική επιρροή είναι καιρός να το ξεχάσουμε. Τα κεφάλαια κατευθύνονται εκεί που υπολογίζουνε οι ιδιοκτήτες τους πως θα βγάλουνε κέρδη. Αυτό που ισχυρίζεται λοιπόν η κυρία Ζήκου πως "Η σπουδαία εξαγορά της Finansbank από τον Τάκη Αράπογλου πλήγωσε προφανώς τον εθνικισμό πολλών στη γείτονα και τώρα αναζητείται «εκδίκηση»" είναι τόσο ακριβές όσο και το ότι η εξαγορά των διυλιστηρίων της ΠΓΔΜ από ελληνική εταιρία σημαίνει πως το μακεδονικό θα λυθεί με τους όρους μας. Ο μόνος εθνικισμός που πληγώνεται από τέτοιες εξαγορές είναι αυτός των αρθρογράφων και των ευπειθών αναγνωστών τους.

3. Η 'υποχωρητικότητα' της Ελλάδας και η οικονομική κατάσταση: Εδώ θα είμαι πιο εκτενής γιατί δεν θέλω να μείνω μόνο στα εν λόγω άρθρα. Η Ελλάδα εξοπλίζεται συνεχώς εδώ και χρόνια υπό τους διθυράμβους ή τις διαμαρτυρίες -επειδή θεωρούνε τους εξοπλισμούς ανεπαρκείς- μεγάλης μερίδας -και- ακαδημαϊκών που αυτοπροσδιορίζονται ως ρεαλιστές. Η στρατιωτική ισχύς είναι μόνο η μια όψη του νομίσματος . Η ισχύς όπως μας θυμίζει ο Carr είναι αδιαίρετη και η οικονομική διάστασή της είναι εξίσου σημαντική με την στρατιωτική, αν όχι σημαντικότερη. Σ' αυτό το σημείο θα διαφωνήσω με τον Jared που πριν από καιρό ο Zaphod παρέθεσε εδώ. Η ΕΣΣΔ δεν είχε καταρρεύσει στο απόγειο της δύναμής της, εκτός κι αν θεωρούμε ως δύναμη το άθροισμα των πυραύλων, των αεροπλάνων και των τανκ της. Η ΕΣΣΔ είχε καταρρεύσει ακριβώς επειδή στην προσπάθειά της να παράξει όλον αυτόν τον εξοπλισμό γονάτισε τους υπόλοιπους τομείς της σχεδιασμένης οικονομίας της. το απόγειο της ισχύος της λοιπόν σε στρατιωτικούς όρους ήτανε ταυτόχρονα και ο λόγος που την οδήγησε στην αποσύνθεση. Θυμάμαι κάποια άρθρα όταν ήμουν ακόμα στα προπτυχιακά που προτείνανε αυτήν τη συνταγή και για μας. Η Ελλάδα, λέγανε, πρέπει να αποδοθεί σε έναν αγώνα εξοπλισμών με την Τουρκία στα πρώτυπα των ΗΠΑ. Η πιο εύθραυστη τουρκική οικονομία -συνέχιζε το επιχείρημα - θα καταρρεύσει ακριβώς όπως και η ΕΣΣΔ. Η Ελλάδα όμως δεν είναι ΗΠΑ και η Τουρκία δεν είναι ΕΣΣΔ. Ας δούμε και μερικά νούμερα ενδεικτικά: Η Τουρκία είναι 17η σε ΑΕΠ με 615 δις δολάρια και η Ελλάδα 28η με 330δις (εδώ). Η κατάταξη όμως σε σχέση με τις αμυντικές δαπάνες είναι 17η για την Τουρκία (2.1% του ΑΕΠ) και 19η για την Ελλάδα (3.3% του ΑΕΠ) (εδώ). Δεν λέω κάτι καινούργιο βέβαια, και οι δυο ξοδεύουμε πολλά δείτε και τον Κούλογλου σχετικά. Εκεί που θέλω να καταλήξω είναι πως η Ελλάδα διατηρεί στρατιωτικές δυνάμεις τις οποίες πλέον δεν έχει την δύναμη να συντηρήσει.

