Είναι κάποιες στιγμές που φθονώ θανάσιμα τις θετικές επιστήμες με τους πίνακες, τις εξισώσεις και τους νόμους τους. Από μια άποψη είναι ξεκάθαρες και ταχτοποιημένες. Όχι βέβαια πως δεν περνάνε κι αυτές από ριζικές ανατροπές, μα έχουνε και μια πρόοδο να επιδείξουνε και στο κάτω κάτω είναι αρκετά ακριβείς και εφαρμόσιμες ώστε να στείλουνε τον άνθρωπο στο φεγγάρι κι εμένα πίσω στο Εδιμβούργο χωρίς να πέσει το αεροπλάνο μου -ή να εξηγήσουν επαρκώς γιατί έπεσε αν αυτό γινότανε. Στρέφομαι τώρα στον μικρόκοσμο στον οποίον επιστρέφω μετά από δυο εβδομάδες πλήρους αποστασιοποίησης και απολαυστικής αποχαύνωσης.
Το 'μικρόκοσμος' μάλλον ήτανε ακουσίως αυτοσαρκαστικό καθώς μια ματιά μόνο στη λίστα με τις επιστήμες του ανθρώπου είναι αρκετή για να προκαλέσει ίλιγγο. Όλοι εμείς είτε είμαστε ιστορικοί, είτε φιλόσοφοι, είτε ψυχολόγοι, είτε οικονομολόγοι, είτε κοινωνιολόγοι, είτε πολιτικοί επιστήμονες σαν και του λόγου μου πασχίζουμε να καταλάβουμε πως λειτουργεί το πιο παράδοξο είδος που πάτησε ποτέ στον πλανήτη και εξακολουθεί να αλωνίζει πάνω του. Δεν είναι πως δεν προσπαθούμε. Αιώνες τώρα σκεφτόμαστε και σπάμε το κεφάλι μας και γράφουμε και ξαναγράφουμε και το αποτέλεσμα είναι πάντα εξοργιστικό. Ως προς την κατανόηση του ανθρώπου και των κοινωνιών του ομολογουμένως υπάρχει μια πρόοδος. Το ζήτημα είναι πως την κατανόηση αυτή κανείς άνθρωπος δεν είναι πλέον στη θέση να την αφομοιώσει. Κι εξηγούμαι: το προπτυχιακό μου στη Μεγάλη του Γένους Σχολή (σ.σ. Πάντειος) είχε να κάνει με τις διεθνείς σχέσεις και περιελάμβανε 64 μαθηματάκια θεωρίας διεθνών σχέσεων, διπλωματικής ιστορίας, ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης, φιλοσοφίας, πολιτικής, οικονομικών κτλ. Σε όποια κατεύθυνση και να κοιτάξεις υπάρχει υλικό που δεν σου φτάνουν δέκα ζωές να το αφομοιώσεις! Κάποτε έκανα την φιλότιμη προσπάθεια να ξεπεράσω λίγο τα όρια της αυλής μου και να ασχοληθώ με τον εθνικισμό που είναι παράρτημα της κοινωνιολογίας. Διαπίστωσα έντρομος πως κι εκεί υπήρχαν δύο μεγάλα στρατόπεδα με μικρότερα στο εσωτερικό τους και με απολήξεις που φτάνανε στην κοινωνική ανθρωπολογία, την ιστορία και την κοινωνιολογία. Περιττό να αναφέρω πως άλλους γείτονες όπως τις πολιτικές επιστήμες (που είμαστε και συγγενείς) και την φιλοσοφία τους επισκέπτομαι μόνο για τα τυπικά, με άλλους έχω μια καλημέρα (γεια σου πολιτική οικονομία!) και με κάποιους πιο τυχερούς επειδή τους συμπαθώ από παιδί (όπως η ιστορία) τα λέμε κάπως συχνότερα.
