Τα χρόνια κοντά στ' ακρογιάλι

Όπως έγραφα την απάντηση στο σχόλιο της Ιωάννας -που ορθώς απορούσε τι γυρεύει ένας Ηπειρώτης στον Κορινθιακό- με έπιασε ένα από κείνα τα ακατανίκητα φλασμπακ που ένας φίλος είχε περιγράψει πολύ όμορφα όταν με ξεναγούσε στην γειτονιά του ως ακολούθως: "κάνουμε σαν εκείνους τους παππούδες που μπορούνε να δούνε τη σχάρα ενός υπονόμου και να σου ανακατασκευάσουνε την γειτονιά πριν κάμποσες δεκαετίες". Έτσι κι εγώ, χωρίς σχάρα υπονόμου ως ερέθισμα αλλά μερικά πιξελς (o tempora!) θυμήθηκα εκείνο το ποιηματάκι του Παλαμά που θα σας δώσω στο τέλος της ανάρτησης κι αφού το άκουσα και το ξανάκουσα, θυμήθηκα και μερικά σκόρπια πράγματα από τα "πρώτα μου χρόνια κοντά στ' ακρογιάλι". 

Δεν σκοπεύω να μακρηγορήσω γιατί ξημέρωσε Κυριακή και έχουμε εκδρομούλα στην εξωτική Γλασκώβη. Επίσης δεν σκοπεύω να καρφώσω το όνομα της πολίχνης που με φιλοξένησε την πρώτη δεκαετία της ζωής μου, για να την προστατεύσω από τα φώτα της δημοσιότητας. Άλλωστε, δεν είναι πλέον η ίδια και κινδυνεύω να χαρακτηριστώ φαντασιόπληκτος αν κανένας συγκρίνει την τωρινή πραγματικότητα των πολυόροφων οικοδομών επάνω στο κύμα με τις σχεδόν βουκολικές περιγραφές μου. Όπως και να έχει στα τέλη του περασμένου αιώνα ο συνοικισμός που μεγάλωσα ήτανε χωμένος μέσα σε περιβόλια εσπεριδοειδών και αποτελούνταν κυρίως από μονοκατοικίες, αν και εμείς είχαμε πιάσει ένα διαμπερές σε ένα τρίπατο κτίριο οπότε είχαμε αγνάντιο τον Κορινθιακό και τον αέρα του. Εκειδά είναι που γνώρισα μερικές από τις μεγάλες μου αγάπες που κουβαλάω ακόμα, όπως το άρωμα από το αγιόκλημα και τις ανθισμένες λεμονιές ένα γλυκό καλοκαιρινό βράδυ, με συνοδεία από τριζόνια και γκιώνη ει δυνατόν. Επίσης το χρώμα της θάλασσας το φθινόπωρο και τον απόμακρο ήχο τον κυμάτων το βράδυ (που πρώτη φορά τον πρόσεξα το άυπνο βράδυ πριν μετακομίσω για τα ορεινά). Δεν νομίζω να ζούνε ακόμα, μα ήτανε και δύο παππούδες με παχιά άσπρα μουστάκια και ψάθινα καπελάκια, που τους έβλεπα συνέχεια όταν πηγαίναμε στη θάλασσα και δεν αποχωριζότανε τα καπέλα τους ούτε στο νερό. Ίσως σε μερικές δεκαετίες να ξαναπάω σ' αυτήν την παραλία με το δικό μου ψαθάκι, έτσι για φόρο τιμής. Να μην ξεχάσω κι εκείνον τον τούβλινο τοίχο με τον οποίον είχα σφιχταγκαλιαστεί τόσες φορές όταν μάθαινα ποδήλατο κι έτσι ήρθα σε κοντινή επαφή με αυτό το ορθογώνιο κεραμικό πολύ πριν χρειαστεί να διδάξω.