Κατακλείδα: Η "ισχυρή Ελλάδα" δεν ήτανε παρά ένα ποντίκι που βρυχάται. Οι ρεαλιστές μας λένε πως η ισχύς είναι ο ακρογωνιαίος λίθος των διεθνών σχέσεων, μας λένε όμως και κάτι άλλο που το αγνοούνε οι τουρκοφάγοι αναγνώστες τους: πως πρέπει να πας μέχρι εκεί που σε παίρνει. Όπως θα το έλεγε κι ο -δικός μας- Θουκυδίδης "οι δυνατοί κάνουν όσα τους επιτρέπει η δύναμή τους κι οι αδύναμοι υποχωρούν όσο τους επιβάλλει η αδυναμία τους". Αυτό που δεν κατανοήθηκε έγκαιρα, ήτανε πως ο βρυχηθμός του ποντικού είναι κάτι που θα συμβεί κατ' εξαίρεσην από μια ευμένεια της τύχης και δεν συνιστά όρο της ύπαρξής του! Και το ποντίκι βρυχότανε και βρυχότανε για χρόνια. Μόνο που τώρα πια, δεν του έχει μείνει σάλιο...

Γράμμα σ' έναν μπάχαλο

Γιώργο (ή Κώστα ή Όλγα ή ό,τι),

γνωριζόμαστε εδώ και καιρό. Σε βλέπω στις πορείες, κάποιες φορές έχω φάει δακρυγόνα και ξύλο εξαιτίας σου. Σ' έχω διαβάσει στο indymedia να λες 'κότες' τους λοιπούς διαδηλωτές που κάνανε πίσω όταν έσπαγες την Πειραιώς στα Γιάννενα. Με κατηγόρησαν πέρισι πως σου χάιδευα τ' αυτιά, τότε με τον Αλέξανδρο αν θυμάσαι. Ποιος είσαι δεν ξέρω, θα μπορούσα να πω πως είσαι ασφαλίτης και να ξεμπερδέψω, άλλοι το κάνουν. Άλλοι σε λένε αναρχικό και ενδεχομένως το ίδιο να πιστεύεις και συ για τον εαυτό σου. Ας το δεχτώ για χάρη της συζήτησης.
Άσε με να σου ξεκαθαρίσω κάτι: όχι, αν κάψεις όλες τις τράπεζες ταυτόχρονα δεν θα ρίξεις τον καπιταλισμό. Τρεις άνθρωποι χάθηκαν σήμερα και ήτανε σαν κι εμένα και σένα. Ήτανε παράπλευρες απώλειες στον πόλεμό σου με το σύστημα; Θυμάσαι την Κατερίνα; Υπερασπίστηκε την αναρχία, όχι την ίδια με σένα αλλά την αναρχία του "σημασία έχει να παραμένεις άνθρωπος". Η ανθρώπινη ζωή έχει αυταξία όταν έχεις απαλλάξει τον εαυτό σου από τις αυταπάτες του επέκεινα, είναι κάτι το μοναδικό, χωρίς πιθανότητα επανάληψης. Όσο δεν έχει το κράτος το δικαίωμα να την αφαιρεί, άλλο τόσο δεν το έχεις κι εσύ.

Σήμερα χιλιάδες άνθρωποι κατέβηκαν στους δρόμους για να διαμαρτυρηθούνε ειρηνικά και όπως κάνεις εδώ και χρόνια τα έκανες πάλι σκατά. Αυτή τη φορά δεν "αμαύρωσες" απλά την πορεία, την αιματοκύλησες και μάντεψε: αθώοι την πληρώσανε πάλι. Το 'αίμα που κυλάει κι εκδίκηση ζητάει' ξέρεις δουλεύει κι από τις δύο πλευρές. Ετοιμάσου λοιπόν από αύριο, για θείτσες που απορούνε "που είναι ο στρατός", για πολιτικούς που να φωνάζουνε για περισσότερη αστυνόμευση, για έναν κόσμο που δεν θα ξαναβρεί το θάρρος να ξανακατέβει σε πορεία και να διεκδικήσει γιατί για ακόμα μια φορά αντί για το σύστημα γκρέμισες τις ελπίδες τους.

Συγχαρητήρια, ένα δάκρυ θα μας θάψει (για να σου πειράξω ένα από τα συνθήματα που λες πως είναι δικά σου)

-------------------------------------------------------------------

Η ανάρτηση αφιερωμένη στον φίλο Νίκο που μου διαμαρτυρήθηκε πως δεν παίρνω θέση σε επίκαιρα ζητήματα μέσα από το ιστολόγιο. Τόσοι άλλοι ιστολόγοι τα λένε καλύτερα από μένα ρε Νίκο, σήμερα κατ' εξαίρεση επειδή παρακολούθησα live μέσω Zaphod το τι γινότανε κι επειδή ένιωσα να πνίγομαι με την επανάληψη της ίδιας ιστορίας έγραψα. Τελικά το χει η μοίρα μας, θα την πληρώνουμε εμείς είτε πρόκειται για τους πολιτικούς μας είτε για τους μπάχαλούς μας.

