Ευθυνολόγιο αριστεράς

Επειδή τόσες μέρες που γίνεται το τζέρτζελο στις πλατείες κάθομαι φρόνιμος στη γωνίτσα μου, κι επειδή  δε μου βγαίνει να κάτσω να γράψω ένα κατεβατό νααααα με τις απόψεις μου όταν έχω βρει ένα σωρό κείμενα στη μπλογκόσφαιρα με τα οποία να συμφωνώ περισσότερο ή λιγότερο (ή καθόλου), αποφάσισα να συγκεντρώσω την εμπειρία μου από τις σχετικές συζητήσεις σε μια σειρά (κομψών) διαγραμμάτων. Προφανώς η θεματολογία είναι εν προκειμένω η σχετιζόμενη με τους αγανακτισμένους αλλά τα διαγράμματα μπορούν να αναπροσαρμοστούν ώστε να ανταποκρίνονται σε κάθε περίπτωση που ενδεχομένως απασχολεί την επικαιρότητα. 

Το πρώτο σχήμα καλύπτει την τρέχουσα φάση, όσο ακόμα δεν φαίνεται κάτι ξεκάθαρα και όλα τα ενδεχόμενα είναι ανοιχτά. Το δεύτερο σχήμα χωρίζεται σε δύο υποπεριπτώσεις αναλόγως της έκβασης του κινήματος των "αγανακτισμένων". Προσοχή στα χρώματα, το ροζουλί-κοκκινωπό αφορά στις ευθύνες της αριστεράς εάν δείξει επιφυλακτικότητα και το ξεπλυμενί πράσινο αν συμμετάσχει. Η μαγεία είναι πως δεδομένου πως οι διάφοροι αριστεροί έχουν προς το παρόν και τις δύο αντιδράσεις, η αριστερά σαν όρος-ομπρέλα πιθανότατα θα τα ακούσει όλα τα παρακάτω ενώ οι επιμέρους αριστεροί σαν άτομα πιθανότατα θα εισπράξουν μόνο ό,τι τους αντιστοιχεί. 

(*) Με το "αίσιο" εννοούμε αν το κίνημα των αγανακτισμένων πετύχει όλους ή μέρος των εκπεφρασμένων στόχων του, των όποιων στόχων του δλδ "πτώση της κυβέρνησης", "έξω οι κλέφτες",  "περισσότερη δημοκρατία", "έξω από το μνημόνιο", "να οριοθετηθεί η ΑΟΖ" (αμε το είδαμε κι αυτό κάπου) κτλ. Επειδή οι περισσότεροι απ'αυτούς είναι αφηρημένοι και δεν έχουμε την παραμικρή ιδέα για το μετά είμαστε στη σφαίρα του φαντασιακού και δεν θα ρισκάρω υποθέσεις. Υποθέτω όμως πως αν βγει κάτι καλό θα το καταλάβουμε. Όπως θα το καταλάβουμε (ευκολότερα) κι αν ξεφουσκώσει ή ακόμα κι αν βγει κάτι κακό (στην πιο ακραία περίπτωση, αν το αυγό που νομίζαμε/ελπίζαμε ότι έκρυβε κάτι χαριτωμένο σκάσει και τελικά βγει κάτι όχι και τόσο χαριτωμένο).  

(1) Κρεμάλα δεν προσέθεσα στο σχηματάκι, παράλειψή μου, απ' ό,τι είδα όμως κυκλοφορούν πολλές εσχάτως στο σύνταγμα, οπότε φωτογραφίστε μια από εκεί και παίξτε το παιχνίδι. 

------------------------------------------------------------------------

Η παρούσα είναι μια θεωρητική άσκηση για να δούμε πως η αριστερά ως όρος - σούπα μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να νοηματοδοτήσουμε τη συμπεριφορά των γύρω μας που έχουμε χαρτογραφήσει ως ανήκοντες στον χώρο. Ο καθένας μας έχει διαφορετικές προσλαμβάνουσες και εμπειρίες κι επίσης διαφορετική ψυχοσύνθεση και δεν είναι απαραίτητο όλα αυτά να στηρίζονται σε κάποια περισπούδαστη ανάλυση για το τι αποτελεί "γνήσια αριστερή θέση". Συνεπώς, εάν διαφωνείτε με την επιφυλακτικότητα του Latecomer για αυτά που συμβαίνουν στις μέρες μας, παρακαλώ αφήστε την αριστερά έξω απ' αυτό, αυτή ούτως ή άλλως εκ των υστέρων θα φταίει ό,τι κι αν γίνει :)

Του λυβικού το πέλαγος

Δεν πάνε πάνω από δυο-τρεις μέρες που ρώτησα μισοαστειευόμενος την συνάδελφο στο γραφείο "Τι απέγινε εκείνη η Λιβύη; έγινε ο σεισμός στην Ιαπωνία και την ξεχάσαμε;" για να εισπράξω την απάντηση "Δες και λίγο Al Jazeera, με το BBC που βλέπεις μην περιμένεις προκοπή". Τελικά δεν χρειάστηκε να αλλάξω τις ενημερωτικές μου προτιμήσεις. Σήμερα λοιπόν είχα αποφασίσει να πω δυο πραγματάκια για την Λιβύη, ειδικά αφού είδα τις αντιδράσεις στην Ελλάδα. Ο προβληματισμός μου δεν ήτανε ιδιαίτερα περίπλοκος και δεν διαφέρει από αυτόν του Zaphod ο οποίος πολλές φορές όταν αποφασίσει να σχολιάσει για κάτι που με απασχολεί με αφήνει χωρίς υλικό για ανάρτηση. Αφού ξαναπώ πως συμφωνώ με τον προβληματισμό του και σας προτρέψω να περάσετε κι από κει, θα αφήσω μερικές σκέψεις σχετικά κυρίως με τις διεθνή πολιτική και το διεθνές δίκαιο.

Ανθρωπιστικές επεμβάσεις Ι (for starters): Το κεντρικό ζήτημα εδώ πέρα είναι προφανώς κατά πόσο η διεθνής κοινότητα έχει το δικαίωμα (ή και την υποχρέωση ακόμα ακόμα) να επεμβαίνει στα εσωτερικά ανεξάρτητων κρατών προκειμένου να αποτρέψει ανθρωπιστικές καταστροφές. Τα όργανα αρχίζουν αμέσως: τι νοείται ως διεθνής κοινότητα; τι ορίζουμε ως 'ανθρωπιστική καταστροφή'; Όσοι έχουνε παρακολουθήσει αναρτήσεις μου σχετικά με τις ακαδημαϊκές συζητήσεις δεν προβλέπεται να ξαφνιαστούνε, τους υπόλοιπους σας περιμένει μια οδυνηρή έκπληξη. Η ακαδημαϊκή κοινότητα δεν έχει συμφωνήσει για το αν επιτρέπονται (είτε νομικά είτε ηθικά) ανθρωπιστικές επεμβάσεις ή όχι. Η κουβέντα είχε ανάψει το 1999 με τη Γιουγκοσλαβία και τα επιχειρήματα είναι πάνω κάτω τα ακόλουθα.