Σ' αυτόν τον κόσμο εκλεκτικών συγγενειών βρίσκομαι λοιπόν όταν ακούω ένα τραγουδάκι που είναι γραμμένο για κάτι εντελώς διαφορετικό (τον Καββαδία) κι όμως δύο στίχοι του μου λένε σε περίληψη όσα έμαθα 8 χρόνια στα πανεπιστήμια της Ελλάδας και της Σκωτίας. "Μια σούπα ο κόσμος και ο νους τρύπιο κουτάλι" λοιπόν κι εμείς εδώ, μέσα στους αιώνες αναδεύουμε την σούπα μήπως και βρούμε κάτι χρήσιμο και ο Σίσυφος μας βλέπει κουβαλώντας τον βράχο του και χαμογελάει με συγκατάβαση . Και με ένα τρύπιο κουτάλι βέβαια, έχεις κάποια ελπίδα να συγκρατήσεις μερικά κομμάτια της σούπας, μα όσο μικρές και να είναι οι τρύπες πάντα κάτι θα σου ξεφεύγει. Αυτά για την κατανόηση, υπάρχει όμως και το εφαρμοσμένο μέρος κι αυτό πονάει περισσότερο. Τι προσφέραμε ως ανθρωπιστικές σπουδές στο αντικείμενο της μελέτης μας; Ίσως τίποτα παραπάνω από αυξημένα επίπεδα αυτογνωσίας. Τώρα πια μπορούμε να εντοπίζουμε τα αίτια ενός πολέμου στα στρατηγικά/οικονομικά συμφέροντα ή στον εθνικισμό ή στο πείσμα ενός ηγέτη ή σε μια παρεξήγηση ή στην ανθρώπινη φύση, μα δεν μπορούμε να τον σταματήσουμε. Κι όταν κάποιος από μας, πιο ξεχωριστός και πιο αισιόδοξος έχει κάποια ιδέα για να αλλάξει ο κόσμος -πράγμα που δεν συμβαίνει ιδιαίτερα συχνά- γεννιέται μια ιδεολογία. Άνθρωποι παλεύουν και ενίοτε πεθαίνουν κατά χιλιάδες επειδή κάποιος πριν απ' αυτούς στην προσπάθειά του να κατανοήσει τον κόσμο ονειρεύτηκε να τον αλλάξει. Ίσως γι αυτό τις αγαπώ τελικά τις ανθρωπιστικές σπουδές, γιατί είναι πολύ ανθρώπινες. Μόνο που κάποια βράδια όπως και τούτο νιώθω σαν "λαθρεπιβάτης σ' ένα πλοίο παροπλισμένο".
Εάν έφτασες την ανάρτηση ως το τέλος σ' ευχαριστώ για την υπομονή σου. Δεν ήσουν άλλωστε υποχρεωμένος να διαβάσεις για την κρίση ταυτότητας ενός κοινωνικού επιστήμονα. Σαν ελάχιστη αποζημίωση, ορίστε το τραγουδάκι που αποτέλεσε την αφορμή της ανάρτησης.
Μην αποκαρδιώνεσαι νομίζοντας ότι το μόνο θετικό αποτέλεσμα ανθρωπιστικών σπουδών είναι το να τις διδάξει κανείς στην επόμενη γενιά μαθητών. Ούτε να σε αποκαρδιώνει το γεγονός ότι οι δουλειές που υπάρχουν στην αγορά μετά από το πτυχίο είναι αυτές που δημιουργεί μια μεγάλη εταιρεία ώστε η ύπαρξη ενός κοινωνιολόγου να δίνει αίγλη και νομιμότητα στον βιασμό των μικρών κοινωνιών που η μεγάλη εταιρεία εξολοθρεύει για κέρδος οικονομικό.
ΑπάντησηΔιαγραφήΣκέψου ότι οι πραγματικές σου σπουδές ξεκινούν αφού τελειώσεις τις πανεπιστημιακές, το θρανίο σου θα είναι η ζωή και το μυαλό σου θα μαθαίνει πια μόνο του μετά το ακόνισμα από τις προκαθορισμένες ύλες των πανεπιστημίων τις οποίες υπέστης.
Οι σπουδές που ακολουθείς δεν σπουδάζονται γιατί δεν είναι δυνατόν να διδαχθούν, εφ’ όσον τα πορίσματα είναι πάντα εντελώς υποκειμενικά και ανθρωπομορφικά, και η ποιότητα τους εξαρτάται από το πόσο προικισμένος είναι ο κάθε σκεφτόμενος νους.
Όσο για την χρησιμότητα των ανθρωπιστικών επιστημών, σκέψου ότι όταν δεν υπήρχαν σαν «επιστήμες» τις εξασκούσαν άνθρωποι που τώρα τους ονομάζουμε φιλόσοφους, και λίγοι μπορούν σήμερα να θυμηθούν πάνω από πες είκοσι φιλόσοφους των τελευταίων 2,500 χρόνων.