---------------------------------------------------------------

UPDATE: Επειδή η δική μου ανάρτηση είχε κυρίως διαλογικό χαρακτήρα και περιορισμένο scope, το ιστολόγιο σας προσφέρει και μια σειρά αξιόλογα readings: Zaphod (στο γιατί δεν υπάρχουν ελαφρυντικά για τους μπάχαλους), Ελένη (για την αστυνομία, την πολιτική ηγεσία και την 'οδύνη' τους) και την εξαιρετική ανάρτηση του stranger.

Σχετικά με την κ. Δραγώνα (ε ναι τώρα ξύπνησα)

Our nationality is like our relations to women: too implicated in our moral nature to be changed honorably, and too accidental to be worth changing (G. Santayana)

Έτσι όπως καθόμουν στον γυάλινο πύργο μου και είχα αρχίσει να ξανασχολούμαι με τα ταπεινά μου ακαδημαϊκά, άκουσα φασαρία, κλαυθμούς και οδυρμούς, τις ιαχές των νικητών και τις οιμωγές των νικημένων κτλ κτλ. Βγήκα λοιπόν στο παράθυρό μου που βλέπει στην μπλογκόσφαιρα κι ευθύς ανέκραξα με δέος "γιατί σφάζεται ο κόσμος και λασπολογεί πατέρα;". Εν αρχη ησαν τα βλογ που παρακολουθώ. Ευχαριστώ λοιπόν τον Zaphod γιατί χωρίς την ανάρτησή του δεν θα είχα πάρει γραμμή τίποτα. Από κει πέρασα στο jungle report αν και σαν λαμπρός πολιτικός επιστήμονας που είμαι είχα πλεον καταλάβει. Καλώς ή κακώς -καλώς και θα εξηγήσω μετά το γιατί- το επίκεντρο της προσοχής ήτανε η αποκάλυψη της παραποίησης αυτών που γράφει η κ. Δραγώνα παρά ο σχολιασμός των όσων γράφει ως τέτοιων. Εξηγώ το καλώς: ούτε στην ακαδημαϊκή κοινότητα δεν είναι λυμένα ορισμένα από αυτά τα ζητήματα και λόγω του λαγκ μεταξύ ακαδημαϊκής κοινότητας και κοινωνίας δεν μπορούμε να περιμένουμε από την κοινωνία να μπορεί να αφουγκραστεί μια συζήτηση στην οποία ακόμα και οι συμμετέχοντες, που δεν κάνουν τίποτα άλλο στη ζωή τους, δεν βγάζουν άκρη.

Η άνωθι προσέγγιση έχει το ακόλουθο πρόβλημα. Κάποιος που μεγάλωσε -όπως όλοι μας- θεωρώντας την ιστορία των σχολικών εγχειριδίων ως αντικειμενική και αυτονόητη, ελάχιστα θα επηρρεαστεί από την αποκάλυψη της παραποίησης. Εαν διαβάσει λοιπόν τα αυθεντικά αποσπάσματα που παραθέτει το jungle report θα διαφωνήσει ούτως ή άλλως. Αυτή είναι και η γραμμή που ακολουθεί ο Άδωνις στην απάντησή του, ότι δηλαδή αντιπαρατίθεται με το γενικό πνεύμα όσων γράφει η κ. Δραγώνα. Σ' αυτό λοιπόν θα σταθώ κυρίως, με την επισήμανση πως μιας και δεν έχω τα βιβλία εδώ και ούτε υπάρχει τρόπος να τα αποκτήσω, θα μείνω στα αποσπάσματα που δίνει ο κ. Γεωργιάδης από την δεύτερη εκπομπή του (ναι έκατσα και την είδα, από την 3η συνέχεια αρχίζει και ασχολείται με τα βιβλία).