Μιας και πλησιάζω στο σημείο που θα μαζέψω όπως όπως την αναδρομή μου και θα σας δώσω το ποίημα, πρέπει να ξεκαθαρίσω πως δεν κουβαλούσα καμία μεγάλη πίκρα αντίστοιχη με του Παλαμά (που αν δεν κάνω λάθος είχε ορφανέψει από παιδί). Πέρα από τους τσακωμούς και τις κατσάδες, οι 'πίκρες' εκείνα τα χρόνια είχανε να κάνουνε με απώλειες παιχνιδιών και ζώων. Τα πρώτα είναι η κλασική ιστορία των LEGO που ρουφούσε η σκούπα-δολοφόνος, με εκείνο το διαολεμένο θόρυβο που έβγαζε ο μεταλλικός της σωλήνας μόλις τραβούσε κάτι που δεν έπρεπε να είχε ξεχαστεί στη φλοκάτη. Ή εκείνου του ηρωικού πολυβολητή που είχα ακροβολίσει επάνω στη σόμπα για να καλύπτει την διάβαση ανάμεσα στην τραπεζαρία και την γλάστρα με τον φίκο και ο οποίος ,δεδομένου του ότι η σόμπα ήτανε αναμμένη, έπεσε αδιαμαρτύρητα στο βωμό του καθήκοντος (μάλλον όχι εντελώς αδιαμαρτύρητα, γιατί το λιωμένο πλαστικό ως γνωστόν βρωμοκοπάει). Κι αν τις τραγωδίες των παιχνιδιών τις σκέφτομαι και γελάω δεν ισχύει το ίδιο με το ζωικό βασίλειο. Τα παιδιά δεν πρέπει να μεγαλώνουνε σε εξοχές, ακόμα και άθελά τους μπορούνε να γίνουνε εγκληματίες! Μπορεί να έχω φάει χώμα πέφτοντας από το ποδήλατο για να μην πατήσω ένα από κείνα τα μεγάλα κόκκινα μυρμήγκια, αλλά πολλά άλλα ζώα χάθηκαν λόγω της υπερβολικής φροντίδας ή/και περιέργειας στην μελέτη τους ,για να μην μετρήσουμε και την αδικαιολόγητη μα πραγματική παιδική κακία. Ακόμα έχω τα χέρια μου βαμμένα με το αίμα ενός μεγάλου κεφαλόπουλου που είχαμε πιάσει με την απόχη και άθελά μας τραυματίσει στην νηκτική κύστη. Προφανώς, το δύστυχο ζωντανό μόλις ξαναέπεσε στο νερό, απλώς επέπλεε στο πλάι και παρ' όλο που είχα πλαντάξει στο κλάμα τελικά κατέληξε στο τηγάνι και το έφαγε με ενοχές ο μικρός αδερφός, που δεν μπορούσε να εκτιμήσει πλήρως την βαρύτητα της κατάστασης. Έκτοτε εξυπακούεται πως δεν έχω ξαναπάει για ψάρεμα, ούτε καν ως θεατής. Την πρώτη πραγματική πίκρα λοιπόν, την έφαγα όταν χρειάστηκε να φύγω για τα άγνωστα μέχρι τότε Γιάννενα κι έτσι έμαθα πως οι ανθρώπινες απώλειες τσούζουνε λίγο παραπάνω από αυτές των παιχνιδιών. Το ποίημα έπεται σε μελοποίηση Δεληβορία. Τις καλημέρες μου!

Οι Μοιραίοι

Το τραγούδι αυτό, μιας και ως ποίημα το έμαθα στα σχολικά μου χρόνια, είναι μια από κείνες τις κάπως ομιχλιασμένες μνήμες που κουβαλάει κάποιος από την εποχή που μετρούσε την ηλικία του σε μονοψήφιους αριθμούς. Θυμάμαι να το τραγουδάει μια μεγαλούτσικη παρέα σε μια -βολικά- υπόγεια ταβέρνα στο Δερβένι, παρέα με ακορντεόν, μπουζούκι και κιθάρα. Επίσης θυμάμαι τον αέρα και τον βραδινό φουσκωμένο Κορινθιακό, τα αρμυρίκια και το φεγγάρι πίσω από αραιή συννεφιά. Ναι, θυμάμαι και τον άβολο ύπνο σε κείνες τις ξύλινες καρέκλες. Προφανώς σε κείνη την ηλικία δεν ήμουνα τόσο νοσταλγικός -άλλωστε ποτέ δεν είσαι νοσταλγικός για κάτι όταν συμβαίνει- αντιθέτως, ως κάθε αμύητος στα μυστικά του κρασιού πιτσιρικάς, δυσανασχετούσα πολύ με την ιδέα του ύπνου στις καρέκλες. Πρόσφατα ο πατέρας μου θυμήθηκε γελώντας πως έδινε μάχη για να καταφέρει να με ξεμουλαρώσει όταν ήταν να πάμε στην ταβέρνα. 

