Η τρισχιλιετής ιστορία και η μεσαιωνική Ήπειρος Ι

Τη συγκεκριμένη ανάρτηση τη σκεφτόμουνα από όταν είδα το "1821" αλλά συνεχώς την ανέβαλλα κυρίως επειδή απαιτούσε να ανατρέξω σε πηγές και δεν προλάβαινα. Έλα όμως που το Jungle Report ανέβασε αυτά τα υπέροχα αποσπασματάκια του Ι.Θ. Κακριδή για την νεοελληνική παράδοση και τους αρχαίους Έλληνες. Τα αποσπάσματα κατά τη γνώμη μου είναι ενδεικτικά αυτού που έχουμε αναφέρει και σε άλλες αναρτήσεις ως "ιστορικά προσδιορισμένο χαρακτήρα της εθνικής συνείδησης". Εάν λοιπόν λάβουμε σαν βασικό στοιχείο της συνείδησης μιας κοινωνίας το πως αυτοπροσδιορίζονται τα μέλη της , τότε προφανώς η τρισχιλιετής συνέχεια του έθνους πάει περίπατο, ακριβώς επειδή η έννοια "ελληνικό  έθνος" δεν είχε κανένα νόημα ή είχε διαφορετικό απ' αυτό που προτάσσει ο εθνικισμός για ανθρώπους που ζήσανε σε άλλες εποχές [1]. Η παρούσα θα κινηθεί στην ίδια λογική μα θα πάει μερικούς αιώνες παραπίσω, για την ακρίβεια στην Ήπειρο του 13ου-15ου αιώνα. 

Η βυζαντινή περίοδος έχει κεντρική θέση στην ελληνική ιστοριογραφία επειδή προσφέρει την 'γέφυρα' που χρειάζεται προκειμένου να θεμελιωθεί η ιδέα της συνέχισης του ελληνισμού από την αρχαιότητα ως σήμερα. Εαν λοιπόν θεωρήσει κανείς πως στην Ανατολική Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία είχε ήδη αρχίσει να αποκρυσταλλώνεται μια ελληνική εθνική συνείδηση, τότε προσθέτεις και τα 400 χρόνια οθωμανικής "κατοχής" και το έθνος σου έχει διασωθεί με αμυχές για τρεις χιλιάδες χρόνια. Χωρίς να έχω διαβάσει εκτεταμένα Νίκο Σβορώνο, νομίζω πως υποστηρίζει την θέση πως ειδικά με την φραγκοκρατία στο Βυζαντινό χώρο έχουμε ανάπτυξη εθνικής συνείδησης. Μάλιστα με μια βόλτα στο google θα διαπιστώσετε πως αρκετά εθνικιστικά ιστολόγια επικαλούνται θριαμβευτικά τον "αριστερό Σβορώνο" σαν δικαίωση των απόψεών τους. Για μια καλή περιγραφή της ιστοριογραφίας του Σβορώνου δείτε εδώ.

Πάμε λοιπόν στην περίπτωσή μας, που θα εξετάσω με αντιπαραβολή σε ένα ντοκιμαντέρ του ΕΚΤ. Μιας και ο αναγνώστης δεν είναι υποχρεωμένος να ξέρει την σχετική ιστορία προτείνω να δείτε το ντοκιμαντέρ στο ψηφιακό αρχείο της ΕΡΤ εδώ. Την επιμέλεια των κειμένων έχει  κατά μια ελαφρά ειρωνεία της τύχης ο Φάνης Κακριδής (αν δεν απατώμαι γιος του Ι.Θ. Κακριδή που αναφέραμε παραπάνω). Εξηγούμαι για την ελαφρά ειρωνεία. Αυτή δεν έχει να κάνει με τον ίδιο τον Φ. Κακριδή αλλά με το γεγονός πως το ντοκιμαντέρ είναι στον αντίποδα αυτών των σημείων που αναφέρει το Jungle Report. Το ντοκιμαντέρ εξετάζει λοιπόν την ιστορία του 'Δεσποτάτου' της Ηπείρου [2] σαν μέρος της παραδοσιακής ιστορικής αφήγησης που επίσης συναντάμε στα εγχειρίδια της ιστορίας. Ακολούθως θα σχολιάσουμε ορισμένα από τα σημεία της αφήγησης αυτής με βάση κυρίως  τον Nicol του οποίου η μονογραφία αποτελεί μια από τις λίγες δουλειές στο θέμα [3]. 

Διάδοχα κράτη και βυζαντινή παλινόρθωση: Το ντοκιμαντέρ σωστά αναφέρει πως το Δεσποτάτο αποτέλεσε χώρο εγκατάστασης προσφύγων μετά την άλωση της Κων/πολης από τους Φράγκους το 1204. Επίσης σχεδόν σωστά αναφέρει πως στα χρόνια του Θεόδωρου "συναγωνιζόταν με την αυτοκρατορία της Νίκαιας για το ποιός θα ξαναπάρει την Πόλη από τους Φράγκους". Είναι αλήθεια πως οι ηγεμόνες της Ηπείρου αποσκοπούσαν στην παλινόρθωση της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας αλλά το καίριο σημείο είναι πως η παλινόρθωση αυτή τους ενδιέφερε μόνο εφόσον γινόταν από τους ίδιους. Η επιγραφή ΜΑΔΚ (Μιχαήλ Άγγελος Δούκας Κομνηνός) που σώζεται ακόμα στο κάστρο της Άρτας σηματοδοτεί την προσπάθεια του Μιχαήλ ΙΙ της Ηπείρου να οικειοποιηθεί όλα τα ονόματα των βασιλικών οικογενειών του Βυζαντίου και να προβληθεί ως νόμιμος διεκδικητής του θρόνου. Η μονή της Βλαχέρνας στην Άρτα (όπου και οι τάφοι των Κομνηνοδουκάδων) επίσης δεν ονομάστηκε τυχαία, αλλά για να θυμίζει την ομώνυμη μονή στην Κωνσταντινούπολη. Επανέρχομαι λοιπόν στο "σχεδόν σωστά" που είπα παραπάνω. Το ντοκιμαντέρ παρουσιάζει τον αγώνα δρόμου του Δεσποτάτου και της Νίκαιας σχεδόν σαν μια ευγενή άμιλλα φιλικών κρατών που τα ένωνε ένας κοινός σκοπός. Εάν ίσχυε αυτό, μόλις ένας εκ των δύο καταλάμβανε την Κων/πολή ο άλλος θα έπρεπε να τρέξει να τον συγχαρεί και να προσχωρήσει στην παλινορθωμένη αυτοκρατορία. Κάτι τέτοιο όχι μόνο δεν  συνέβη ποτέ μα στην πραγματικότητα τα δύο κράτη ήτανε σφοδρότατα ανταγωνιστικά μεταξύ τους όπως θα δούμε παρακάτω.