Ανθρωπιστικές επεμβάσεις ΙΙ (διεθνές δίκαιο): Η τυπική διάσταση είναι σχετικά πιο απλή και γι' αυτό ξεκινάμε από εκεί. Μιας και τα θεωρητικά επιχειρήματα τραβιούνται πίσω στο Κόσοβο καλό θα είναι να επισημάνω πως οι νομικοί καταγγέλλανε τότε την επέμβαση επειδή παραβίαζε το Άρθρο 2(4) του ΟΗΕ (ναι ναι αυτό που ακούσατε και την κυβέρνηση της Λιβύης να επικαλείται). Η επέμβαση όμως του ΝΑΤΟ το 1999 ήτανε μονομερής, δεν είχε προηγηθεί δηλαδή απόφαση του Συμβουλίου Ασφαλείας που είναι και το αρμόδιο όργανο του ΟΗΕ για κάτι τέτοιο. Συνεπώς τα επιχειρήματα σε εκείνη την περίπτωση επικεντρωνότανε στο εάν παρόλο που δεν ήτανε νόμιμη (legal) η ανθρωπιστική επέμβαση ήτανε νομιμοποιημένη (legitimate). Μην με ρωτάτε γιατί σας ζαλίζω με το Κόσοβο, προφανώς είδα κάπου τον παραλληλισμό και θεώρησα σκόπιμο να το συμπεριλάβω κι αυτό στην ανάλυση. Στην περίπτωση της Λιβύης τα πράγματα είναι πολύ πιο απλά, μιας και το καταστατικό του ΟΗΕ εκτός από το 2(4) έχει και το Κεφάλαιο VII που προβλέπει πότε ο ίδιος ο οργανισμός (σε αντίθεση με μεμονωμένα κράτη που αναφέρονται στο α.2) μπορεί να επέμβει εναντίον κράτους-μέλους. Η σχετική απόφαση του Συμβουλίου Ασφαλείας λοιπόν, στο συγκεκριμένο ακριβώς κεφάλαιο πατάει. Συνεπώς, σε αντίθεση με την περίπτωση του Κοσόβου, εν προκειμένου υπάρχει ξεκάθαρη απόφαση του ΟΗΕ άρα δεν τίθεται ζήτημα νομιμότητας. Στην τρέχουσα συγκυρία δεν έχουμε μονομερή επέμβαση του ΝΑΤΟ ή οποιουδήποτε περιφερειακού οργανισμού μα επιχείρηση των Ηνωμένων Εθνών. Εντάξει, για ορισμένους είναι ένα και το αυτό, μα προσωπικά θεωρώ τη διαφορά θεμελιώδη.

Ανθρωπιστικές επεμβάσεις ΙΙΙ (τα διλήμματα, πολιτικά τε και ηθικά): Κάθε φορά που η διεθνής κοινότητα αποφασίζει να επέμβει σε εσωτερικές διαμάχες βάζει στο κεφάλι της έναν τόνο μπελάδες . Γι' αυτό είθισται τα λοιπά κράτη να κάνουνε τους Κινέζους (σ.σ. η ομοιότητα με την αποχή της Κίνας στην σχετική ψηφοφορία δεν θα μπορούσε παρά να είναι εντελώς συμπτωματική) και να αφήσουνε τους ντόπιους να βγάλουνε τα μάτια τους ήσυχα κι ωραία. Για να πω την ταπεινή μου άποψη, οι Ευρωπαίοι αναγκαστήκαμε να ανακατευτούμε επειδή η Λιβύη είναι άβολα κοντά μας. Εάν λοιπόν ο Καντάφι ήτανε ένας τυραννίσκος στην υποσαχάρια Αφρική το πιο πιθανό θα ήτανε να τον αφήναμε να κάνει τη δουλειά του (όπως άλλωστε και τον Μουγκάμπε και τον κάθε Μουγκάμπε). Έλα όμως που και κοντά μας είναι και η τηλεόραση μας φέρνει συχνά-πυκνά εικόνες από κει και θυμόμαστε λίγο και τι έγινε κάτω από τη μύτη μας στη Σερμπρένιτσα (καλά, οι Έλληνες δεν το πολυθυμόμαστε γιατί πηγαίναμε τους Σέρβους τότε) και μας λούζει κι ένας κρύος ιδρώτας. Επειδή άρχισα και παρεκκλίνω, για τον έναν ή τον άλλον λόγο η διεθνής κοινότητα δεν έχει την επιλογή να κάνει τους Κινέζους. Μερικά από τα διλήμματα που αντιμετωπίζονται σε αυτές τις περιπτώσεις -ασχέτου νομιμότητας- είναι τα ακόλουθα:
α) Ηθικά: Πέρα από την κλασική ρεαλιστική κριτική πως τα κράτη τείνουνε να μασκαρεύουνε τα συμφέροντά τους ως πανανθρώπινες ηθικές αξίες και συνεπώς οι ανθρωπιστικές τους επεμβάσεις είναι συνήθως διαολεμένα επιλεκτικές θα σταθώ και σε άλλες δύο. Αφενός μεν υπάρχει το παλιό επιχείρημα του Τσόμσκι πως δλδ εάν κάποιος  δει μια απόπειρα δολοφονίας, αρπάξει ένα όπλο και ρίξει στο ψαχνό, κινδυνεύει να σκοτώσει τον εγκληματία (στρατός), το θύμα (εν προκειμένω τους αμάχους της πλευράς των εξεγερμένων) και τους περαστικούς (τους λοιπούς αμέτοχους αμάχους). Τίθεται λοιπόν το ζήτημα εάν μια ανθρωπιστική επέμβαση θα σώσει περισσότερες ζωές απ' αυτές που θα πάρει, πράγμα που συνήθως το μαθαίνουμε όταν είναι πια κάπως αργά. Επίσης εδώ να θυμίσω την κλασική θεωρητική άσκηση ηθικής με το τρένο και στην οποίαν το αποτέλεσμα είναι πως για τους περισσότερους ανθρώπους έχει τεράστια διαφορά το να σκοτώνεις κάποιον από το να αφήνεις κάποιον να πεθάνει. Ένα τελευταίο επιχείρημα, είναι πως με την λογική της ανθρωπιστικής επέμβασης εμείς οι επεμβαίνοντες που συνήθως είμαστε ο δυτικός κόσμος, χωρίζουμε όλον τον υπόλοιπο κόσμο σε θύτες και σε θύματα τα οποία περιμένουν από εμάς να τα σώσουμε από την μιζέρια τους (Chandler).  Αυτό κρατήστε το το τελευταίο γιατί θα επανέλθω.
β) Πολιτικά: Τα πολιτικά διλήμματα, που σχετίζονται και με τα όσα αναφέρθηκαν προηγουμένως, τα αναλύει εξαιρετικά ο Steve Clemons στο σχετικό άρθρο του για το BBC. Αφενός μεν είναι το μέγεθος του εγχειρήματος και κατά πόσον μπορεί να φέρει αποτέλεσμα στο να 'αχρηστέψει' τις στρατιωτικές δυνατότητες του Καντάφι (θυμίζω εδώ τα πενιχρά αποτελέσματα των βομβαρδισμών στη Γιουγκοσλαβία από στρατιωτικής σκοπιάς). Όπως πολύ εύστοχα την περιγράφει ο συντάκτης, είναι μια τακτική που ναι μεν καλύπτει το συναίσθημα της κοινής γνώμης μα είναι πολύ υψηλού κόστους και χαμηλού οφέλους. Αφετέρου, ο συντάκτης εντοπίζει δυο σημαντικές πολιτικές επιπτώσεις. Η μια είναι πως θα σχηματιστεί η εικόνα μιας ακόμα δυτικής σταυροφορίας στον αραβικό κόσμο, πράγμα που θα επιτρέψει στον Καντάφι να το σκάσει και από την απομόνωση στην οποία έχει βρεθεί. Η άλλη είναι πως από την εικόνα της εξέγερσης της νεολαίας περνάμε στην 'κλοπή της εξέγερσης' (βλ. και παραπάνω).