Το τραγούδι το ξανανακάλυψα χρόνια μετά, όταν στα κείμενα του λυκείου η φιλόλογος μας έφερε μια παλιά κασέτα με την εκτέλεση του Μπιθικώτση. Όσο βέβαια κι αν απολάμβανα την μουσική ένιωθα πως είχε αυτήν την χαωτική απόσταση από την πραγματικότητα. Ακόμα κι αν εξέφραζε την γενιά της παρέας της ταβέρνας, που μεγαλώσανε σε κάποια χωριά και ζοριστήκανε για να καταφέρουν να σπουδάσουνε, σε μένα και την δικιά μου γενιά προφανώς δεν θα μπορούσε να πει και πολλά πολλά. Άλλωστε, το Γκάζι είναι posh την σήμερον και δεν νομίζω η κόρη του Γιαβή να έχει αντιρρήσεις να συχνάζει εκεί. Αυτά μέχρι φέτος. Φέτος που στην επίσκεψή μου στα πατρώα, είδα τους ανθρώπους της γενιάς μου, υποτίθεται στο παραγωγικότερο μέρος της ζωής μας, με μια βουβή ή και  σπανιότερα εκπεφρασμένη απογοήτευση για τη δουλεία που δεν βρίσκουνε εδώ και δυο χρόνια ή που την βρήκανε και τους πληρώνει με χιούμορ που περισσεύει. Δεν ήτανε αυτό που με τρόμαξε όμως και μου θύμισε τόσο τους "μοιραίους", ήτανε η κουρασμένη αποδοχή του αναπόφευκτου η προσμονή του 'θαύματος'. Κι έτσι έμαθα πως η κόρη του Γιαβή, του κάθε Γιαβή, ποτέ δεν έφυγε,  απλώς την έκανε από το Γκάζι επειδή ακρίβυνε κι αυτό. Καλό σας βράδυ.

Αντί καλής χρονιάς: Εισαγωγή στη Γιαννιώτικη

Εδώ και καιρό είχα σκοπό να κάνω μια καθαρά τοπικιστική ανάρτηση, από εκείνο το "τσιγκλάω" σ' ένα σχόλιο του Βιολόγου προ αμνημονεύτων ποστ. Κι επειδή οι τύψεις που δεν άφησα μια ευχετήρια αναρτησούλα πριν το σκάσω για διακοπές με φάγανε και δεν μ' αφήσανε (λέμε τώρα) να απολαύσω τις διακοπές μου , το παρόν ποστ πιάνεται και για εορταστικό! Οι αναγνώστες λοιπόν θα έχουνε το προνόμιο να εισαχθούνε στην Γιαννιώτικη γλώσσα και κουλτούρα με μια σειρά αναρτήσεων, ξεκινώντας από την σημερινή. Μόλις ολοκληρωθεί ο κύκλος, θα μπορέσετε να δώσετε το σχετικό τεστ για την απόκτηση υπηκοότητας. Βάλαμε και εικονίτσες για να είναι η μέθοδος διδασκαλίας user friendly.