Έλληνες vs Φράγκοι: Σύμφωνα με το ντοκιμαντέρ "το Δεσποτάτο γίνεται αμέσως κέντρο ελληνικής αντίστασης στους Φράγκους". Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα αυτής της αντίστασης ήτανε η μάχη της Πελαγονίας το 1259. Το ενδιαφέρον με την μάχη αυτή είναι ότι από τη μια πλευρά βρίσκονταν ο ηγεμόνας της Ηπείρου Μιχαήλ ΙΙ, ο γαμπρός του, Manfred της Σικελίας (Φράγκος) και ο πρίγκηπας της Αχαϊας William of Villehardouin (κι άλλος Φράγκος!) και απέναντί τους ο στρατός της Νίκαιας, ο οποίος νίκησε στη μάχη και ανακατέλαβε και την Κωνσταντινούπολη δυο χρόνια μετά. Μόλις το 1261, βυζαντινές -πια- φρουρές εγκαθίστανται στην Άρτα και τα Γιάννενα, ο Μιχαήλ δέχεται βοήθεια από τον (Φράγκο) γαμπρό του και ανακτά τις πόλεις. Μια σημαντική παράμετρος αναφέρεται εδώ από τον Nicol σύμφωνα με τον οποίον "οι κάτοικοι [των δυο πόλεων] καλωσόρισαν την επιστροφή του Δεσπότη τους. Είχαν κάνει απολύτως ξεκάθαρο πως προτιμούσαν να κυβερνιούνται από τους δικούς τους ηγεμόνες παρά να μετατραπούν σε επαρχιώτες της παλινορθωμένης αυτοκρατορίας". (σ. 8). Μέχρι να πεθάνει, 6 χρόνια αργότερα, ο Μιχαήλ ΙΙ είχε προλάβει να ξαναβρεθεί σε εμπόλεμη κατάσταση με το Βυζάντιο άλλες δύο φορές! Ο διάδοχός του Νικηφόρος, παρότι παντρεμένος με την ανιψιά του βυζαντινού αυτοκράτορα, δεν είχε κανένα πρόβλημα να καταδικάζει την προσέγγιση του Βυζαντίου με την Ρωμαιοκαθολική εκκλησία στηριζόμενος ο ίδιος σε ένα πλέγμα συμμαχιών τόσο με το πριγκιπάτο της Αχαΐας (Φράγκοι) όσο και με τον Charles d' Anjou της Νάπολης και Σικελίας (επίσης Φράγκος). Από τα δύο αυτά ενδεικτικά παραδείγματα φαίνεται πως το Δεσποτάτο μπορεί να ήτανε μεν βυζαντινό όσον αφορά τον πολιτισμό, μα σε καμία περίπτωση εστία αντίστασης στους Φράγκους. Η πραγματικότητα είναι πως όπως κάθε φεουδαρχικό κράτος βρέθηκε και στα δύο στρατόπεδα κατά καιρούς, ανάλογα με τους υπολογισμούς των ηγεμόνων του για το ποια επιλογή θα εξυπηρετούσε καλύτερα την συνέχιση της ανεξαρτησίας τους.

Επειδή βλέπω πως η ανάρτηση βγαίνει μεγαλύτερη απ' ό,τι περίμενα κι επειδή κοντεύει χάραμα αποφάσισα να τη σπάσω σε δύο μέρη. Η συνέχεια λοιπόν σχετικά με την 'εθνική συνείδηση' του Δεσποτάτου στην επόμενη.

---------------------------------------------------------------------
[1] Η προσέγγιση αυτή βέβαια δεν μπορεί να κάμψει τις ενστάσεις όσων αντιλαμβάνονται τα έθνη ως  μια εξωιστορική πραγματικότητα ανεξαρτήτως συνείδησης των μελών τους.
[2] Το "Δεσποτάτο" είναι εντός εισαγωγικών γιατί όπως και στην περίπτωση της "Βυζαντινής Αυτοκρατορίας" ο όρος καθιερώθηκε μεταγενέστερα. Παρότι ορισμένοι από τους ηγεμόνες χρησιμοποίησαν τον τίτλο δεν ήταν ούτε κληρονομικός ούτε -απ' όσο γνωρίζω- αναφέρεται πουθενά στις ιστορικές πηγές ο όρος "δεσποτάτο". Ο Οστρογκόρσκι χρησιμοποιεί τον όρο "κράτος της Ηπείρου".
[3] Πρόκειται για το: D. Nicol, The Despotate of Epiros 1267-1479: A contribution to the history of Greece in the middle ages (Cambridge University Press: 1984). Το βιβλίο είχε παλιότερα μεταφραστεί στα ελληνικά μα είναι πλέον πολύ δυσεύρετο. Εξίσου σπάνιο είναι κι ένα σχετικό βιβλίο του Γ. Ζιάγκου του 1973 από το οποίο δυστυχώς δεν μπορώ να αντλήσω επειδή δεν το έχω εδώ.

Του λυβικού το πέλαγος

Δεν πάνε πάνω από δυο-τρεις μέρες που ρώτησα μισοαστειευόμενος την συνάδελφο στο γραφείο "Τι απέγινε εκείνη η Λιβύη; έγινε ο σεισμός στην Ιαπωνία και την ξεχάσαμε;" για να εισπράξω την απάντηση "Δες και λίγο Al Jazeera, με το BBC που βλέπεις μην περιμένεις προκοπή". Τελικά δεν χρειάστηκε να αλλάξω τις ενημερωτικές μου προτιμήσεις. Σήμερα λοιπόν είχα αποφασίσει να πω δυο πραγματάκια για την Λιβύη, ειδικά αφού είδα τις αντιδράσεις στην Ελλάδα. Ο προβληματισμός μου δεν ήτανε ιδιαίτερα περίπλοκος και δεν διαφέρει από αυτόν του Zaphod ο οποίος πολλές φορές όταν αποφασίσει να σχολιάσει για κάτι που με απασχολεί με αφήνει χωρίς υλικό για ανάρτηση. Αφού ξαναπώ πως συμφωνώ με τον προβληματισμό του και σας προτρέψω να περάσετε κι από κει, θα αφήσω μερικές σκέψεις σχετικά κυρίως με τις διεθνή πολιτική και το διεθνές δίκαιο.