Δημήτρη καλημέρα και ελπίζω να περνάς όμορφα στην Ελλάδα παρά την ταλαιπωρία της Ε.Ο. Αθηνών-Πατρών που απ' ό,τι είδα την βρήκες κάπως φορτωμένη ;)
ΑπάντησηΔιαγραφήΣ' ευχαριστώ πολύ για τα λόγια σου και δεν θα μπορούσα να συμφωνήσω περισσότερο με την παρατήρησή σου πως "τα πορίσματα είναι πάντα εντελώς υποκειμενικά και ανθρωπομορφικά". Καλώς ή κακώς αυτό είναι κάτι από το οποίο δεν θα ξεφύγουμε ποτέ αν και πιστεύω πως εκεί βρίσκεται μέρος της μαγείας των επιστημών του ανθρώπου.
Η απελπισία μου είχε πιο πολύ να κάνει με το αναφομοίωτο σημαντικού μέρους της παραγόμενης γνώσης πράγμα που ίσως ισχύει και στις λοιπές επιστήμες αλλά στις δικές μας είναι πιο έντονο γιατί αλληλεπικαλύπτονται σε σημαντικό βαθμό. Κι όσο περισσότερο απομακρύνεσαι από το γενικό και εξειδικεύεσαι, τόσο πιο μάταιο σου φαίνεται αυτό που κάνεις.
Latecomer μου, Πιστεύω ότι καμιά φορά μια υποσυνείδητη εντύπωση μπορεί να έχει περισσότερη αξία από την αποστήθιση του βιβλίου που την προκάλεσε. Έκανες την πολύ σωστή παρατήρηση της διαφοράς των θετικών από τις ανθρωπιστικές επιστήμες. Θα κάνω ένα παραλληλισμό: Λέν πως η Φυσική είναι ένα κτήριο με δύο ορόφους: Τον πρώτο όροφο όπου γίνεται η θεωρεία, και το Ισόγειο όπου γίνεται η απόδειξη της θεωρίας. Ο Πρώτος είναι ο παράδεισος και το ισόγειο η κόλαση.
ΑπάντησηΔιαγραφήΑυτό βασικά λέει ότι το 1+1 μπορεί να κάνουν πάντα 2, αλλά είναι η φαντασία, η θεωρεία, η αναζήτηση που υψώνουν την καρδιά και τον νου.
Ένας Άγγλος μου είχε πει: “Don’t go to College, it will warp your creativity”. Έκανα και εγώ κοινωνιολογία στην Βρετανία (Εγώ ήμουνα πολύ νότια του τείχους του Αδριανού).
Αυτό που σπουδάζεις το ξεκίνησες επειδή σε ενδιαφέρει. Μην ξεχάσεις το «Γιατι;» σε ενδιαφέρει, ότι σφαίρες και να ανακαλύψεις. Όσο και να μπερδευτείς ή να αποκαρδιωθείς. Αυτά που μαθαίνεις δεν χρησιμεύουν στο να τα αποστηθίσεις ή να τα πιστέψεις. Χρησιμεύουν στο να τους κάνεις κριτική, εσύ, υποκειμενική, και να τα εμπλουτίσεις χωρίς να χάσεις το αρχικό «Γιατι;» από το οποίο ξεκίνησες.
Η εξειδίκευση χρησιμεύει στο να πάρεις ένα κομμάτι χαρτί που θα σου δώσει εισόδημα. Αλλά η Επιστήμη σου δεν μπορεί να υπάρξει εξειδικευμένα. Η Επιστήμη σου είναι το «Γιατι;». Μην το αφήσεις να σου ξεφύγει.
Kάποια στιγμή και όχι σε όλους τους ανθρώπους,παρατηρείται το φαινόμενο,όπου το αντικείμενο που σπούδασες μετατρέπεται σε βίωμα και προέκταση της φύσης σου.Μόλις συμβεί αυτό το fusion, όλα έχουν νόημα και καθαρίζει ο νους,όσο απροσπέλαστη κι αν είναι η γνώση που ούτε καν δεν θα ακουμπήσεις.Είναι αδύνατο,όπως αδύνατο είναι να καλύψεις κάθε τετραγωνικό μέτρο αυτού του πλανήτη.Αλλά σίγουρα νοιώθεις γαμώ να ζεις και να έχεις ζήσει σε ένα απειροελάχιστο κλάσμα του πλανήτη,παρόλο που δεν θα μπορέσεις ποτέ να βρεθείς σε όλα τα μέρη.
ΑπάντησηΔιαγραφήΤσηρζ
Ψυχραιμία! Και εμεις δεν ειμεθα καλύτεροι! Δεν ξερω τι λεγει ο εραστης της επιστημης ως τεχνης βιολογος αλλα εγω θελω 3 ζωές για να μαθω τι γίνεται σήμερα στον τομέα μου!