Εξεγέρσεις με δανεικά: Κλείνοντας, και σε σχέση με όσα ανέφερα και πριν: Αυτό που προσωπικά με προβληματίζει περισσότερο είναι το πόσο πετυχημένη μπορεί να χαρακτηριστεί μια εξέγερση/επανάσταση (αποκαλέστε το όπως θέλετε) τη στιγμή που αναγκάζεται να ζητήσει βοήθεια από έξω. Και ο Μουμπάρακ κατέβασε τα τανκ στους δρόμους όταν είδε πως απειλούνταν, μα αυτό δεν έφτανε. Η εικόνα που έχω σχηματίσει είναι μιας χώρας που φαίνεται διχασμένη και ίσως να έχει ήδη διαβεί το κατώφλι του εμφυλίου. Εάν ο Καντάφι δεν είχε καθόλου υποστηρικτές υποθέτω πως τα πράγματα θα ήταν απλά, μα όπως φαίνεται έχει. Και κάτι τελευταίο: οι εξεγερμένοι που έσπευδαν τον καιρό της επιτυχίας να συλλάβουν τους Βρετανούς που προσπαθούσανε να επικοινωνήσουνε μαζί τους (μεγάλο φιάσκο κι έχω χάσει και το λινκ του BBC) προκειμένου να μην στιγματιστούν ως καθοδηγούμενοι από το εξωτερικό, είναι οι ίδιοι που τον καιρό της υποχώρησης θυμίσανε στην διεθνή κοινότητα τις ανθρωπιστικές της υποχρεώσεις. Προφανώς ο πνιγμένος από τα μαλλιά πιάνεται, μα έχω τρομερές αμφιβολίες για το κατά πόσον την επαύριο της επέμβασης (και προϋποθέτοντας πως θα λήξει αίσια) θα βρουν την απαραίτητη νομιμοποίηση.

Απολογίες για το μακροσκελές της ανάρτησης. Θα σας άφηνα με το τραγουδάκι του τίτλου μιας και δεν σας έλυσα και καμία απορία, μα έπειτα το ξανασκέφτηκα και μου φάνηκε κάπως άκαιρο. Καλημέρα.

Φοβάμαι φοβισμένο να σε δω

Από όποια πλευρά κι αν προσπαθήσω να πλησιάσω αυτό το κουβάρι που είναι ο φόβος, είμαι καταδικασμένος να καταλήξω σε αδιέξοδο. Θα προσπαθήσω να τον στριμώξω π.χ. σε έναν άξονα παράλογου-λογικού ερεθίσματος ή μήπως είναι καλύτερη μια άλλη τυπολογία; Και τι αφήνει απ' έξω η κάθε τυπολογία και τι παραπάνω μπορώ να πω από τους ειδικούς που ασχολήθηκαν ήδη μαζί του; Θα πλησιάσω το θεματάκι μου λοιπόν με brainstorming μερικών από τα επίθετα που μπορούμε να του κολλήσουμε, κι όποιος αντέξει...

Αρχέγονος: Εφόσον γνωρίζω πολύ καλά τους απειροελάχιστους κινδύνους ενός μεσογειακού η βρετανικού δάσους, γιατί περπατώ βιαστικά προκειμένου να μην με πιάσει το σκοτάδι εκεί μέσα; Φοβάμαι άραγε το σκοτάδι ή το δάσος ή και τα δύο; Είναι ο κατεξοχήν παράλογος φόβος, πιθανώς ριζωμένος σε μια εποχή που μια βραδινή βολτίτσα στο δάσος δεν ήτανε και η πιο ακίνδυνη επιλογή του τροφοσυλλέκτη. Ταυτόχρονα, είναι κι αυτός που ξορκίζεται ευκολότερα απ' όλους, με την αυτοπεποίθηση του ανθρώπου που ξυρίζεται στο φως της ημέρας, όπως θα έλεγε κι ο αγαπημένος Καμί αν θυμάμαι καλά.

Παραλυτικός: Αυτόν φαντάζομαι τον έχουμε όλοι νιώσει συχνά-πυκνά. Είναι εκείνος ο αυθόρμητος φόβος που θα σε πλημμυρίσει στιγμιαία και θα σε παγώσει για κάποια δεύτερα ή λεπτά που θα φανούνε αιώνες. Είναι η στιγμή που το μονοπάτι σου θα περάσει πολύ κοντά στον γκρεμό και θα παγώσεις κοιτάζοντας τον χαμό εάν και ξέρεις πως μένοντας στο μονοπάτι δεν απειλείσαι. Είναι η στιγμή που ακούς ένα ρουθούνισμα στο προσκεφάλι σου στο αντίσκηνο στη Βάλια Κάλντα, και η ραχοκοκαλιά σου έχει ευθυγραμμιστεί απόλυτα και απομακρυνθεί μερικά χιλιοστά από το έδαφος. Το πρωί θα δεις τις πατημασιές της αλεπούς και θα γελάσεις ντροπιασμένα. Είναι επίσης η στιγμή που την βλέπεις να έρχεται, πιο όμορφη απ' ό,τι θυμόσουν πως είναι, τα γόνατά σου λύνονται, η γλώσσα παθαίνει ακριβώς το αντίστροφο και θες να το βάλεις στα πόδια. Πολύ αργά, σε είδε.

Υπαρξιακός: Αυτός που τον αποκοιμίζουμε μετά από κάποια ηλικία, επειδή απλώς κουραστήκαμε να στριφογυρίζουμε το μυαλό μας γύρω από τα άλυτα ζητήματα της ύπαρξης. Τον κοιμίζουμε σχετικά εύκολα με την καθημερινότητα: δεν θα αφήσω τον φόβο του θανάτου να μου χαρίσει μια βραδιά αϋπνίας ακόμη, το ταλαιπώρησα αρκετά στα είκοσί μου και αύριο έχω να πάω στη δουλειά μου. Ναι, κάποτε θα πεθάνω, ίσως και μόνος, αλλά αυτό δεν θα είναι σήμερα. Φυσικά δεν αρκεί η καθημερινότητα, γιατί έτσι απλώς κοιμίζεις το θεριό κι αυτό μπορεί να ξυπνήσει και να σε τσακώσει σε ανύποπτο χρόνο: να κοιτάξεις πίσω σου και μπροστά σου και να μην έχεις που να κρυφτείς. Κατά κάποιον τρόπο, οι υπαρξιακοί φόβοι αποτελούνε και την κινητήρια δύναμη πίσω απ' ό,τι κάνουμε μιας και σε τελική ανάλυση το πως τους αντιμετωπίζουμε καθορίζει και το πως θα παίξουμε στο 'μεγάλο θέατρο του κόσμου' (Καλντερόν νομίζω ήτανε αυτός, μην μου πάρετε το κεφάλι αν κάνω λάθος).