Ανθρωπιστικές επεμβάσεις Ι (for starters): Το κεντρικό ζήτημα εδώ πέρα είναι προφανώς κατά πόσο η διεθνής κοινότητα έχει το δικαίωμα (ή και την υποχρέωση ακόμα ακόμα) να επεμβαίνει στα εσωτερικά ανεξάρτητων κρατών προκειμένου να αποτρέψει ανθρωπιστικές καταστροφές. Τα όργανα αρχίζουν αμέσως: τι νοείται ως διεθνής κοινότητα; τι ορίζουμε ως 'ανθρωπιστική καταστροφή'; Όσοι έχουνε παρακολουθήσει αναρτήσεις μου σχετικά με τις ακαδημαϊκές συζητήσεις δεν προβλέπεται να ξαφνιαστούνε, τους υπόλοιπους σας περιμένει μια οδυνηρή έκπληξη. Η ακαδημαϊκή κοινότητα δεν έχει συμφωνήσει για το αν επιτρέπονται (είτε νομικά είτε ηθικά) ανθρωπιστικές επεμβάσεις ή όχι. Η κουβέντα είχε ανάψει το 1999 με τη Γιουγκοσλαβία και τα επιχειρήματα είναι πάνω κάτω τα ακόλουθα.

Ανθρωπιστικές επεμβάσεις ΙΙ (διεθνές δίκαιο): Η τυπική διάσταση είναι σχετικά πιο απλή και γι' αυτό ξεκινάμε από εκεί. Μιας και τα θεωρητικά επιχειρήματα τραβιούνται πίσω στο Κόσοβο καλό θα είναι να επισημάνω πως οι νομικοί καταγγέλλανε τότε την επέμβαση επειδή παραβίαζε το Άρθρο 2(4) του ΟΗΕ (ναι ναι αυτό που ακούσατε και την κυβέρνηση της Λιβύης να επικαλείται). Η επέμβαση όμως του ΝΑΤΟ το 1999 ήτανε μονομερής, δεν είχε προηγηθεί δηλαδή απόφαση του Συμβουλίου Ασφαλείας που είναι και το αρμόδιο όργανο του ΟΗΕ για κάτι τέτοιο. Συνεπώς τα επιχειρήματα σε εκείνη την περίπτωση επικεντρωνότανε στο εάν παρόλο που δεν ήτανε νόμιμη (legal) η ανθρωπιστική επέμβαση ήτανε νομιμοποιημένη (legitimate). Μην με ρωτάτε γιατί σας ζαλίζω με το Κόσοβο, προφανώς είδα κάπου τον παραλληλισμό και θεώρησα σκόπιμο να το συμπεριλάβω κι αυτό στην ανάλυση. Στην περίπτωση της Λιβύης τα πράγματα είναι πολύ πιο απλά, μιας και το καταστατικό του ΟΗΕ εκτός από το 2(4) έχει και το Κεφάλαιο VII που προβλέπει πότε ο ίδιος ο οργανισμός (σε αντίθεση με μεμονωμένα κράτη που αναφέρονται στο α.2) μπορεί να επέμβει εναντίον κράτους-μέλους. Η σχετική απόφαση του Συμβουλίου Ασφαλείας λοιπόν, στο συγκεκριμένο ακριβώς κεφάλαιο πατάει. Συνεπώς, σε αντίθεση με την περίπτωση του Κοσόβου, εν προκειμένου υπάρχει ξεκάθαρη απόφαση του ΟΗΕ άρα δεν τίθεται ζήτημα νομιμότητας. Στην τρέχουσα συγκυρία δεν έχουμε μονομερή επέμβαση του ΝΑΤΟ ή οποιουδήποτε περιφερειακού οργανισμού μα επιχείρηση των Ηνωμένων Εθνών. Εντάξει, για ορισμένους είναι ένα και το αυτό, μα προσωπικά θεωρώ τη διαφορά θεμελιώδη.