Αυτά λοιπόν που ο Άδωνις περιγράφει ως προδοσία (sic) εκ μέρους της κ. Δραγώνα είναι (α) η άποψη πως τα σχολικά βιβλία δημιουργούν την εντύπωση πως το έθνος αν και νεωτερικό φαινόμενο είναι αιώνιο, (β) η χρήση εισαγωγικών στην λέξη 'κατοχή' σχετικά με την οθωμανική περίοδο. Συνεχίζοντας, ασκείται έντονη κριτική στην αντίληψη πως (γ) το εκπαιδευτικό σύστημα συμβάλλει καθοριστικά στην κατασκευή της εθνικής ταυτότητας και είναι εγλωβισμένο στους μύθους και τις αντιφάσεις του εθνικισμού του 19ου αιώνα. Τέλος βάλλεται η άποψη πως (δ) η εθνική ταυτότητα κατασκευάζεται καταγγέλεται ως άρνηση της ύπαρξης εθνικής ταυτότητας και συνεπώς η κ. Δραγώνα "δεν πιστεύει πως είμαστε Έλληνες". Έχω ήδη αρκετό υλικό για σχολιασμό και συνεπώς θα μου επιτραπεί να αγνοήσω τα υπόλοιπα, πάνω κάτω στο ίδιο πνεύμα είναι.

Προκαταρκτική παρατήρηση: Τα δοκίμια που σχολιάζει ο Άδωνις, μπορούνε γενικά να ενταχτούνε στην μοντερνιστική προσέγγιση του εθνικισμού, που είναι και η κυρίαρχη στην ακαδημαϊκή κοινότητα. Η αντίπαλη προσέγγιση, αυτή δηλαδή των εθνοσυμβολιστών (θα τους δείτε και ειρωνικά ως primordialists) έχει μικρότερη απήχηση και λιγότερο τρανταχτά ονόματα. Η wikipedia είναι κάπως ανεπαρκής εκτός κι αν κοιτάξετε για συγκεκριμένους συντάκτες οπότε για γενικές πληροφορίες ρίξτε μια ματιά εδώ. Περιττό να αναφερθεί πως ο όρος "εθνομηδενιστές" είναι ελληνικός νεολογισμός που χρησιμοποιείται για να τσουβαλιαστούν οι μοντερνιστές παρά τις σημαντικές μεταξύ τους διαφορές, όπως θα διαπιστώσετε εδώ (προσέχτε ειδικά τα σχόλια). Προφανώς καλά κάνει και απορεί ο omadeon, τέτοιος όρος δεν υπάρχει. Κρατάμε την παρατήρηση και προχωράμε.

(Α) Η αντίρρηση του Άδωνι δεν είναι προφανώς αν τα σχολεία κάνουν καλώς που διδάσκουν το έθνος ως αιώνια εξωιστορική κατηγορία (θεωρεί πως καλώς κάνουν) μα το ότι η αντίληψη της ιστορικότητας του έθνους είναι εσφαλμένη. Δεν ξέρω από που πήρε τον πρώτο τίτλο της η κ. Δραγώνα, πάντως αν ακολουθούσε τις αντιλήψεις του Άδωνι στην επιστημονική της δουλειά, σίγουρα διδακτορικό δεν θα έπαιρνε. Το ότι το "έθνος" ως λέξη μπορούμε να το βρούμε να υπάρχει και σε αρχαία κείμενα, δεν σημαίνει σε καμία περίπτωση ότι εννοούνταν όπως σήμερα. Η ταύτιση του έθνους με το κράτος είναι φαινόμενο της νεωτερικότητας (19ος αιώνας). Σε ποιόν πολιτικό οργανισμό οι πολίτες απευθύνανε την νομιμοφροσύνη τους στο παρελθόν είναι ενδεικτικό. Οι αρχαίοι Έλληνες λχ ήτανε πρώτιστα περήφανοι που ήτανε πολίτες της πόλης-κράτους τους (απο κει βγαίνει και το πολίτης άλλωστε) και όχι πατριώτες, χαρακτηριστικό που αποδίδανε στους βαρβάρους [1]. Γι αυτούς συνεπώς το ελληνικό έθνος δεν ήτανε κάτι παραπάνω από μια χαλαρή ομαδοποίηση σαν αυτό που σήμερα αποκαλούμε "δυτικό κόσμο" ή "αραβικό κόσμο". Το ότι οι μεγάλες αυτοκρατορίες βλ. Ρωμαϊκή, Βυζαντινή, Οθωμανική, Αυστρουγαρία ήτανε 'πολυεθνικές' δεν είναι κάτι που ήτανε παρά την φύση. Δεν ήτανε λοιπόν μια τάξη που διαταράχτηκε ρίχνοντας τα έθνη σε νάρκη μέχρι να ξυπνήσουνε τον 19ο αιώνα. Τα έθνη απλούστατα δεν προϋπήρχανε και ακριβώς το ότι οι πολυεθνικές αυτοκρατορίες μπήκανε σε τροχιά παρακμής και καταρρεύσανε κατά τον 19ο και 20ο αιώνα σημαίνει ότι κατέστησαν παρωχημένες εκείνη την περίοδο επειδή μόνο εκείνη την περίοδο θα μπορούσαν να είναι παρωχημένες. Κοντολογίς, ο εθνικισμός είναι μια ιδεολογία από τα απότοκα της Γαλλικής επανάστασης, πετυχημένη γιατί ανταποκρίνεται στις ανάγκες της βιομηχανικής κοινωνίας για ομοιογένεια στον πληθυσμό και ισχυρή κεντρική εξουσία [2]. Κι ένα παραδειγματάκι από την ιστορία μας: Ο Καποδίστριας ήτανε υπουργός εξωτερικών της Ρωσικής Αυτοκρατορίας πράγμα που δεν τον εμπόδισε να αναλάβει αργότερα το ελληνικό κράτος. Η Ρωσία τον είχε δεχτεί ως τέτοιον γιατί απλούστατα η εθνική συνείδηση δεν ήτανε ουσιώδες στοιχείο νομιμοποίησης της εξουσίας, το πρόσωπο του τσάρου ήταν. Ο κώδικας αξιών λοιπόν απείχε έτη φωτός από τον σημερινό. Κανείς δεν θεώρησε τον Καποδίστρια προδότη στην Ελλάδα και κανείς στην Ρωσία δεν εξεγέρθηκε για τον αλλοεθνή που ανέλαβε την εξωτερική τους πολιτική.