Εξορθολογισμένος: Τελευταίον άφησα τον φόβο που δεν είναι ριζωμένος ούτε στον αταβισμό, ούτε στα όρια της πεπερασμένης μας ύπαρξης, ούτε στην αντίδραση του οργανισμού σε ένα ερέθισμα. Άφησα για το τέλος αυτόν που είναι αποτέλεσμα μιας σχεδόν λογικής διαδικασίας. Χωρίς να είναι απόλυτα διαχωρίσιμος από τους άλλους, ετούτος ο φόβος είναι που κυριαρχεί στις ζωές μας με wingman την αβεβαιότητα για το μέλλον. Είναι ο φόβος που ο Κόρνφορντ είχε βαφτίσει χαριτωμένα ως το απόλυτο πολιτικό κίνητρο. Και ο φόβος αυτός, βασισμένος στην αβεβαιότητα ενός υπολογισμού χωρίς να έχεις όλες τις μεταβλητές στη διάθεσή σου, δεν χαρακτηρίζει μόνο τους 'κάτω' μα και τους 'επάνω', γιατί οι τελευταίοι έχουνε και περισσότερα να χάσουνε. Αιώνες πριν ο Μαρξ απειλήσει την άρχουσα τάξη με την επανάσταση αυτών που έχουν να χάσουν μόνο τις αλυσίδες τους, ο μεσαιωνικός ποιητής προειδοποιούσε πως "rex sedet in vertice, caveat ruinam" ( από τα Carmina Burana ασφαλώς). Καλό βράδυ! Ο τίτλος, όπως και το ακόλουθο τραγουδάκι, φυσικά απο τους activemember.

------------------------------------------------------------------------------

Η ανάρτηση αυτή γράφτηκε στα πλαίσια της "Ημέρας ενάντια στο Φόβο", μιας συλλογικής προσπάθειας αρκετών ιστολογίων για την οποία μπορείτε να βρείτε περισσότερα στον ακόλουθο σύνδεσμο: http://grfear.blogspot.com/
------------------------------------------------------------------------------
Κάποιες από τις αναρτήσεις μαζί με όμορφες μουσικές επιλογές μπορείτε να ακούσετε και στην τελευταία εκπομπή του επίκουρου εδώ. 

Οι Μοιραίοι

Το τραγούδι αυτό, μιας και ως ποίημα το έμαθα στα σχολικά μου χρόνια, είναι μια από κείνες τις κάπως ομιχλιασμένες μνήμες που κουβαλάει κάποιος από την εποχή που μετρούσε την ηλικία του σε μονοψήφιους αριθμούς. Θυμάμαι να το τραγουδάει μια μεγαλούτσικη παρέα σε μια -βολικά- υπόγεια ταβέρνα στο Δερβένι, παρέα με ακορντεόν, μπουζούκι και κιθάρα. Επίσης θυμάμαι τον αέρα και τον βραδινό φουσκωμένο Κορινθιακό, τα αρμυρίκια και το φεγγάρι πίσω από αραιή συννεφιά. Ναι, θυμάμαι και τον άβολο ύπνο σε κείνες τις ξύλινες καρέκλες. Προφανώς σε κείνη την ηλικία δεν ήμουνα τόσο νοσταλγικός -άλλωστε ποτέ δεν είσαι νοσταλγικός για κάτι όταν συμβαίνει- αντιθέτως, ως κάθε αμύητος στα μυστικά του κρασιού πιτσιρικάς, δυσανασχετούσα πολύ με την ιδέα του ύπνου στις καρέκλες. Πρόσφατα ο πατέρας μου θυμήθηκε γελώντας πως έδινε μάχη για να καταφέρει να με ξεμουλαρώσει όταν ήταν να πάμε στην ταβέρνα. 

Το τραγούδι το ξανανακάλυψα χρόνια μετά, όταν στα κείμενα του λυκείου η φιλόλογος μας έφερε μια παλιά κασέτα με την εκτέλεση του Μπιθικώτση. Όσο βέβαια κι αν απολάμβανα την μουσική ένιωθα πως είχε αυτήν την χαωτική απόσταση από την πραγματικότητα. Ακόμα κι αν εξέφραζε την γενιά της παρέας της ταβέρνας, που μεγαλώσανε σε κάποια χωριά και ζοριστήκανε για να καταφέρουν να σπουδάσουνε, σε μένα και την δικιά μου γενιά προφανώς δεν θα μπορούσε να πει και πολλά πολλά. Άλλωστε, το Γκάζι είναι posh την σήμερον και δεν νομίζω η κόρη του Γιαβή να έχει αντιρρήσεις να συχνάζει εκεί. Αυτά μέχρι φέτος. Φέτος που στην επίσκεψή μου στα πατρώα, είδα τους ανθρώπους της γενιάς μου, υποτίθεται στο παραγωγικότερο μέρος της ζωής μας, με μια βουβή ή και  σπανιότερα εκπεφρασμένη απογοήτευση για τη δουλεία που δεν βρίσκουνε εδώ και δυο χρόνια ή που την βρήκανε και τους πληρώνει με χιούμορ που περισσεύει. Δεν ήτανε αυτό που με τρόμαξε όμως και μου θύμισε τόσο τους "μοιραίους", ήτανε η κουρασμένη αποδοχή του αναπόφευκτου η προσμονή του 'θαύματος'. Κι έτσι έμαθα πως η κόρη του Γιαβή, του κάθε Γιαβή, ποτέ δεν έφυγε,  απλώς την έκανε από το Γκάζι επειδή ακρίβυνε κι αυτό. Καλό σας βράδυ.

Τα άνθη της αβεβαιότητας

Those days are past now
And in the past they must remain
But we can still rise now
And be the nation again
That stood against him
Proud Edward's Army
And sent him homeward,
Tae think again.