Ανθρωπιστικές επεμβάσεις ΙΙΙ (τα διλήμματα, πολιτικά τε και ηθικά): Κάθε φορά που η διεθνής κοινότητα αποφασίζει να επέμβει σε εσωτερικές διαμάχες βάζει στο κεφάλι της έναν τόνο μπελάδες . Γι' αυτό είθισται τα λοιπά κράτη να κάνουνε τους Κινέζους (σ.σ. η ομοιότητα με την αποχή της Κίνας στην σχετική ψηφοφορία δεν θα μπορούσε παρά να είναι εντελώς συμπτωματική) και να αφήσουνε τους ντόπιους να βγάλουνε τα μάτια τους ήσυχα κι ωραία. Για να πω την ταπεινή μου άποψη, οι Ευρωπαίοι αναγκαστήκαμε να ανακατευτούμε επειδή η Λιβύη είναι άβολα κοντά μας. Εάν λοιπόν ο Καντάφι ήτανε ένας τυραννίσκος στην υποσαχάρια Αφρική το πιο πιθανό θα ήτανε να τον αφήναμε να κάνει τη δουλειά του (όπως άλλωστε και τον Μουγκάμπε και τον κάθε Μουγκάμπε). Έλα όμως που και κοντά μας είναι και η τηλεόραση μας φέρνει συχνά-πυκνά εικόνες από κει και θυμόμαστε λίγο και τι έγινε κάτω από τη μύτη μας στη Σερμπρένιτσα (καλά, οι Έλληνες δεν το πολυθυμόμαστε γιατί πηγαίναμε τους Σέρβους τότε) και μας λούζει κι ένας κρύος ιδρώτας. Επειδή άρχισα και παρεκκλίνω, για τον έναν ή τον άλλον λόγο η διεθνής κοινότητα δεν έχει την επιλογή να κάνει τους Κινέζους. Μερικά από τα διλήμματα που αντιμετωπίζονται σε αυτές τις περιπτώσεις -ασχέτου νομιμότητας- είναι τα ακόλουθα:
α) Ηθικά: Πέρα από την κλασική ρεαλιστική κριτική πως τα κράτη τείνουνε να μασκαρεύουνε τα συμφέροντά τους ως πανανθρώπινες ηθικές αξίες και συνεπώς οι ανθρωπιστικές τους επεμβάσεις είναι συνήθως διαολεμένα επιλεκτικές θα σταθώ και σε άλλες δύο. Αφενός μεν υπάρχει το παλιό επιχείρημα του Τσόμσκι πως δλδ εάν κάποιος  δει μια απόπειρα δολοφονίας, αρπάξει ένα όπλο και ρίξει στο ψαχνό, κινδυνεύει να σκοτώσει τον εγκληματία (στρατός), το θύμα (εν προκειμένω τους αμάχους της πλευράς των εξεγερμένων) και τους περαστικούς (τους λοιπούς αμέτοχους αμάχους). Τίθεται λοιπόν το ζήτημα εάν μια ανθρωπιστική επέμβαση θα σώσει περισσότερες ζωές απ' αυτές που θα πάρει, πράγμα που συνήθως το μαθαίνουμε όταν είναι πια κάπως αργά. Επίσης εδώ να θυμίσω την κλασική θεωρητική άσκηση ηθικής με το τρένο και στην οποίαν το αποτέλεσμα είναι πως για τους περισσότερους ανθρώπους έχει τεράστια διαφορά το να σκοτώνεις κάποιον από το να αφήνεις κάποιον να πεθάνει. Ένα τελευταίο επιχείρημα, είναι πως με την λογική της ανθρωπιστικής επέμβασης εμείς οι επεμβαίνοντες που συνήθως είμαστε ο δυτικός κόσμος, χωρίζουμε όλον τον υπόλοιπο κόσμο σε θύτες και σε θύματα τα οποία περιμένουν από εμάς να τα σώσουμε από την μιζέρια τους (Chandler).  Αυτό κρατήστε το το τελευταίο γιατί θα επανέλθω.
β) Πολιτικά: Τα πολιτικά διλήμματα, που σχετίζονται και με τα όσα αναφέρθηκαν προηγουμένως, τα αναλύει εξαιρετικά ο Steve Clemons στο σχετικό άρθρο του για το BBC. Αφενός μεν είναι το μέγεθος του εγχειρήματος και κατά πόσον μπορεί να φέρει αποτέλεσμα στο να 'αχρηστέψει' τις στρατιωτικές δυνατότητες του Καντάφι (θυμίζω εδώ τα πενιχρά αποτελέσματα των βομβαρδισμών στη Γιουγκοσλαβία από στρατιωτικής σκοπιάς). Όπως πολύ εύστοχα την περιγράφει ο συντάκτης, είναι μια τακτική που ναι μεν καλύπτει το συναίσθημα της κοινής γνώμης μα είναι πολύ υψηλού κόστους και χαμηλού οφέλους. Αφετέρου, ο συντάκτης εντοπίζει δυο σημαντικές πολιτικές επιπτώσεις. Η μια είναι πως θα σχηματιστεί η εικόνα μιας ακόμα δυτικής σταυροφορίας στον αραβικό κόσμο, πράγμα που θα επιτρέψει στον Καντάφι να το σκάσει και από την απομόνωση στην οποία έχει βρεθεί. Η άλλη είναι πως από την εικόνα της εξέγερσης της νεολαίας περνάμε στην 'κλοπή της εξέγερσης' (βλ. και παραπάνω).


Εξεγέρσεις με δανεικά: Κλείνοντας, και σε σχέση με όσα ανέφερα και πριν: Αυτό που προσωπικά με προβληματίζει περισσότερο είναι το πόσο πετυχημένη μπορεί να χαρακτηριστεί μια εξέγερση/επανάσταση (αποκαλέστε το όπως θέλετε) τη στιγμή που αναγκάζεται να ζητήσει βοήθεια από έξω. Και ο Μουμπάρακ κατέβασε τα τανκ στους δρόμους όταν είδε πως απειλούνταν, μα αυτό δεν έφτανε. Η εικόνα που έχω σχηματίσει είναι μιας χώρας που φαίνεται διχασμένη και ίσως να έχει ήδη διαβεί το κατώφλι του εμφυλίου. Εάν ο Καντάφι δεν είχε καθόλου υποστηρικτές υποθέτω πως τα πράγματα θα ήταν απλά, μα όπως φαίνεται έχει. Και κάτι τελευταίο: οι εξεγερμένοι που έσπευδαν τον καιρό της επιτυχίας να συλλάβουν τους Βρετανούς που προσπαθούσανε να επικοινωνήσουνε μαζί τους (μεγάλο φιάσκο κι έχω χάσει και το λινκ του BBC) προκειμένου να μην στιγματιστούν ως καθοδηγούμενοι από το εξωτερικό, είναι οι ίδιοι που τον καιρό της υποχώρησης θυμίσανε στην διεθνή κοινότητα τις ανθρωπιστικές της υποχρεώσεις. Προφανώς ο πνιγμένος από τα μαλλιά πιάνεται, μα έχω τρομερές αμφιβολίες για το κατά πόσον την επαύριο της επέμβασης (και προϋποθέτοντας πως θα λήξει αίσια) θα βρουν την απαραίτητη νομιμοποίηση.

Απολογίες για το μακροσκελές της ανάρτησης. Θα σας άφηνα με το τραγουδάκι του τίτλου μιας και δεν σας έλυσα και καμία απορία, μα έπειτα το ξανασκέφτηκα και μου φάνηκε κάπως άκαιρο. Καλημέρα.

Φταίει η ζωή που μας στήνει παγίδες

Ακολουθεί σύντομο μονόπρακτο βγαλμένο από την ζωή. Ο διάλογος θα παρατεθεί στη γλώσσα στην οποία και διεξήχθη. Ας ονομάσουμε τους ήρωές μας Α και L, όπου Α ο άγνωστος συνομιλητής και L ο -όχι και τόσο άγνωστος- τραγικός ήρωας (ποτέ δεν έβλαψε λίγη αυτολύπηση) του έργου.

Σκηνικό: εμετικώς άκαπνη pub, μια παρέα συζητάει. Ο φωτισμός πέφτει επάνω σε δύο από τους συνδαιτημόνες οι οποίοι μόλις έχουν συστηθεί και ανταλλάσσουν τις τυπικές πληροφορίες.

Α: So, L, what are you doing with your life ?
L: I am working on my PhD in politics (με προσποιητό ενθουσιασμό)
Α: How is your drinking problem?