(Β) Προφανώς και δεν υπήρξε ποτέ Οθωμανική "κατοχή". Εάν θέλουμε ντε και καλά κάποιον αρνητικά φορτισμένο όρο ας πούμε "κυριαρχία". Κατοχή έχεις όταν κάποιο κράτος Α καταλαμβάνει εδάφη ή το σύνολο κράτους Β για χρονικό διάστημα Χ και έπειτα το κράτος Β απελευθερώνεται και ανακτά την ανεξαρτησία του. Διαφορετικά έχεις κατάκτηση. Περιττό να αναφέρουμε πως 400 χρόνια είναι πολλά για κατοχή και πως αν δεν κάνω λάθος το 1830 ιδρύθηκε κράτος με την επωνυμία "Βασίλειο της Ελλάδας" και όχι "Ανατολική Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία". Τώρα που το σκέφτομαι γέλιο θα είχε, θα φωνάζανε οι Οθωμανοί για το όνομα μιας και θα θεωρούσανε εαυτούς διάδοχο κράτος της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας και τελικά η Ελλάδα θα αναγνωριζότανε ως "Πρώην ΝΔ επαρχίες της Ανατολικής Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας" ή ΠΝΔΕΑΡΑ

Με το (Γ) δεν θα ασχοληθούμε ιδιαίτερα οπότε πάω κατευθείαν στο (Δ). Το ότι θεωρεί η κ Δραγώνα την εθνική ταυτότητα κατασκευασμένη δεν σημαίνει ότι αρνείται πως είμαστε Έλληνες. Η στάση της είναι εντιμότατη και δηλώνει πως ναι μεν είμαστε Έλληνες αλλά καλά θα κάνουμε να έχουμε υπόψιν μας και πως γίναμε. Κι επειδή έχει πλήρη επίγνωση του γεγονότος ότι ακόμα ζούμε σε εποχή εθνικισμού (ως ταύτιση έθνους με πολιτική οντότητα κι όχι ως κραυγές περί επιούσιων λαών και ιστορικών προορισμών) και δεν μπορούμε να κατασκευάζουμε μη εθνικές ταυτότητες, προτείνει την κατασκευή μιας ελληνικής ταυτότητας πιο προσγειωμένης στην πραγματικότητα και πιο ανεκτικής πράγμα που προφανώς βρίσκει αντίθετο τον κ. Γεωργιάδη.

--------------------------------------------------

[1] Αναφέρεται από τον K Deutsch αλλά και στο εξαιρετικό βιβλίο του Π. Λέκκα για τον εθνικισμό "Η εθνικιστική ιδεολογία" (σ. 80)

[2] Εδώ ακολουθώ κυρίως το επιχείρημα του Gellner που θεωρώ πιο πειστικό επειδή συμπεριλαμβάνει και υλικούς-μηχανιστικούς παράγοντες