1. Γεωγραφία: Γιάννενο [το] (επίσης υποκ. Γιαννενάκια). Μαγευτική πόλη της ΒΔ Ελλάδας με ολοδική της -σχεδόν- καταπράσινη -από τον υπερτροφισμό- λίμνη. Κατοικείται από Γιαννιώτες και Γιαννιώτισσες για τους οποίους θα μιλήσουμε αναλυτικά στην επόμενη ενότητα. Η ειδυλλιακή τοποθεσία που της έχει δώσει το προσωνύμιο "Λοκάρνο του Νότου" (μην κάνεις κανένα αστείο και το ψάξεις στο γκουγκλ, τώρα μου ήρθε) συνοδεύεται από απερίγραπτα καλό καιρό όπως φαίνεται και από την εικόνα. Τα αξιοθέατα περιλαμβάνουν τον πληθυσμό, ιστορικά μνημεία -κυρίως των οθωμανικών χρόνων- και σύγχρονα μνημεία που ακούνε στο όνομα "τσιπουράδικα". Ανοίγουμε παρένθεση για να μιλήσουμε σοβαρά: εάν βρεθείς ποτέ στο Γιάννενο, κάνε έναν κόπο να εντοπίσεις ό,τι έχει απομείνει από τον καιρό που η πόλη ήτανε πολυπολιτισμική και συνεπώς πλουσιότερη, όπως τα μουσουλμανικά τεμένη και την εβραϊκή συναγωγή. Και πέρα απ' αυτά τα αυτονόητα, θα εκπλαγείς από πόσα σημεία στους δρόμους του κάστρου ή του Κουρμανιού φυλάνε ανέγγιχτες γωνίτσες από την μικρή μας πόλη που μας τελείωσε μα δεν την ξεχνάμε. Κλείνουμε παρένθεση.

2. Άνθρωποι: τζες [ο] (πληθ. τζέδες, υποκ τζεσάκος, σπανιότερα συναντάται και σε θηλ: τζε [η]) και χαλόν(ι) [το]. Το σχετικό λεξικό δεν μας διαφωτίζει ιδιαίτερα για την ετυμολογία πάντως σε γενικές γραμμές μεταφράζουμε το πρώτο ως τύπος και το δεύτερο ως τύπισσα (για να είμαστε απόλυτα ειλικρινείς ως μ***ι μεταφράζεται κανονικά μα το ιστολόγιο προσπαθεί να είναι gender neutral). Αν δεν απατώμαι φημολογείται πως το τζες προέρχεται από το τούρκικο "τζερεμές" που σημαίνει τον άδικο φόρο (εξού και η υποτιμητική χρήση του όρου "τζες" σε ορισμένα ρεμπέτικα) ενώ για το χαλόν το slang μας πληροφορεί πως έχει ρίζα εβραϊκή. Η εικόνα είναι από κατάστημα με εσώρουχα που παίζει με τις δύο αυτές λέξεις και την συνήθεια μεγάλων εταιριών ρουχισμού να έχουνε διπλά ονόματα. Μας δείχνει επίσης πως ο τζες είναι ένα πλάσμα της φύσης με αστείρευτη φαντασία και εξαιρετική αίσθηση του χιούμορ (το γεγονός ότι και ο ιστολόγος  του παρόντος είναι τζες, προφανώς δεν είναι τυχαίο). Η υπαρξιακή τραγωδία του τζε έγκειται στο ότι είναι καταδικασμένος να συνυπάρχει με την γιαννιώτισσα, που όπως συμφωνήσαμε στα σχόλια εδώ είναι μυθικό ον σχεδόν απύθμενης ματαιοδοξίας (Biologos, 2010). Την αγωνία αυτή έχει παγιδέψει από παλιά ο λαϊκός στιχουργός σε χαρακτηριστικά δείγματα παραδοσιακής ηπειρώτικης μουσικής. Βλέπουμε από το ηχητικό ντοκουμέντο πως προκειμένου να εντυπωσιαστεί η γιαννιωτοπούλα δεν αρκεί το άσπρο τριαντάφυλλο, αλλά πρέπει να βαφτεί γαλάζιο, στα χρώματα του ΠΑΣ δηλαδή.