Σε κάποια παλιότερη ανάρτηση με είχε ρωτήσει η Ιωάννα για το ζήτημα της ανεξαρτησίας της Σκωτίας και είχα υποσχεθεί να αφιερώσω ξεχωριστή ανάρτηση στο θέμα. Εδώ είμαστε λοιπόν. Σκέφτηκα αρκετά για το πως πρέπει να προσεγγίσω το παράδοξο που είναι ο Σκώτικος εθνικισμός και τελικά αποφάσισα να το κάνω μετά μουσικής. Ας τα πάρω όμως από την αρχή.
Γιατί όμως "παράδοξο"; Άλλωστε η εποχή του εθνικισμού δεν έχει πεθάνει ακόμα και το ξέρουμε. Ο εθνικισμός όμως της Σκωτίας ανήκει στην ομάδα εκείνων των εθνικισμών που αναπτύχθηκαν κάπως βεβιασμένα και καθυστερημένα μέσα σε κράτη που ήδη είχανε περάσει την διαδικασία ομογενοποίησης του κράτους και δεδομένης της ανάπτυξής τους νομίζανε πως είχανε πια κοιμίσει τα φαντάσματα του παρελθόντος. Ένα άλλο παράδειγμα θα μπορούσαν να είναι οι Καταλανοί της Ισπανίας ή οι Φλαμανδοί του Βελγίου. Τυπικά δεν είναι δύσκολο να φτιάξεις ένα έθνος, σου χρειάζεται μια εγγράματη υψηλή κουλτούρα, μια βιομηχανική κοινωνία (ή μια που να την έχει πιάσει ο απόηχος της εκβιομηχάνισης) και αυτά που ο Γκέλνερ αποκαλεί "πολιτιστικά κουρέλια" δηλαδή το υλικό του παρελθόντος που θα οικειοποιηθείς και θα ερμηνεύσεις αναχρονιστικά με όρους 'εθνικούς'. Ζήτημα-κλειδί όμως παραμένει το βέλτιστο μέγεθος των εθνικών μονάδων ή μάλλον το ελάχιστο μέγεθος. Ειδάλλως η βιομηχανική κοινωνία θα μπορούσε να συνεχίσει με την πολιτική οργάνωση των φεουδαρχικών χρόνων και του συνεπαγόμενου πολιτιστικού κατακερματισμού. Πάμε λοιπόν στο πρώτο ζήτημα: θα μπορούσε η Σκωτία να καλύπτει αυτές τις ελάχιστες προϋποθέσεις;
Η απάντηση είναι καταφατική. Μια ματιά στη γειτονιά μας δείχνει πως έχουνε προκύψει πολύ πιο απίθανα εθνικά κράτη από την Σκωτία των 5 εκατομμυρίων και της σχετικά εύρωστης οικονομίας. Που βρίσκεται λοιπόν το παράδοξο; Στο ότι η Σκωτία βρέθηκε στην περίοδο της κατασκευής των δυτικοευρωπαϊκών εθνών να βρίσκεται ενσωματωμένη στο κράτος απ' όπου ξεκίνησε η βιομηχανική επανάσταση. Η ένωση των στεμμάτων τον ύστερο 17ο αιώνα και τον κοινοβουλίων λίγες δεκαετίες αργότερα, έναν αιώνα πριν την Γαλλική επανάσταση έφερε τη Σκωτία αγκαλιά με την Αγγλία έναν αιώνα πριν τα ιδεώδη του εθνικισμού εξαπλωθούνε στην Ευρώπη. Η συγκρότηση της "Βρετανικής" ταυτότητας ως σύνθετης ταυτότητας αποτελούμενης (και) από τις επιμέρους ταυτότητες των μερών γινότανε ακριβώς με την ίδια διαδικασία και την ίδια εποχή που η Γαλλία του Λουδοβίκου γινότανε η Γαλλία των Γάλλων. Μικρή χαριτωμένη σχετική λεπτομέρεια: Το κιλτ έγινε μέηνστρημ στην εκδήλωση της σκωτικής ταυτότητας όταν ο Γ. Σκοτ οργάνωσε το 1822 την επίσκεψη του Γεωργίου του Δ' στο Εδιμβούργο και ο βασιλιάς φόρεσε κιλτ για την περίσταση. Η Σκωτία λοιπόν είναι μέρος της πολυσύνθετης βρετανικής ταυτότητας όσο και η Αγγλία και αυτό δεν φαίνεται μόνο απο το Union Jack που ενσωματώνει και τις δύο σημαίες μα και από την ίδια την βασιλική οικογένεια που προσωποποιεί την ενότητα του έθνους και ντύνεται πολύ διαφορετικά όταν βρίσκεται στο Balmoral απ' ότι όταν είναι στο Λονδίνο.
Μπορείς όμως να αποκοιμήσεις το φάντασμα; Μάλλον όχι ή τουλάχιστον όχι εντελώς. Κι έτσι φτάνουμε στη δεκαετία του 1970 και τους αρχικά περιθωριακούς Σκώτους εθνικιστές και το σύνθημά τους "it's Scotland's oil" για τα κοιτάσματα της Βορείου Θάλασσας. Το 1995 η Σκωτία απέκτησε λόγω αποκέντρωσης το δικό της κοινοβούλιο στο οποίο σήμερα κυβέρνηση μειοψηφίας ασκεί το εθνικιστικό κόμμα SNP που έχει υποσχεθεί και σχετικό δημοψήφισμα για ανεξαρτησία. Μπορεί όμως η Σκωτία να γίνει ανεξάρητη; Πέρα από τα τυπικά σχετικά με το στέμμα και τη διεθνή προσωπικότητα κτλ εαν ο πληθυσμός ήθελε καθολικά κάτι τέτοιο πιστεύω πως θα μπορούσαν. Το ζήτημα είναι πως ο πληθυσμός είναι διχασμένος. Αφενός είναι αυτοί για τους οποίους η Σκωτία πρέπει να πάρει τα μπογαλάκια της και να φύγει από το Ηνωμένο Βασίλειο μένοντας όμως στην Ευρωπαϊκή Ένωση (η άποψη του SNP). Αφετέρου είναι αυτοί που θεωρούνε ευαυτούς Βρετανούς. Και ανάμεσα είναι το καθόλου ασήμαντο τμήμα του πληθυσμού που πιστεύει πως η αυτονομία είναι αρκετή και ο πολιτιστικός εθνικισμός και η "ξεχωριστή ταυτότητα" δεν συνεπάγεται ντε και καλά ανάγκη διάσπασης του Ηνωμένου Βασιλείου. Άλλωστε κανείς δεν εγγυάται πως η Σκωτία θα είναι καλύτερα μόνη της έστω κι αν της μείνουνε τα πετρέλαια της Βόρειας Θάλασσας (τα οποία παρεμπιπτόντως τελειώνουνε).
Πάμε λοιπόν και στα τραγουδάκια. Εννοείται πως δεν είναι απλά τραγουδάκια μα δυο εναλλακτικές προτάσεις για τον εθνικό ύμνο της Σκωτίας. Θέλω να παρατηρήσετε τη διαφορά στον στίχο. Το πρώτο, γραμμένο απο τον Βurns το 1793 (!) είναι το Scots Wha Hae (Scots, Who Have) και χρησιμοποιούνταν ως de facto εθνικός ύμνος παλιότερα. Ακούστε το στο youtube εδώ. Θα μπορούσε να είναι ένας "κανονικός" εθνικός ύμνος, με τα κλασικά μοτίβα του, την ελευθερία, τις μάχες, τα εθνικά δίκια και τις αρετές. ΔΕΝ είναι όμως ο κυρίαρχος. Αντ' αυτού στα ματς ή όπου αλλού χρειάζεται ο ύμνος της Σκωτίας , αυτό που ακούγεται είναι το Flower of Scotland, ένα λαϊκό τραγουδάκι γραμμένο μόλις το 1967 το οποίο μπορείτε να ακούσετε εδώ. Το τραγούδι πρωτοτραγουδήθηκε για πρώτη φορά το 1990 σε αγώνα ράγκμπι με έκδηλη συγκίνηση από πλευράς κοινού και μπορείτε να δείτε το βιντεάκι εδώ. Ο τρέχων ύμνος της Σκωτίας αν προσέξετε τον στίχο του δεν είναι το πατριωτικό άσμα που θα περίμενε κανείς, μα κάτι πολύ πιο ώριμο που αντικατοπτρίζει τις συλλογικές ανασφάλειες και την αβεβαιότητα του λαού που το έχει υιοθετήσει. Κατ' εμέ είναι ό,τι πιο ταιριαστό θα μπορούσανε ποτέ να βρούνε. Περιττό να αναφερθεί πως η στροφή με την οποία ανοίγει η ανάρτηση είναι παρμένη από το τραγούδι όπως άλλωστε και ο τίτλος (κατά το ήμισυ γιατί το έτερον ήμισυ το χρωστάμε στον Μποντλέρ).

Καληνύχτα Κεμάλ: Λίγες σκέψεις για τη Γάζα

Same old story
what's the use of tears?
What's the use of praying
if there' s nobody who hears? [1]

Η αλήθεια είναι πως έκανα ό,τι ήτανε ανθρωπίνως δυνατόν να αποφύγω αυτήν την ανάρτηση. Μα διαβάζοντας συνεχώς επί μια εβδομάδα για την επέμβαση του Ισραηλινού στρατού στον στολίσκο των ακτιβιστών στα ιστολόγια διαπίστωσα πως τελικά δεν θα την γλίτωνα. Στα σχόλια που άφηνα προσπάθησα να μείνω κυρίως στην πλευρά του διεθνούς δικαίου μιας και αυτήν την παράμετρο γνωρίζω καλύτερα και μιας και απ’ ό,τι βλέπω «παίζει» αρκετά το ζήτημα της επέμβασης σε διεθνή ύδατα. Πριν προχωρήσω ενδεικτικά οι αναρτήσεις-ερεθίσματα ήτανε η -κλασική πια- εβδομαδιαία σεντονιάδα του Zaphod (δείτε και τις παραπομπές, ειδικά της Eskarinas και του motorcycleboy) όπως και η προσπάθεια του Δημήτρη να δώσει μια διαφορετική οπτική.