Τα φώτα σβήνουν και η επόμενη σκηνή βρίσκει τον L. να κοιτάζει σκεφτικός μια γωνία του δωματίου του, που περιμένει την ημέρα που η περιβαλλοντική συνείδησή του θα του θυμίσει πως υπάρχει και ανακύκλωση:

(Εξυπακούεται πως οποιαδήποτε σχέση με πρόσωπα και καταστάσεις είναι παντελώς συμπτωματική)

ΥΓ. Επειδή είμαστε ιδιαίτερα εχθρικοί προς το plagiarism και τα παράγωγά του, η έμπνευση της συγγραφής μονόπρακτου ανήκει σε ομοιοπαθούντες

Φοβάμαι φοβισμένο να σε δω

Από όποια πλευρά κι αν προσπαθήσω να πλησιάσω αυτό το κουβάρι που είναι ο φόβος, είμαι καταδικασμένος να καταλήξω σε αδιέξοδο. Θα προσπαθήσω να τον στριμώξω π.χ. σε έναν άξονα παράλογου-λογικού ερεθίσματος ή μήπως είναι καλύτερη μια άλλη τυπολογία; Και τι αφήνει απ' έξω η κάθε τυπολογία και τι παραπάνω μπορώ να πω από τους ειδικούς που ασχολήθηκαν ήδη μαζί του; Θα πλησιάσω το θεματάκι μου λοιπόν με brainstorming μερικών από τα επίθετα που μπορούμε να του κολλήσουμε, κι όποιος αντέξει...

Αρχέγονος: Εφόσον γνωρίζω πολύ καλά τους απειροελάχιστους κινδύνους ενός μεσογειακού η βρετανικού δάσους, γιατί περπατώ βιαστικά προκειμένου να μην με πιάσει το σκοτάδι εκεί μέσα; Φοβάμαι άραγε το σκοτάδι ή το δάσος ή και τα δύο; Είναι ο κατεξοχήν παράλογος φόβος, πιθανώς ριζωμένος σε μια εποχή που μια βραδινή βολτίτσα στο δάσος δεν ήτανε και η πιο ακίνδυνη επιλογή του τροφοσυλλέκτη. Ταυτόχρονα, είναι κι αυτός που ξορκίζεται ευκολότερα απ' όλους, με την αυτοπεποίθηση του ανθρώπου που ξυρίζεται στο φως της ημέρας, όπως θα έλεγε κι ο αγαπημένος Καμί αν θυμάμαι καλά.

Παραλυτικός: Αυτόν φαντάζομαι τον έχουμε όλοι νιώσει συχνά-πυκνά. Είναι εκείνος ο αυθόρμητος φόβος που θα σε πλημμυρίσει στιγμιαία και θα σε παγώσει για κάποια δεύτερα ή λεπτά που θα φανούνε αιώνες. Είναι η στιγμή που το μονοπάτι σου θα περάσει πολύ κοντά στον γκρεμό και θα παγώσεις κοιτάζοντας τον χαμό εάν και ξέρεις πως μένοντας στο μονοπάτι δεν απειλείσαι. Είναι η στιγμή που ακούς ένα ρουθούνισμα στο προσκεφάλι σου στο αντίσκηνο στη Βάλια Κάλντα, και η ραχοκοκαλιά σου έχει ευθυγραμμιστεί απόλυτα και απομακρυνθεί μερικά χιλιοστά από το έδαφος. Το πρωί θα δεις τις πατημασιές της αλεπούς και θα γελάσεις ντροπιασμένα. Είναι επίσης η στιγμή που την βλέπεις να έρχεται, πιο όμορφη απ' ό,τι θυμόσουν πως είναι, τα γόνατά σου λύνονται, η γλώσσα παθαίνει ακριβώς το αντίστροφο και θες να το βάλεις στα πόδια. Πολύ αργά, σε είδε.

Υπαρξιακός: Αυτός που τον αποκοιμίζουμε μετά από κάποια ηλικία, επειδή απλώς κουραστήκαμε να στριφογυρίζουμε το μυαλό μας γύρω από τα άλυτα ζητήματα της ύπαρξης. Τον κοιμίζουμε σχετικά εύκολα με την καθημερινότητα: δεν θα αφήσω τον φόβο του θανάτου να μου χαρίσει μια βραδιά αϋπνίας ακόμη, το ταλαιπώρησα αρκετά στα είκοσί μου και αύριο έχω να πάω στη δουλειά μου. Ναι, κάποτε θα πεθάνω, ίσως και μόνος, αλλά αυτό δεν θα είναι σήμερα. Φυσικά δεν αρκεί η καθημερινότητα, γιατί έτσι απλώς κοιμίζεις το θεριό κι αυτό μπορεί να ξυπνήσει και να σε τσακώσει σε ανύποπτο χρόνο: να κοιτάξεις πίσω σου και μπροστά σου και να μην έχεις που να κρυφτείς. Κατά κάποιον τρόπο, οι υπαρξιακοί φόβοι αποτελούνε και την κινητήρια δύναμη πίσω απ' ό,τι κάνουμε μιας και σε τελική ανάλυση το πως τους αντιμετωπίζουμε καθορίζει και το πως θα παίξουμε στο 'μεγάλο θέατρο του κόσμου' (Καλντερόν νομίζω ήτανε αυτός, μην μου πάρετε το κεφάλι αν κάνω λάθος).

Εξορθολογισμένος: Τελευταίον άφησα τον φόβο που δεν είναι ριζωμένος ούτε στον αταβισμό, ούτε στα όρια της πεπερασμένης μας ύπαρξης, ούτε στην αντίδραση του οργανισμού σε ένα ερέθισμα. Άφησα για το τέλος αυτόν που είναι αποτέλεσμα μιας σχεδόν λογικής διαδικασίας. Χωρίς να είναι απόλυτα διαχωρίσιμος από τους άλλους, ετούτος ο φόβος είναι που κυριαρχεί στις ζωές μας με wingman την αβεβαιότητα για το μέλλον. Είναι ο φόβος που ο Κόρνφορντ είχε βαφτίσει χαριτωμένα ως το απόλυτο πολιτικό κίνητρο. Και ο φόβος αυτός, βασισμένος στην αβεβαιότητα ενός υπολογισμού χωρίς να έχεις όλες τις μεταβλητές στη διάθεσή σου, δεν χαρακτηρίζει μόνο τους 'κάτω' μα και τους 'επάνω', γιατί οι τελευταίοι έχουνε και περισσότερα να χάσουνε. Αιώνες πριν ο Μαρξ απειλήσει την άρχουσα τάξη με την επανάσταση αυτών που έχουν να χάσουν μόνο τις αλυσίδες τους, ο μεσαιωνικός ποιητής προειδοποιούσε πως "rex sedet in vertice, caveat ruinam" ( από τα Carmina Burana ασφαλώς). Καλό βράδυ! Ο τίτλος, όπως και το ακόλουθο τραγουδάκι, φυσικά απο τους activemember.