3. Πολιτισμός: τσίπ(ου)ρο [το] (πληθ. τσίπρα, με πεζό "τ" για να μην συγχέεται με τον πολιτικό αρχηγό, αν και τα σχετικά λογοπαίγνια είναι αποδεκτά). Εάν εκτυπώσεις την ύλη, σ' αυτό γράψε ένα SOS στο περιθώριο. Αν και κανονικά δεν χρειάζεται συστάσεις θα κάνουμε μια εισαγωγή μιας και το τσίπουρο αποτελεί ανασπόσπαστο μέρος του γιαννιώτικου πολιτισμού. Πρόκειται για το νέκταρ που προκύπτει από την αέναη μάχη της τοπικής θεότητας ζαμπέλας με την αδερφή της ντεμπίνα όπως έχει δηλώσει στο παρελθόν και ο ορκισμένος ζαμπελίστας filthy pagan. Το τσίπουρο λατρεύεται μόνο στα ειδικά γι αυτόν τον σκοπό σκεύη, τουτέστιν το ποτηράκι του [1] και το καραφάκι [2]. Για το [2] μπορούμε να κάνουμε κάποιες παραχωρήσεις εαν η ποσότητα που θέλουμε είναι μεγαλύτερη από αυτήν που χωράει το καραφάκι, αλλά το [1] είναι sine qua non, κοινώς ΔΕΝ βάζεις ποτέ το τσίπουρο σε κρασοπότηρο [3], υπάρχει λόγος που έχει το δικό του! Ο λόγος αυτός είναι για να μην μπει στον πειρασμό κανένας Αθηναίος/Θεσσαλονικιός να  βάλει πάγο στο τσίπουρό του! Εάν το να πεις το τσίπουρο "ρακή" είναι πλημμέλημα και το να υποθέσεις αφελώς πως υπάρχουνε παραγωγοί στην Ήπειρο που το φτιάχνουνε με γλυκάνισο κακούργημα*, τότε το να προσπαθήσεις να το πιείς με πάγο ισοδυναμεί με εσχάτη προδοσία και τιμωρείται με δια βίου απαγόρευση εισόδου στα τσιπουράδικα και αφαίρεση υπηκοότητας. Συνοψίζοντας ΔΕΝ βάζεις ποτέ πάγο στο τσίπουρο, ακούς; αν θες να μην σε σκοτώσει το πίνεις πιο αργά.

 ΚΑΛΗ ΧΡΟΝΙΑ ΝΑ ΕΧΟΥΜΕ!!!

-------------------------------------------

* Δυστυχώς πρόκειται για πραγματικό περιστατικό, η φίλη που το εκστόμισε γλίτωσε το λιντσάρισμα χάρη στο προχωρημένο της ώρας και την φιλειρηνική φύση των θαμώνων του συγκεκριμένου τσιπουράδικου.

UPDATE: Παραπέμπουμε εδώ στο σχετικό μίνι αφιέρωμα του Βιολόγου, το οποίο βέβαια σαν θετικός επιστήμονας που είναι, με μεταδοτικότητα που τείνει στο -∞ το καταλαβαίνει μόνο αυτός! Διότι μόνο ένας θετικός επιστήμονας θα κατάφερνε με μια ανάρτηση να προκαλέσει περισσότερες απορίες από όσες έλυσε.

Nationalismus Mythistoricus ή 'Αφου επιμένεις θα σου πω μιαν ιστορία..'

Ετούτη την ανάρτηση είχα υποσχεθεί να την κάνω κοντά ένα χρόνο πριν στον Zaphod και στον τουκιθεμπλόμ (ο τελευταίος δυστυχώς άφησε το ιστολογείν, μα δεν τον ξεχνάμε). Τότε το θεματάκι μας ήτανε επίκαιρο μιας και συζητούσαμε για την κα Δραγώνα και το τζέρτζελο γύρω από το βιβλίο της. Υποθέτω πως το φαινόμενο του εθνικισμού θα μας απασχολεί για μερικές δεκαετίες ακόμα οπότε η ανάρτηση ετούτη δεν είναι και εντελώς στον βρόντο. Θα μοιραστώ λοιπόν μια από τις διαλέξεις που μας έκανε την τιμή να ανεβάσει το Yale και θα προσθέσω μερικά σχόλια. Αρχικά σχεδίαζα να κάνω την έρευνά μου και να γράψω κάτι σχετικό με την ιστορία του εθνικισμού, μα ελλείψει χρόνου κινδύνευε το πλάνο να πάει για υλοποίηση μαζί με τον δυτικό σιδηροδρομικό άξονα. Ελπίζω αυτή η διάλεξη να είναι κάπως διαφωτιστική, σχολιασμός μετά το βίντεο, σημείο στη διάλεξη στο οποίο ανταποκρίνεται το σχόλιο σε παρένθεση:

α). Τα δικά μας (1:50-6:40): Γίνεται αναφορά σε ένα βιβλίο που ερευνά την κατασκευή εθνικής συνείδησης στην ελληνική Μακεδονία και τις αντιδράσεις-απειλές εθνικιστικών κύκλων προκειμένου να μην κυκλοφορήσει. Δυστυχώς το βιβλίο δεν το είχα υπόψιν οπότε δεν μπορώ να σας πω περισσότερα σχετικά. Ενδιαφέρον το σχόλιο του λέκτορα για το "προσέχτε όταν ακούτε 'Μεγάλη Ελλάδα, ή Σερβία, ή Γερμανία'" επειδή περιγράφει το πρόβλημα που προκαλείται όταν περισσότεροι του ενός εθνικισμού διεκδικούνε την ίδια περιοχή.
β). Οι φαντασιακές κοινότητες (7:00-8:00): Εδώ γίνεται αναφορά στον Benedict Anderson, που έχει ορίσει το έθνος ως "φαντασιακή κοινότητα". Προσοχή, άλλο φαντασιακή κι άλλο φανταστική, η δεύτερη σημαίνει πως το αντικείμενο μελέτης υπάρχει μόνο στη φαντασία. Με το φαντασιακή, εννοούμε μια κοινότητα της οποίας τα μέλη δεν γνωρίζονται προσωπικά μεταξύ τους, ωστόσο θεωρούν πως ανήκουν στην ίδια κοινότητα. 
γ). Η ιστορικότητα του εθνικισμού (8:00-10:25) Δυο βασικοί παράγοντες-προϋποθέσεις αναφέρονται για την ανάδειξη του εθνικισμού: κράτη και μεγάλης κλίμακας οικονομία. Το πρώτο νομίζω έχει ερευνηθεί από τον Breuilly και το δεύτερο από τον Gellner, με την έμφαση που αποδίδει στη βιομηχανική επανάσταση. Αναφέρεται όμως επίσης πως εθνική συνείδηση στις ελίτ έχεις τουλάχιστον από τα μέσα του 18ου αιώνα, καμιά πενηνταρία δηλαδή χρόνια πριν τη Γαλλική Επανάσταση. Χωρίς να τους έχω διαβάσει νομίζω πως οι Hobsbawm κι ο Kedourie είναι αυτοί που τονίζανε τον ρόλο των ελίτ στον εθνικισμό. Προσοχή: Ελίτ με εθνική συνείδηση πριν απο τη Γαλλική Επανάσταση έχουμε στην δυτική Ευρώπη, ο ομιλητής σωστά κάνει τη διάκριση με την ανατολική και κεντρική Ευρώπη που ο εθνικισμός φτάνει μόνο κατά τον 19ο αιώνα (ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχουν και τα παραδείγματα που δίνει).
δ). Εθνική κατασκευή (12:00-16:00) Σε αυτό το σημείο ο ομιλητής εξετάζει τη σχέση εθνικισμού και Γαλλικής Επανάστασης - κοινοβουλευτικής δημοκρατίας και θεωρεί πως  μάλλον υπερτονίζεται και δεν ισχύει επειδή ακραίες περιπτώσεις εθνικισμού (Ρωσία και Γερμανία) ήτανε μοναρχίες. Προσωπικά έχω τις ενστάσεις μου, αφενός μεν γιατί εξετάζει ακραίες περιπτώσεις κι αφετέρου γιατί τα ιδεώδη της Γαλλικής Επανάστασης επεκτάθηκαν σε όλη την Ευρώπη χωρίς να μπορούνε κάτι να κάνουνε γι αυτό οι μοναρχίες. Ακόμα κι αν όντως "κανείς δεν ήτανε πιο εθνικιστής από τον Γουλιέλμο τον Β" αυτό δεν σημαίνει πως οι πιο δημοκρατικές χώρες (λέγε με ΗΒ ή Γαλλία) ήτανε λιγότερο εθνικιστικές. Επίσης αγνοεί το γεγονός πως στις δημοκρατίες οι αξιωματούχοι είναι υπόλογοι στο 'έθνος' και μόνο αυτό και όχι στο πρόσωπο του μονάρχη όπως έχω εξηγήσει εδώ κι εδώ (στο σχόλιο Α).