Προκαταρκτικά περί διεθνούς δικαίου: Το διεθνές δίκαιο δεν είναι το instructions manual των διεθνών σχέσεων, δεν είναι δηλαδή κάτι αντίστοιχο της εσωτερικής έννομης τάξης των κρατών. Δεν υπάρχει η οργάνωση για κάτι τέτοιο και πέρα απ’ αυτήν δεν υπάρχει κάτι πολύ σημαντικότερο, που δεν χρειάζεται να πάμε παραπέρα από τον Weber για να το βρούμε. Ο Weber όρισε το κράτος ως τον μηχανισμό που διατηρεί το μονοπώλιο της νόμιμης βίας, δυνατότητα που του επιτρέπει να εκπληρώνει τον σκοπό του ως ένας απρόσωπος μηχανισμός που αποτρέπει τους πολίτες από το να πέσουνε στο homo homini lupus του Hobbes. Αυτήν την κατασταλτική λειτουργία του κράτους στις διεθνείς σχέσεις δεν υπάρχει αντίστοιχη εξουσία ικανή ούτε αμοιβαία αποδεκτή από τα μέλη της διεθνούς ‘κοινωνίας’ να την επιβάλλει. Το διεθνές δίκαιο είναι ένα σετ κανόνων που γενικά αποδέχονται τα κράτη ως δεσμευτικούς προκειμένου να ελαχιστοποιήσουν τις τριβές της συνύπαρξής τους. Με το ‘γενικά’ εννοώ πως υπάρχει και κάποια αιρεσιμότητα ή αν δανειστώ το «οριακό κόστος» από την οικονομία: ένα κράτος θα παραβεί έναν κανόνα εάν θεωρεί πως η εφαρμογή του συνεπάγεται πολύ μεγαλύτερο κόστος απ’ ότι η μη εφαρμογή του.

Επί του συγκεκριμένου (νομικά): Ομολογώ πως το αρχικό μου ένστικτο βλέποντας την επιμονή σχετικά με την επέμβαση σε διεθνή ύδατα ήτανε να ψάξω και να βρω τα νομικά επιχειρήματα του Ισραήλ, τα οποία ήμουνα σίγουρος πως υπήρχαν. Θα μπορούσα λοιπόν να αραδιάσω ένα σωρό παραγράφους και υποπαραγράφους συμβάσεων και πρωτοκόλλων σχετικά με το δικαίωμα του Ισραήλ να αποτρέψει την παραβίαση του αποκλεισμού της Γάζας όπως ας πούμε το 67ο άρθρο του San Remo Manual του 1994 που προβλέπει δικαίωμα επίθεσης σε εμπορικά σκάφη τρίτου κράτους τα οποία μεταξύ άλλων «πιστεύεται πως (…) αποσκοπούν σε παράβαση αποκλεισμού και κατόπιν προτέρου προειδοποίησης σκόπιμα και ξεκάθαρα αρνήθηκαν να σταματήσουν ή αρνήθηκαν επίσκεψη, έρευνα ή αιχμαλώτιση». Αντ’ αυτού όμως θα περάσω κατευθείαν στο σημείο που ήθελα να τονίσω, ότι δηλαδή οι κανόνες του διεθνούς δικαίου είναι ζήτημα ερμηνείας και θα εκπλαγείτε για το πόσο διαφορετικές ερμηνείες μπορείτε να βρείτε. Ενδεικτικά σας παρακαλώ να διαβάσετε αυτό το λινκ. Οι άνθρωποι που ισχυρίζονται πως ο αποκλεισμός είναι νόμιμος ή παράνομος και η επέμβαση νόμιμη ή παράνομη είναι όλοι τους νομικοί. Προσφέρουν όμως ερμηνείες διαμετρικά αντίθετες μεταξύ τους. Η ερμηνεία φυσικά είναι κάτι που εξαρτάται από τις πεποιθήσεις του καθενός, είναι εν ολίγοις πολιτικό ζήτημα κι εκεί θα στραφώ τώρα. Πριν προχωρήσω, δείτε εαν θέλετε αυτό το βιντεο που μου φάνηκε αρκετά ισσοροπημένο.

Επί του συγκεκριμένου (πολιτικά): Ένας διεθνής στολίσκος ακτιβιστών επιχείρησε να σπάσει τον αποκλεισμό της Γάζας και να παραδώσει ανθρωπιστική βοήθεια στους Παλαιστίνιους. Ο σκοπός του στολίσκου ξεκάθαρα δεν ήτανε απλώς να παραδώσει την βοήθεια μα και να προβεί σε μια πολιτική δήλωση κατά του αποκλεισμού. Ήτανε εκπεφρασμένη βούληση των ακτιβιστών να σπάσουν τον αποκλεισμό και γι αυτό δεν δεχτήκανε και την πρόταση του Ισραήλ να ξεφορτώσουνε σε άλλο λιμάνι κι από κει να μεταφερθεί η βοήθεια με φορτηγά στη Γάζα. Σημειωτέο εδώ πως η Γάζα έχει αποκλειστεί από Ισραήλ και Αίγυπτο απ’ όταν ανέλαβε τη διακυβέρνησή της η Χαμας (2007) ενώ η Δυτική Όχθη δεν είναι αποκλεισμένη (ναι αν δεν το καταλάβατε οι Παλαιστίνιοι έχουνε ΚΑΙ εμφύλιο). Το Ισραήλ από την άλλη είχε προειδοποιήσει πως δεν θα επιτρέψει κάτι τέτοιο κι έτσι επενέβη στον στολίσκο. Κι επενέβη με τραγικά ερασιτεχνικό και σπασμωδικό τρόπο με τα αποτελέσματα που είδαμε. Εδώ θέλω να επαναλάβω κάτι που έχω γράψει σε διάφορα σχόλια: είναι ένα πράγμα να αμφισβητείς τη νομιμότητα του αποκλεισμού και άλλο να προσπαθείς έμπρακτα να τον καταργήσεις. Στην δεύτερη περίπτωση, χάνεις το προνόμιο της ουδετερότητας και στην ουσία διαλέγεις παράταξη ανάμεσα στους εμπολέμους: δεν νομίζω πως μπορείς να υποκριθείς τον σοκαρισμένο όταν ο άλλος εμπόλεμος πέσει να σε φάει.

