Οι εκλογές και η 'μικροκοσμογραφία'

Ενόψει εκλογών σκέφτηκα να κάνω κι εγώ το κομμάτι μου και να σας συστήσω με ένα αγαπημένο μου ανάγνωσμα. Η ακαδημαϊκή μικροκοσμογραφία (ή microcosmographia academica αγγλιστί) είναι ένα χαριτωμένο βιβλιαράκι που είχε πέσει στα χέρια μου εδώ και κάτι χρόνια στην ελληνική του έκδοση. Γραμμένο το 1908 από έναν κλασικιστή του Cambridge, σίγουρα δεν φαντάζει εκ πρώτης όψεως το ιδανικό εγχειρίδιο για την κατανόηση της πολιτικής 100 χρόνια μετά. Εν πάσι περιπτώσει, έχω την κρυφή ελπίδα ότι μια επιλεκτική παράθεση θα σε πείσει για αυτόν τον μικρό θησαυρό.

• ΚΟΜΜΑΤΑ

Ξεκινάω λοιπόν από το δεύτερο μέρος που τιτλοφορείται "ΚΟΜΜΑΤΑ" και προφανώς χρειάζεται η μεγαλύτερη δυνατή προσοχή όταν μεταφέρεις τις παρατάξεις της Βικτωριανής Αγγλίας στον σύγχρονο ελληνικό κόσμο, μα οι ομοιότητες είναι... συγκινητικές

Ο Συντηρητικός Φιλελεύθερος, είναι ένας ευρύνους άνθρωπος, που πιστεύει πως κάτι πρέπει να γίνει -όχι όμως ό,τι επιθυμεί ο οποιοσδήποτε τώρα- μα κάτι που δεν έγινε το 1881-1882 [1]

Ο Φιλελεύθερος Συντηρητικός, είναι ένας ευρύνους άνθρωπος, που πιστεύει πως κάτι πρέπει να γίνει -όχι όμως ό,τι επιθυμεί ο οποιοσδήποτε τώρα- και σίγουρα ό,τι έγινε το 1881-1882 πρέπει να ξεγίνει.

Οι άνθρωποι σε αυτά τα δύο κόμματα είναι δεκτικοί πειθούς, μόνο που έχουν ήδη εισχωρήσει μέσα τους τόσες προκαταλήψεις, που είναι δύσκολο να βρει κανείς τα ανοίγματα. Κατοικούν στην Κοιλάδα της Αναποφασιστικότητας

• ΔΙΑΒΟΥΛΙΑ
  

Λίγο παρακάτω, στο επόμενο μέρος που τιτλοφορείται "CAUCUSES" και που αν δεν με γελάει η μνήμη μου στην ελληνική έκδοση μεταφράζεται "ΔΙΑΒΟΥΛΙΑ", βλέπουμε τι είδους διαβούλια (με λίγη δόση αυθαιρεσίας μπορούμε να κάνουμε την αναγωγή σε κοινοβούλια) σχηματίζονται Θα μείνω στα διαβούλια των δύο παρατάξεων που προανέφερα μιας και οι υπόλοιπες του βιβλίου δεν εκπροσωπούνται κραυγαλέα στην ελληνική πραγματικότητα (με την εξαίρεση μάλλον των σημαδιακών "βιαστικών νέων" τους οποίους ίσως αυθαίρετα παρέλειψα):

"Κανείς δεν μπορεί να ξεχωρίσει ένα Φιλελεύθερο Συντηρητικό από ένα Συντηρητικό Φιλελεύθερο διαβούλιο. Δεν υπάρχει τίποτα στον κόσμο πιο αθώο απ' αυτά. Η πιο τολμηρή τους ενέργεια είναι να ορίσουν μια επιτροπή προκειμένου "να διερευνήσει με ποιους τρόπους πρέπει να αποτραπεί το Να Βγούνε τα Άπλυτα στη Φόρα". Σχηματίζεται λοιπόν ένα ασπόνδυλο σώμα, το οποίο επί δύο χρόνια κάθεται με αυξανόμενη δυσφορία επάνω στο καλάθι με τα άπλυτα. Όταν η επιτροπή έχει αποβλακωθεί τόσο που έχει ξεχάσει που κάθεται,εκδίδει τρεις ογκωδέστατες αναφορές μειοψηφίας σε ένα άσχετο θέμα. Οι αναφορές παραπέμπονται από το συμβούλιο στους αρνησικυρούντες κι από εκεί στον κάλαθο των αχρήστων."

• ΠΟΛΙΤΙΚΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΑ
  

Το τελευταίο μέρος που θα μας απασχολήσει είναι το "ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑ". Καταρχάς ο Cornford μας ενημερώνει ότι "υπάρχει μόνο ένα επιχείρημα για να γίνει κάτι, όλα τ' άλλα είναι επιχειρήματα για να μην γίνει τίποτα". Το επιχείρημα για να γίνει κάτι είναι ότι αυτό το κάτι είναι σωστό. Είναι ωστόσο πολύ δύσκολο να γνωρίζει κανείς αν το προτεινόμενο μέτρο είναι όντως σωστό. Συνεπώς περνάμε στα επιχειρήματα για να μην γίνει κάτι:

1. Η Αρχή της Σφήνας [2]: Δεν πρέπει να ενεργήσεις τώρα σωστά γιατί υπάρχει ο κίνδυνος να δημιουργήσεις προσδοκίες ότι στο μέλλον θα ενεργήσεις ακόμα πιο σωστά, προσδοκίες τις οποίες φοβάσαι πως μπορεί να μην έχεις το κουράγιο να εκπληρώσεις.

2. Η Αρχή του Επικίνδυνου Προηγούμενου: Δεν πρέπει να ενεργήσεις τώρα σωστά από φόβο ότι εσύ -ή οι εξίσου άτολμοι διάδοχοί σου- δεν θα έχετε το κουράγιο στο μέλλον να ενεργήσετε σωστά σε μια άλλη υπόθεση, που ενώ ex hypothesi είναι ουσιωδώς διαφορετική, επιφανειακά μοιάζει η ίδια με την παρούσα. Έπεται πως τίποτα δεν πρέπει να γίνεται ποτέ για πρώτη φορά.

3. Η Αρχή του Ανώριμου Χρόνου: Δεν πρέπει τώρα να κάνεις αυτό που φαίνεται σωστό, γιατί η στιγμή που θα είσαι σίγουρος πως είναι όντως σωστό δεν έχει ακόμα φτάσει. Ο χρόνος παρεμπιπτόντως είναι σαν το μούσμουλο, έχει ένα κόλπο να σαπίσει πριν ωριμάσει.

Ομολογώ κλείνοντας ότι η απόδοση που έκανα στα κείμενα είναι και αποσπασματική και όχι εντελώς πιστή. Για να είμαι λοιπόν εντάξει μαζί σας, εδώ μπορείτε να βρείτε όλο το έργο στην πρωτότυπη αγγλική έκδοση.

---------------------------------------------------------------------

[1] Αναφέρεται σε κάποιες περιορισμένες μεταρρυθμίσεις που έγιναν επί πρωθυπουργίας Gladstone και τις οποίες πέρα από μια στον στρατιωτικό τομέα στάθηκε αδύνατο να εντοπίσω.
[2] Το επιχείρημα της σφήνας (wedge) προκύπτει μάλλον από την έκφραση "the thin edge of the wedge" που υποδηλώνει μια μικρή αλλαγή η οποία έχει ως αποτέλεσμα πολύ σημαντικότερες -και κυρίως ανεπιθύμητες εξελίξεις.