------------------------------------------------------------------------------

Η ανάρτηση αυτή γράφτηκε στα πλαίσια της "Ημέρας ενάντια στο Φόβο", μιας συλλογικής προσπάθειας αρκετών ιστολογίων για την οποία μπορείτε να βρείτε περισσότερα στον ακόλουθο σύνδεσμο: http://grfear.blogspot.com/
------------------------------------------------------------------------------
Κάποιες από τις αναρτήσεις μαζί με όμορφες μουσικές επιλογές μπορείτε να ακούσετε και στην τελευταία εκπομπή του επίκουρου εδώ. 

Τα χρόνια κοντά στ' ακρογιάλι

Όπως έγραφα την απάντηση στο σχόλιο της Ιωάννας -που ορθώς απορούσε τι γυρεύει ένας Ηπειρώτης στον Κορινθιακό- με έπιασε ένα από κείνα τα ακατανίκητα φλασμπακ που ένας φίλος είχε περιγράψει πολύ όμορφα όταν με ξεναγούσε στην γειτονιά του ως ακολούθως: "κάνουμε σαν εκείνους τους παππούδες που μπορούνε να δούνε τη σχάρα ενός υπονόμου και να σου ανακατασκευάσουνε την γειτονιά πριν κάμποσες δεκαετίες". Έτσι κι εγώ, χωρίς σχάρα υπονόμου ως ερέθισμα αλλά μερικά πιξελς (o tempora!) θυμήθηκα εκείνο το ποιηματάκι του Παλαμά που θα σας δώσω στο τέλος της ανάρτησης κι αφού το άκουσα και το ξανάκουσα, θυμήθηκα και μερικά σκόρπια πράγματα από τα "πρώτα μου χρόνια κοντά στ' ακρογιάλι". 

Δεν σκοπεύω να μακρηγορήσω γιατί ξημέρωσε Κυριακή και έχουμε εκδρομούλα στην εξωτική Γλασκώβη. Επίσης δεν σκοπεύω να καρφώσω το όνομα της πολίχνης που με φιλοξένησε την πρώτη δεκαετία της ζωής μου, για να την προστατεύσω από τα φώτα της δημοσιότητας. Άλλωστε, δεν είναι πλέον η ίδια και κινδυνεύω να χαρακτηριστώ φαντασιόπληκτος αν κανένας συγκρίνει την τωρινή πραγματικότητα των πολυόροφων οικοδομών επάνω στο κύμα με τις σχεδόν βουκολικές περιγραφές μου. Όπως και να έχει στα τέλη του περασμένου αιώνα ο συνοικισμός που μεγάλωσα ήτανε χωμένος μέσα σε περιβόλια εσπεριδοειδών και αποτελούνταν κυρίως από μονοκατοικίες, αν και εμείς είχαμε πιάσει ένα διαμπερές σε ένα τρίπατο κτίριο οπότε είχαμε αγνάντιο τον Κορινθιακό και τον αέρα του. Εκειδά είναι που γνώρισα μερικές από τις μεγάλες μου αγάπες που κουβαλάω ακόμα, όπως το άρωμα από το αγιόκλημα και τις ανθισμένες λεμονιές ένα γλυκό καλοκαιρινό βράδυ, με συνοδεία από τριζόνια και γκιώνη ει δυνατόν. Επίσης το χρώμα της θάλασσας το φθινόπωρο και τον απόμακρο ήχο τον κυμάτων το βράδυ (που πρώτη φορά τον πρόσεξα το άυπνο βράδυ πριν μετακομίσω για τα ορεινά). Δεν νομίζω να ζούνε ακόμα, μα ήτανε και δύο παππούδες με παχιά άσπρα μουστάκια και ψάθινα καπελάκια, που τους έβλεπα συνέχεια όταν πηγαίναμε στη θάλασσα και δεν αποχωριζότανε τα καπέλα τους ούτε στο νερό. Ίσως σε μερικές δεκαετίες να ξαναπάω σ' αυτήν την παραλία με το δικό μου ψαθάκι, έτσι για φόρο τιμής. Να μην ξεχάσω κι εκείνον τον τούβλινο τοίχο με τον οποίον είχα σφιχταγκαλιαστεί τόσες φορές όταν μάθαινα ποδήλατο κι έτσι ήρθα σε κοντινή επαφή με αυτό το ορθογώνιο κεραμικό πολύ πριν χρειαστεί να διδάξω.

Μιας και πλησιάζω στο σημείο που θα μαζέψω όπως όπως την αναδρομή μου και θα σας δώσω το ποίημα, πρέπει να ξεκαθαρίσω πως δεν κουβαλούσα καμία μεγάλη πίκρα αντίστοιχη με του Παλαμά (που αν δεν κάνω λάθος είχε ορφανέψει από παιδί). Πέρα από τους τσακωμούς και τις κατσάδες, οι 'πίκρες' εκείνα τα χρόνια είχανε να κάνουνε με απώλειες παιχνιδιών και ζώων. Τα πρώτα είναι η κλασική ιστορία των LEGO που ρουφούσε η σκούπα-δολοφόνος, με εκείνο το διαολεμένο θόρυβο που έβγαζε ο μεταλλικός της σωλήνας μόλις τραβούσε κάτι που δεν έπρεπε να είχε ξεχαστεί στη φλοκάτη. Ή εκείνου του ηρωικού πολυβολητή που είχα ακροβολίσει επάνω στη σόμπα για να καλύπτει την διάβαση ανάμεσα στην τραπεζαρία και την γλάστρα με τον φίκο και ο οποίος ,δεδομένου του ότι η σόμπα ήτανε αναμμένη, έπεσε αδιαμαρτύρητα στο βωμό του καθήκοντος (μάλλον όχι εντελώς αδιαμαρτύρητα, γιατί το λιωμένο πλαστικό ως γνωστόν βρωμοκοπάει). Κι αν τις τραγωδίες των παιχνιδιών τις σκέφτομαι και γελάω δεν ισχύει το ίδιο με το ζωικό βασίλειο. Τα παιδιά δεν πρέπει να μεγαλώνουνε σε εξοχές, ακόμα και άθελά τους μπορούνε να γίνουνε εγκληματίες! Μπορεί να έχω φάει χώμα πέφτοντας από το ποδήλατο για να μην πατήσω ένα από κείνα τα μεγάλα κόκκινα μυρμήγκια, αλλά πολλά άλλα ζώα χάθηκαν λόγω της υπερβολικής φροντίδας ή/και περιέργειας στην μελέτη τους ,για να μην μετρήσουμε και την αδικαιολόγητη μα πραγματική παιδική κακία. Ακόμα έχω τα χέρια μου βαμμένα με το αίμα ενός μεγάλου κεφαλόπουλου που είχαμε πιάσει με την απόχη και άθελά μας τραυματίσει στην νηκτική κύστη. Προφανώς, το δύστυχο ζωντανό μόλις ξαναέπεσε στο νερό, απλώς επέπλεε στο πλάι και παρ' όλο που είχα πλαντάξει στο κλάμα τελικά κατέληξε στο τηγάνι και το έφαγε με ενοχές ο μικρός αδερφός, που δεν μπορούσε να εκτιμήσει πλήρως την βαρύτητα της κατάστασης. Έκτοτε εξυπακούεται πως δεν έχω ξαναπάει για ψάρεμα, ούτε καν ως θεατής. Την πρώτη πραγματική πίκρα λοιπόν, την έφαγα όταν χρειάστηκε να φύγω για τα άγνωστα μέχρι τότε Γιάννενα κι έτσι έμαθα πως οι ανθρώπινες απώλειες τσούζουνε λίγο παραπάνω από αυτές των παιχνιδιών. Το ποίημα έπεται σε μελοποίηση Δεληβορία. Τις καλημέρες μου!