Επί του γενικού (πάλι πολιτικά): Κλείνοντας, δυο λόγια για το Παλαιστινιακό γενικά. Ναι, οι Παλαιστίνιοι είναι οι πιο αδύναμοι στην διαμάχη και οι άμαχοί τους υποφέρουνε ασύγκριτα περισσότερο από τους Ισραηλινούς. Αυτό όμως δεν σημαίνει ούτε πως το Ισραήλ είναι η προσωποποίηση του κακού στη γη ούτε πως οι Παλαιστίνιοι είναι η προσωποποίηση του καλού. Όταν το 2005 οι Ισραηλινοί αποχωρήσανε μονομερώς από την Γάζα η αντίδραση των Παλαιστινίων δύο χρόνια αργότερα ήτανε να εκλέξουνε την Χαμας. Το ότι οι Παλαιστίνιοι έχουνε περισσότερες απώλειες δεν έχει να κάνει με τον πιο ανθρωπιστικό τρόπο που μάχονται κατά του Ισραήλ αλλά με τα περιορισμένα τεχνικά-στρατιωτικά μέσα τους, εάν η Χαμάς διέθετε ελικόπτερα και τανκ είμαι απολύτως βέβαιος για το πώς θα τα χρησιμοποιούσε. Λυπάμαι μα δεν μπορώ να δώσω δίκιο σε καμία πλευρά. Για μένα το παιδί που σκοτώθηκε από βόμβα Ισραηλινών είναι εξίσου αδικοχαμένο με το εβραιόπουλο που σκοτώθηκε από ρουκέτα ή επειδή το σχολικό του ανατινάχτηκε. Μιλάμε για δύο λαούς που πρέπει να συμβιβαστούνε με την ιδέα της συνύπαρξης και δεν το κάνει κανείς τους. Όταν έχω μπροστά μου δύο πλευρές που χαρακτηρίζονται από την ίδια μισαλλοδοξία και θρησκευτικό φανατισμό στην ερώτηση «ποιος έχει δίκιο» η μόνη έντιμη απάντηση που μπορώ να δώσω είναι η ίδια που θα έδινα αν με ρωτούσαν ποιος ανάμεσα σε δύο ψυχοπαθείς πρέπει να αναλάβει τη διεύθυνση του ψυχιατρείου και είναι «κανείς!» [2].

Κατακλείδα: Αντιλαμβάνομαι πως με την παρούσα θα δυσαρεστήσω αρκετούς αναγνώστες και ίσως και να κερδίσω την ετικέτα του απολογητή της κρατικής βίας. Σε καμία περίπτωση δεν μπορώ να δικαιολογήσω τον θάνατο εννιά ανθρώπων, δεν ήτανε αυτή η πρόθεσή μου. Δεν μπορώ όμως ούτε να μοιράσω καταδίκες για εν ψυχρώ δολοφονία, η κατάσταση μου φάνηκε αρκετά συγκεχυμένη και το υπόβαθρό της αρκετά περίπλοκο για να το κάνω. Εαν θέλετε μπορώ να καταδικάσω όλους τους θανάτους αμάχων ή μη αμάχων ανά την ιστορία αυτό όμως δεν θα αλλάξει τίποτα ούτε θα φέρει κανέναν άνθρωπο πίσω. Θεωρώ πολύ πιο χρήσιμο το να προσπαθήσω να εξηγήσω πως φτάνουμε σε αυτό το σημείο. Θεωρώ επίσης το να προσπαθείς να καταλάβεις τον κόσμο που θέλεις να βελτιώσεις χρησιμότερο από το να μοιράζεις ανώφελες ηθικές καταδίκες ακόμα κι αν καταλήγεις στην κουρασμένη παραδοχή πως απ' όταν οι άνθρωποι κατάφεραν να ζούνε με κάποια αρμονία στην οικεία κοινωνία τους τόσο χειρότεροι γίνανε ως κοινωνίες στις σχέσεις τους με άλλες κοινωνίες. Εαν η παρούσα κατάφερε έστω και για μια στιγμή να σας κάνει να αμφιβάλλετε για πράγματα που θεωρούσατε αυτονόητα και να σας προβληματίσει σχετικά με την περιπλοκότητα των πολιτικών καταστάσεων, τότε θεωρώ πως πέτυχε τον σκοπό της.

Καλημέρα και τις απολογίες μου για το μακροσκελές της σημερινής ανάρτησης.

---------------------------------------------
[1] Οι στίχοι από εδώ
[2] Δεν θεωρώ εδώ πως κανείς τους δεν πρέπει να ζήσει στην γη αυτή, μα πως κάποια στιγμή πρέπει να καταλάβουν πως πρέπει να την μοιραστούνε.

Γράμμα σ' έναν μπάχαλο

Γιώργο (ή Κώστα ή Όλγα ή ό,τι),

γνωριζόμαστε εδώ και καιρό. Σε βλέπω στις πορείες, κάποιες φορές έχω φάει δακρυγόνα και ξύλο εξαιτίας σου. Σ' έχω διαβάσει στο indymedia να λες 'κότες' τους λοιπούς διαδηλωτές που κάνανε πίσω όταν έσπαγες την Πειραιώς στα Γιάννενα. Με κατηγόρησαν πέρισι πως σου χάιδευα τ' αυτιά, τότε με τον Αλέξανδρο αν θυμάσαι. Ποιος είσαι δεν ξέρω, θα μπορούσα να πω πως είσαι ασφαλίτης και να ξεμπερδέψω, άλλοι το κάνουν. Άλλοι σε λένε αναρχικό και ενδεχομένως το ίδιο να πιστεύεις και συ για τον εαυτό σου. Ας το δεχτώ για χάρη της συζήτησης.
Άσε με να σου ξεκαθαρίσω κάτι: όχι, αν κάψεις όλες τις τράπεζες ταυτόχρονα δεν θα ρίξεις τον καπιταλισμό. Τρεις άνθρωποι χάθηκαν σήμερα και ήτανε σαν κι εμένα και σένα. Ήτανε παράπλευρες απώλειες στον πόλεμό σου με το σύστημα; Θυμάσαι την Κατερίνα; Υπερασπίστηκε την αναρχία, όχι την ίδια με σένα αλλά την αναρχία του "σημασία έχει να παραμένεις άνθρωπος". Η ανθρώπινη ζωή έχει αυταξία όταν έχεις απαλλάξει τον εαυτό σου από τις αυταπάτες του επέκεινα, είναι κάτι το μοναδικό, χωρίς πιθανότητα επανάληψης. Όσο δεν έχει το κράτος το δικαίωμα να την αφαιρεί, άλλο τόσο δεν το έχεις κι εσύ.

Σήμερα χιλιάδες άνθρωποι κατέβηκαν στους δρόμους για να διαμαρτυρηθούνε ειρηνικά και όπως κάνεις εδώ και χρόνια τα έκανες πάλι σκατά. Αυτή τη φορά δεν "αμαύρωσες" απλά την πορεία, την αιματοκύλησες και μάντεψε: αθώοι την πληρώσανε πάλι. Το 'αίμα που κυλάει κι εκδίκηση ζητάει' ξέρεις δουλεύει κι από τις δύο πλευρές. Ετοιμάσου λοιπόν από αύριο, για θείτσες που απορούνε "που είναι ο στρατός", για πολιτικούς που να φωνάζουνε για περισσότερη αστυνόμευση, για έναν κόσμο που δεν θα ξαναβρεί το θάρρος να ξανακατέβει σε πορεία και να διεκδικήσει γιατί για ακόμα μια φορά αντί για το σύστημα γκρέμισες τις ελπίδες τους.

Συγχαρητήρια, ένα δάκρυ θα μας θάψει (για να σου πειράξω ένα από τα συνθήματα που λες πως είναι δικά σου)

-------------------------------------------------------------------

Η ανάρτηση αφιερωμένη στον φίλο Νίκο που μου διαμαρτυρήθηκε πως δεν παίρνω θέση σε επίκαιρα ζητήματα μέσα από το ιστολόγιο. Τόσοι άλλοι ιστολόγοι τα λένε καλύτερα από μένα ρε Νίκο, σήμερα κατ' εξαίρεση επειδή παρακολούθησα live μέσω Zaphod το τι γινότανε κι επειδή ένιωσα να πνίγομαι με την επανάληψη της ίδιας ιστορίας έγραψα. Τελικά το χει η μοίρα μας, θα την πληρώνουμε εμείς είτε πρόκειται για τους πολιτικούς μας είτε για τους μπάχαλούς μας.