ΑπάντησηΔιαγραφήΑσε που επιμένω πως ...πολλές φορες εμεις οι θετικοί κανουμε καλύτερη αναλυση στα...δικά σας διοτι ειμεθα εκπαιδευμένοι να μην βάζουμε στην μεση ιδεολογιες και ιδεοληψίες :ΡΡΡ
(Βεβαίως όταν παλαιότερα ή ακομα και τώρα κάποιοι βάζουν το θέαμα καταντάει ελαφρώς τραγικό βλ Μενγκελε σαν ευκολο πχ)
@ Δημήτρης
ΑπάντησηΔιαγραφήΠλέον και εμείς έχουμε δύο πατώματα, απλά το ισόγειο μπάζει. Παρατηρώ πως τα περισσότερα διδακτορικά γίνονται σε εμπειρικά θέματα με case studies, ποσοτική και ποιοτική ανάλυση κτλ. Φυσικά αυτό είναι μόνο μια προσομοίωση της πειραματικής μεθόδου των θετικών γιατί είναι σχεδόν αδύνατο να παραμετροποιήσεις κοινωνικούς παράγοντες. Άσε που ο τρόπος και μόνο που ορίζεις τις μεταβλητές σου είναι υποκειμενικός. Νομίζω πως είμαι ο ένας από τους δύο στη χρονιά μου που κάνει κάτι αμιγώς θεωρητικό αν και δύσκολα θα περιέγραφα το πρώτο πάτωμα ως παράδεισο. Μπορεί να έχει καλύτερη θέα αλλά οι άλλοι στο ισόγειο βγαίνουνε και στην αυλή (λέγε με fieldwork. Έχεις δίκιο για το "γιατί" και το αστείο της υπόθεσης είναι πως είναι μια ερώτηση που αποφεύγουμε αρκετά συχνά και αναλωνώμαστε στο "τι" και στο "πως" σαν ευκολότερες εναλλακτικές.
@Βιολόγος
Νομίζω πως το fusion που λες είναι ανάλογο του χρόνου παραμονής στον χώρο. Το αποτέλεσμα βέβαια είναι να περιγράφεις ακόμα και την καθημερινότητά σου με όρους διεθνών σχέσεων σε like minded τύπους και να χασκογελάτε ενώ οι γύρω σας θεωρούνε σαλταρισμένους. Έχεις δίκιο πως είναι αδύνατο να καλύψεις τα πάντα μα κάποιες στιγμές σε πιάνει το γαμώτο επειδή απλά είναι εκεί!!! (ευτυχώς υπάρχουνε και τα abstracts)
@Zaphod
ΧΑΧΑΧΑ με τσάκισες! Η αλήθεια είναι πως είχα την εν λόγω κουβέντα μας στο πίσω μέρος του μυαλού μου όταν έγραφα την ανάρτηση και γι αυτό ήμουνα προσεκτικός στο να μην περιγράψω τις φυσικές επιστήμες με τόσο απόλυτο τρόπο όσο αρχικά θα ήθελα!
Το τραγικό αποτέλεσμα της ενασχόλησής σας με τις κοινωνικές επιστήμες είναι ότι έχουμε μολυνθεί από μεθοδολογίες που κάνουνε τα πράγματα χειρότερα. Πας λοιπόν να παρουσιάσεις ένα θεωρητικό πρότζεκτ και ακούς την μαγική ερώτηση "ποιά είναι η ανεξάρτητη μεταβλητή σας;" :ΡΡΡΡ
Πολύ καλή η παρατήρηση ότι το «τι» και «πως» είναι ευκολότερα του «γιατί». Ας αφήσουν λοιπόν οι προφέσορες το πώς ενσωματώθηκε η Κοινοπολιτεία στην μαμά Βρετανία μετά το ’50, και ας πιάσουν κάτι με ψαχνό. Φερ’ ειπείν:
ΑπάντησηΔιαγραφήΤι = Μιλιούνια Αλβανοί και Βούλγαροι στην Ελλάδα.
Πως = Επειδή ο Έλληνας αρέσκεται να κοιτάει στον καθρέφτη και να βάζει άλλους στα μικρά επαγγέλματα που τυγχάνουν κατά σύμπτωση και υποδομή της κοινωνίας.