Οι Μοιραίοι

Το τραγούδι αυτό, μιας και ως ποίημα το έμαθα στα σχολικά μου χρόνια, είναι μια από κείνες τις κάπως ομιχλιασμένες μνήμες που κουβαλάει κάποιος από την εποχή που μετρούσε την ηλικία του σε μονοψήφιους αριθμούς. Θυμάμαι να το τραγουδάει μια μεγαλούτσικη παρέα σε μια -βολικά- υπόγεια ταβέρνα στο Δερβένι, παρέα με ακορντεόν, μπουζούκι και κιθάρα. Επίσης θυμάμαι τον αέρα και τον βραδινό φουσκωμένο Κορινθιακό, τα αρμυρίκια και το φεγγάρι πίσω από αραιή συννεφιά. Ναι, θυμάμαι και τον άβολο ύπνο σε κείνες τις ξύλινες καρέκλες. Προφανώς σε κείνη την ηλικία δεν ήμουνα τόσο νοσταλγικός -άλλωστε ποτέ δεν είσαι νοσταλγικός για κάτι όταν συμβαίνει- αντιθέτως, ως κάθε αμύητος στα μυστικά του κρασιού πιτσιρικάς, δυσανασχετούσα πολύ με την ιδέα του ύπνου στις καρέκλες. Πρόσφατα ο πατέρας μου θυμήθηκε γελώντας πως έδινε μάχη για να καταφέρει να με ξεμουλαρώσει όταν ήταν να πάμε στην ταβέρνα. 

Το τραγούδι το ξανανακάλυψα χρόνια μετά, όταν στα κείμενα του λυκείου η φιλόλογος μας έφερε μια παλιά κασέτα με την εκτέλεση του Μπιθικώτση. Όσο βέβαια κι αν απολάμβανα την μουσική ένιωθα πως είχε αυτήν την χαωτική απόσταση από την πραγματικότητα. Ακόμα κι αν εξέφραζε την γενιά της παρέας της ταβέρνας, που μεγαλώσανε σε κάποια χωριά και ζοριστήκανε για να καταφέρουν να σπουδάσουνε, σε μένα και την δικιά μου γενιά προφανώς δεν θα μπορούσε να πει και πολλά πολλά. Άλλωστε, το Γκάζι είναι posh την σήμερον και δεν νομίζω η κόρη του Γιαβή να έχει αντιρρήσεις να συχνάζει εκεί. Αυτά μέχρι φέτος. Φέτος που στην επίσκεψή μου στα πατρώα, είδα τους ανθρώπους της γενιάς μου, υποτίθεται στο παραγωγικότερο μέρος της ζωής μας, με μια βουβή ή και  σπανιότερα εκπεφρασμένη απογοήτευση για τη δουλεία που δεν βρίσκουνε εδώ και δυο χρόνια ή που την βρήκανε και τους πληρώνει με χιούμορ που περισσεύει. Δεν ήτανε αυτό που με τρόμαξε όμως και μου θύμισε τόσο τους "μοιραίους", ήτανε η κουρασμένη αποδοχή του αναπόφευκτου η προσμονή του 'θαύματος'. Κι έτσι έμαθα πως η κόρη του Γιαβή, του κάθε Γιαβή, ποτέ δεν έφυγε,  απλώς την έκανε από το Γκάζι επειδή ακρίβυνε κι αυτό. Καλό σας βράδυ.

Αντί καλής χρονιάς: Εισαγωγή στη Γιαννιώτικη

Εδώ και καιρό είχα σκοπό να κάνω μια καθαρά τοπικιστική ανάρτηση, από εκείνο το "τσιγκλάω" σ' ένα σχόλιο του Βιολόγου προ αμνημονεύτων ποστ. Κι επειδή οι τύψεις που δεν άφησα μια ευχετήρια αναρτησούλα πριν το σκάσω για διακοπές με φάγανε και δεν μ' αφήσανε (λέμε τώρα) να απολαύσω τις διακοπές μου , το παρόν ποστ πιάνεται και για εορταστικό! Οι αναγνώστες λοιπόν θα έχουνε το προνόμιο να εισαχθούνε στην Γιαννιώτικη γλώσσα και κουλτούρα με μια σειρά αναρτήσεων, ξεκινώντας από την σημερινή. Μόλις ολοκληρωθεί ο κύκλος, θα μπορέσετε να δώσετε το σχετικό τεστ για την απόκτηση υπηκοότητας. Βάλαμε και εικονίτσες για να είναι η μέθοδος διδασκαλίας user friendly.