---------------------------------------------------------------

UPDATE: Επειδή η δική μου ανάρτηση είχε κυρίως διαλογικό χαρακτήρα και περιορισμένο scope, το ιστολόγιο σας προσφέρει και μια σειρά αξιόλογα readings: Zaphod (στο γιατί δεν υπάρχουν ελαφρυντικά για τους μπάχαλους), Ελένη (για την αστυνομία, την πολιτική ηγεσία και την 'οδύνη' τους) και την εξαιρετική ανάρτηση του stranger.

Μια σούπα ο κόσμος και ο νους τρύπιο κουτάλι

Είναι κάποιες στιγμές που φθονώ θανάσιμα τις θετικές επιστήμες με τους πίνακες, τις εξισώσεις και τους νόμους τους. Από μια άποψη είναι ξεκάθαρες και ταχτοποιημένες. Όχι βέβαια πως δεν περνάνε κι αυτές από ριζικές ανατροπές, μα έχουνε και μια πρόοδο να επιδείξουνε και στο κάτω κάτω είναι αρκετά ακριβείς και εφαρμόσιμες ώστε να στείλουνε τον άνθρωπο στο φεγγάρι κι εμένα πίσω στο Εδιμβούργο χωρίς να πέσει το αεροπλάνο μου -ή να εξηγήσουν επαρκώς γιατί έπεσε αν αυτό γινότανε. Στρέφομαι τώρα στον μικρόκοσμο στον οποίον επιστρέφω μετά από δυο εβδομάδες πλήρους αποστασιοποίησης και απολαυστικής αποχαύνωσης.

Το 'μικρόκοσμος' μάλλον ήτανε ακουσίως αυτοσαρκαστικό καθώς μια ματιά μόνο στη λίστα με τις επιστήμες του ανθρώπου είναι αρκετή για να προκαλέσει ίλιγγο. Όλοι εμείς είτε είμαστε ιστορικοί, είτε φιλόσοφοι, είτε ψυχολόγοι, είτε οικονομολόγοι, είτε κοινωνιολόγοι, είτε πολιτικοί επιστήμονες σαν και του λόγου μου πασχίζουμε να καταλάβουμε πως λειτουργεί το πιο παράδοξο είδος που πάτησε ποτέ στον πλανήτη και εξακολουθεί να αλωνίζει πάνω του. Δεν είναι πως δεν προσπαθούμε. Αιώνες τώρα σκεφτόμαστε και σπάμε το κεφάλι μας και γράφουμε και ξαναγράφουμε και το αποτέλεσμα είναι πάντα εξοργιστικό. Ως προς την κατανόηση του ανθρώπου και των κοινωνιών του ομολογουμένως υπάρχει μια πρόοδος. Το ζήτημα είναι πως την κατανόηση αυτή κανείς άνθρωπος δεν είναι πλέον στη θέση να την αφομοιώσει. Κι εξηγούμαι: το προπτυχιακό μου στη Μεγάλη του Γένους Σχολή (σ.σ. Πάντειος) είχε να κάνει με τις διεθνείς σχέσεις και περιελάμβανε 64 μαθηματάκια θεωρίας διεθνών σχέσεων, διπλωματικής ιστορίας, ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης, φιλοσοφίας, πολιτικής, οικονομικών κτλ. Σε όποια κατεύθυνση και να κοιτάξεις υπάρχει υλικό που δεν σου φτάνουν δέκα ζωές να το αφομοιώσεις! Κάποτε έκανα την φιλότιμη προσπάθεια να ξεπεράσω λίγο τα όρια της αυλής μου και να ασχοληθώ με τον εθνικισμό που είναι παράρτημα της κοινωνιολογίας. Διαπίστωσα έντρομος πως κι εκεί υπήρχαν δύο μεγάλα στρατόπεδα με μικρότερα στο εσωτερικό τους και με απολήξεις που φτάνανε στην κοινωνική ανθρωπολογία, την ιστορία και την κοινωνιολογία. Περιττό να αναφέρω πως άλλους γείτονες όπως τις πολιτικές επιστήμες (που είμαστε και συγγενείς) και την φιλοσοφία τους επισκέπτομαι μόνο για τα τυπικά, με άλλους έχω μια καλημέρα (γεια σου πολιτική οικονομία!) και με κάποιους πιο τυχερούς επειδή τους συμπαθώ από παιδί (όπως η ιστορία) τα λέμε κάπως συχνότερα.

Σ' αυτόν τον κόσμο εκλεκτικών συγγενειών βρίσκομαι λοιπόν όταν ακούω ένα τραγουδάκι που είναι γραμμένο για κάτι εντελώς διαφορετικό (τον Καββαδία) κι όμως δύο στίχοι του μου λένε σε περίληψη όσα έμαθα 8 χρόνια στα πανεπιστήμια της Ελλάδας και της Σκωτίας. "Μια σούπα ο κόσμος και ο νους τρύπιο κουτάλι" λοιπόν κι εμείς εδώ, μέσα στους αιώνες αναδεύουμε την σούπα μήπως και βρούμε κάτι χρήσιμο και ο Σίσυφος μας βλέπει κουβαλώντας τον βράχο του και χαμογελάει με συγκατάβαση . Και με ένα τρύπιο κουτάλι βέβαια, έχεις κάποια ελπίδα να συγκρατήσεις μερικά κομμάτια της σούπας, μα όσο μικρές και να είναι οι τρύπες πάντα κάτι θα σου ξεφεύγει. Αυτά για την κατανόηση, υπάρχει όμως και το εφαρμοσμένο μέρος κι αυτό πονάει περισσότερο. Τι προσφέραμε ως ανθρωπιστικές σπουδές στο αντικείμενο της μελέτης μας; Ίσως τίποτα παραπάνω από αυξημένα επίπεδα αυτογνωσίας. Τώρα πια μπορούμε να εντοπίζουμε τα αίτια ενός πολέμου στα στρατηγικά/οικονομικά συμφέροντα ή στον εθνικισμό ή στο πείσμα ενός ηγέτη ή σε μια παρεξήγηση ή στην ανθρώπινη φύση, μα δεν μπορούμε να τον σταματήσουμε. Κι όταν κάποιος από μας, πιο ξεχωριστός και πιο αισιόδοξος έχει κάποια ιδέα για να αλλάξει ο κόσμος -πράγμα που δεν συμβαίνει ιδιαίτερα συχνά- γεννιέται μια ιδεολογία. Άνθρωποι παλεύουν και ενίοτε πεθαίνουν κατά χιλιάδες επειδή κάποιος πριν απ' αυτούς στην προσπάθειά του να κατανοήσει τον κόσμο ονειρεύτηκε να τον αλλάξει. Ίσως γι αυτό τις αγαπώ τελικά τις ανθρωπιστικές σπουδές, γιατί είναι πολύ ανθρώπινες. Μόνο που κάποια βράδια όπως και τούτο νιώθω σαν "λαθρεπιβάτης σ' ένα πλοίο παροπλισμένο".

Εάν έφτασες την ανάρτηση ως το τέλος σ' ευχαριστώ για την υπομονή σου. Δεν ήσουν άλλωστε υποχρεωμένος να διαβάσεις για την κρίση ταυτότητας ενός κοινωνικού επιστήμονα. Σαν ελάχιστη αποζημίωση, ορίστε το τραγουδάκι που αποτέλεσε την αφορμή της ανάρτησης.