Γιατί = Εδώ είναι τα δύσκολα. Θα μπορούσε να ξεκινήσει κανείς εξετάζοντας τι κάναν οι παππούδες όλων ο ένας στον άλλον πριν μόλις 50-100 χρόνια. Κι αν απαντήσει κανείς ότι «οι κοινωνίες προοδεύουν» πες, μάλιστα, τώρα τράβα και τ’ άλλο σκοινάκι που έχει και κουδούνια επάνω -όπως λένε και οι Άγγλοι :-)
@Zaphod @λεητκομερ
ΑπάντησηΔιαγραφήXαχαχα...Μα και Μητσοτάκηδες να είμασταν και να ζούσαμε για χιλιάδες χρόνια δεν γίνεται να κάνεις κτήμα σου όλη τη γνώση του κλάδου σου και να μπορείς παράλληλα να τα εξηγήσεις στη γιαγιά στο χωριό και σε 10χρονα κωλόπαιδα.Από τη στιγμή που θα το παραδεχτείς ότι είσαι θνητός (:P) απλά συνεχίζεις να ασχολείσαι και να μαθαίνεις,να ξεμαθαίνεις και να προσφέρεις έστω και ένα απειροελάχιστο κλάσμα.
Για να σας τζινίσω λίγο θα προσθέσω ότι ίσως οι των θετικών επιστημών αναλύουνε διαφορετικά (όχι καλύτερα ή χειρότερα) γιατί έχουν μάθει να διαχειρίζονται διαφορετικά μεγάλο όγκο δεδομένων, που είναι διασυνδεδεμένα δίχως να χάνουν το big picture που λένε στο χωριό μου.
Απροπό φίλε Λεητκόμερ...ο χρόνος παραμονής εμένα προσωπικά δεν μου λέει τίποτα απολύτως.
@ Δημήτρης
ΑπάντησηΔιαγραφήΤο "προοδεύουν" υπονοεί κάποια κίνηση προς το καλύτερο ε; Μάλλον κάτι σε "προχωράνε" θα χρησιμοποιούσα
@Βιολόγος
Τζίνα μας κι ας μην μας αγαπάς! (με σκότωσε το γιαννιώτικο)
Χεχε εγώ πάντως για τις γιαγιάδες, τους ενήλικες και τα δεκάχρονα που ρωτάνε έχω έτοιμο ένα συγκαταβατικό "με τι ασχολούμαι; δεν θα σε ενδιαφέρει" ή άμα είμαι πιο σνομπάκι "δεν θα καταλάβεις". Αν όμως επιμένουνε τότε έχω έτοιμες μια - δυο γενικές και βαρετές φρασούλες ώστε να αποκαρδιωθούνε και να βρούνε άλλο θέμα συζήτησης :Ρ
lol...Δεν είχα ιδέα ότι είναι γιαννιώτικο το "τζίνημα".Χαίρομαι που δεν μας έχουν ξηλώσει τη διάλεκτό μας. :D
ΑπάντησηΔιαγραφήΣτο δεύτερο σκέλος αυτού που λες σε νοιώθω...Ζηλεύω αυτούς που δηλώνουν δικηγόροι,γιατροί,υδραυλικοί...μια λέξη και τέλος.[ιντερνετικά είμαι βιολόγος αλλά στην πραγματικότητα θα χρειαζόμασταν μια μεγάλη κουβέντα ορισμού του τί κάνω].
Συνοψίζω λίγο την κουβέντα εδώ μέσα.Όσο πιο πολύ προχωράς βαθιά μέσα στη ζούγκλα του χώρου σου τόσο πιο βλάκας και ηλίθιος θα νοιώθεις από τη μία και άλλο τόσο πιο μόνος, μιας και θα μειώνεται ο αριθμός των ανθρώπων που θα μπορούν να πιάσουν τί κάνεις και πώς.Κρίνοντας από αυτά που γράφεις είσαι σε πολύ καλό δρόμο!
@ Βιολόγος
ΑπάντησηΔιαγραφήΧΑΧΑ δεν υπάρχει σωτηρία!!! Είδες που έκατσες και έγραψες το abstract τελικά; Μακάρι να ήτανε όλα τόσο ακριβή, θα με γλιτώνανε από πολύ διάβασμα :Ρ
Nομίζω πως ο φιλτατος βιολογος με την προσθηκη περι ικανοτητας χειρισμου μεγαλών ογκων δεδομένων (αρα και ανεξ. μεταβλητών :ΡΡΡ) έχει κερδίσει πόντο!!
ΑπάντησηΔιαγραφήΕμ βέβαια! Όχι που δεν θα του έδινες πόντο! Στην ίδια αριθμολάγνα συνομοταξία ανήκετε :Ρ
ΑπάντησηΔιαγραφή