1. Γεωγραφία: Γιάννενο [το] (επίσης υποκ. Γιαννενάκια). Μαγευτική πόλη της ΒΔ Ελλάδας με ολοδική της -σχεδόν- καταπράσινη -από τον υπερτροφισμό- λίμνη. Κατοικείται από Γιαννιώτες και Γιαννιώτισσες για τους οποίους θα μιλήσουμε αναλυτικά στην επόμενη ενότητα. Η ειδυλλιακή τοποθεσία που της έχει δώσει το προσωνύμιο "Λοκάρνο του Νότου" (μην κάνεις κανένα αστείο και το ψάξεις στο γκουγκλ, τώρα μου ήρθε) συνοδεύεται από απερίγραπτα καλό καιρό όπως φαίνεται και από την εικόνα. Τα αξιοθέατα περιλαμβάνουν τον πληθυσμό, ιστορικά μνημεία -κυρίως των οθωμανικών χρόνων- και σύγχρονα μνημεία που ακούνε στο όνομα "τσιπουράδικα". Ανοίγουμε παρένθεση για να μιλήσουμε σοβαρά: εάν βρεθείς ποτέ στο Γιάννενο, κάνε έναν κόπο να εντοπίσεις ό,τι έχει απομείνει από τον καιρό που η πόλη ήτανε πολυπολιτισμική και συνεπώς πλουσιότερη, όπως τα μουσουλμανικά τεμένη και την εβραϊκή συναγωγή. Και πέρα απ' αυτά τα αυτονόητα, θα εκπλαγείς από πόσα σημεία στους δρόμους του κάστρου ή του Κουρμανιού φυλάνε ανέγγιχτες γωνίτσες από την μικρή μας πόλη που μας τελείωσε μα δεν την ξεχνάμε. Κλείνουμε παρένθεση.

2. Άνθρωποι: τζες [ο] (πληθ. τζέδες, υποκ τζεσάκος, σπανιότερα συναντάται και σε θηλ: τζε [η]) και χαλόν(ι) [το]. Το σχετικό λεξικό δεν μας διαφωτίζει ιδιαίτερα για την ετυμολογία πάντως σε γενικές γραμμές μεταφράζουμε το πρώτο ως τύπος και το δεύτερο ως τύπισσα (για να είμαστε απόλυτα ειλικρινείς ως μ***ι μεταφράζεται κανονικά μα το ιστολόγιο προσπαθεί να είναι gender neutral). Αν δεν απατώμαι φημολογείται πως το τζες προέρχεται από το τούρκικο "τζερεμές" που σημαίνει τον άδικο φόρο (εξού και η υποτιμητική χρήση του όρου "τζες" σε ορισμένα ρεμπέτικα) ενώ για το χαλόν το slang μας πληροφορεί πως έχει ρίζα εβραϊκή. Η εικόνα είναι από κατάστημα με εσώρουχα που παίζει με τις δύο αυτές λέξεις και την συνήθεια μεγάλων εταιριών ρουχισμού να έχουνε διπλά ονόματα. Μας δείχνει επίσης πως ο τζες είναι ένα πλάσμα της φύσης με αστείρευτη φαντασία και εξαιρετική αίσθηση του χιούμορ (το γεγονός ότι και ο ιστολόγος  του παρόντος είναι τζες, προφανώς δεν είναι τυχαίο). Η υπαρξιακή τραγωδία του τζε έγκειται στο ότι είναι καταδικασμένος να συνυπάρχει με την γιαννιώτισσα, που όπως συμφωνήσαμε στα σχόλια εδώ είναι μυθικό ον σχεδόν απύθμενης ματαιοδοξίας (Biologos, 2010). Την αγωνία αυτή έχει παγιδέψει από παλιά ο λαϊκός στιχουργός σε χαρακτηριστικά δείγματα παραδοσιακής ηπειρώτικης μουσικής. Βλέπουμε από το ηχητικό ντοκουμέντο πως προκειμένου να εντυπωσιαστεί η γιαννιωτοπούλα δεν αρκεί το άσπρο τριαντάφυλλο, αλλά πρέπει να βαφτεί γαλάζιο, στα χρώματα του ΠΑΣ δηλαδή.

3. Πολιτισμός: τσίπ(ου)ρο [το] (πληθ. τσίπρα, με πεζό "τ" για να μην συγχέεται με τον πολιτικό αρχηγό, αν και τα σχετικά λογοπαίγνια είναι αποδεκτά). Εάν εκτυπώσεις την ύλη, σ' αυτό γράψε ένα SOS στο περιθώριο. Αν και κανονικά δεν χρειάζεται συστάσεις θα κάνουμε μια εισαγωγή μιας και το τσίπουρο αποτελεί ανασπόσπαστο μέρος του γιαννιώτικου πολιτισμού. Πρόκειται για το νέκταρ που προκύπτει από την αέναη μάχη της τοπικής θεότητας ζαμπέλας με την αδερφή της ντεμπίνα όπως έχει δηλώσει στο παρελθόν και ο ορκισμένος ζαμπελίστας filthy pagan. Το τσίπουρο λατρεύεται μόνο στα ειδικά γι αυτόν τον σκοπό σκεύη, τουτέστιν το ποτηράκι του [1] και το καραφάκι [2]. Για το [2] μπορούμε να κάνουμε κάποιες παραχωρήσεις εαν η ποσότητα που θέλουμε είναι μεγαλύτερη από αυτήν που χωράει το καραφάκι, αλλά το [1] είναι sine qua non, κοινώς ΔΕΝ βάζεις ποτέ το τσίπουρο σε κρασοπότηρο [3], υπάρχει λόγος που έχει το δικό του! Ο λόγος αυτός είναι για να μην μπει στον πειρασμό κανένας Αθηναίος/Θεσσαλονικιός να  βάλει πάγο στο τσίπουρό του! Εάν το να πεις το τσίπουρο "ρακή" είναι πλημμέλημα και το να υποθέσεις αφελώς πως υπάρχουνε παραγωγοί στην Ήπειρο που το φτιάχνουνε με γλυκάνισο κακούργημα*, τότε το να προσπαθήσεις να το πιείς με πάγο ισοδυναμεί με εσχάτη προδοσία και τιμωρείται με δια βίου απαγόρευση εισόδου στα τσιπουράδικα και αφαίρεση υπηκοότητας. Συνοψίζοντας ΔΕΝ βάζεις ποτέ πάγο στο τσίπουρο, ακούς; αν θες να μην σε σκοτώσει το πίνεις πιο αργά.

 ΚΑΛΗ ΧΡΟΝΙΑ ΝΑ ΕΧΟΥΜΕ!!!

-------------------------------------------

* Δυστυχώς πρόκειται για πραγματικό περιστατικό, η φίλη που το εκστόμισε γλίτωσε το λιντσάρισμα χάρη στο προχωρημένο της ώρας και την φιλειρηνική φύση των θαμώνων του συγκεκριμένου τσιπουράδικου.

UPDATE: Παραπέμπουμε εδώ στο σχετικό μίνι αφιέρωμα του Βιολόγου, το οποίο βέβαια σαν θετικός επιστήμονας που είναι, με μεταδοτικότητα που τείνει στο -∞ το καταλαβαίνει μόνο αυτός! Διότι μόνο ένας θετικός επιστήμονας θα κατάφερνε με μια ανάρτηση να προκαλέσει περισσότερες απορίες από όσες έλυσε.