ε). Η γλώσσα (16:00-24:00) Εδώ ο ομιλητής ασχολείται με τον ρόλο της γλώσσας στην κατασκευή των εθνών. Κάπου εδώ κάνει και μια αναφορά στη Γαλλική Επανάσταση και τον ρόλο της στην ομογενοποίηση των διάφορων διαλέκτων που μιλιόταν στην Γαλλία μέχρι τότε. Γενικά τα ιστορικά παραδείγματα (Γαλλία και Ιταλία) είναι πολύ χρήσιμα. Αυτό το κομματάκι είναι ουσιώδες γιατί με βάση τον ρόλο της γλώσσας εξηγούνται τα παραδείγματα που δίνονται ακολούθως.
στ) Η εποχή των εθνικισμών (24:00-44:00). Μεταξύ 1848 και 1914 τοποθετείται η 'έκρηξη' των εθνικισμών και της απαίτησης σύμπτωσης εθνότητας και συνόρων. Σημειωτέο πως μετά τον Α' ΠΠ τα 14 σημεία του Γουίλσον χρησιμοποιήθηκαν προκειμένου να προσδιοριστούν έτσι τα σύνορα (με γλωσσικά κριτήρια) εκεί που καταρρεύσανε οι πρώην πολυεθνικές αυτοκρατορίες και κατά γενική ομολογία έγινε της κολάσεως! Ενδιαφέροντα ιδιαίτερα είναι τα παραδείγματα των νέων εθνικισμών (όπως της Ουκρανίας, Λιθουανίας, Λευκορωσίας κτλ). Ο ομιλητής κοντά στο 37:00 επιστρέφει στο ζήτημα της γλώσσας κι εξετάζει τα παραδείγματα χωρών που έχουνε πάνω από μια γλώσσες (Βέλγιο, λίγο προβληματικό και Ελβετία, λιγότερο προβληματική). Το όλο κομμάτι είναι ενδιαφέρον επειδή δείχνει πόσα πράγματα μπορούνε να είναι κατασκευασμένα στις εθνικές ιστορίες.
ε) Η Αυστρουγγαρία (44:00-51:00). Εδώ εξετάζεται πως λειτουργούσε η Αυστρουγγαρία και εξισσοροπούσε τις εθνικές εντάσεις. Προσωπικά έχω πάλι τις ενστάσεις μου για το αν μπορούμε να δούμε την Αυστρουγγαρία νοσταλγικά σαν εναλλακτική στον εθνικισμό. Η Αυστρουγγαρία είχε βρει κακό μπελά ακριβώς λόγω του εθνικισμού και δεν ξέρω αν επιβίωνε για πόσο ακόμα θα κατάφερνε να εξισορροπεί τις εθνικές εντάσεις. Ο υποτιτλισμός έχει ένα λαθάκι παρόλο που ο ομιλητής το λέει σωστά: Η Αυστρουγγαρία δεν νικήθηκε από την Πρωσία το 1966 αλλά προφανώς το 1866. Ένα χαριτωμένο ιστορικό περιστατικό για την Αυστρουγγαρία και τον εθνικισμό είναι το εξής: όταν κατά την ιταλική ενοποίηση το αυστριακό ναυτικό νίκησε σε μια ναυμαχία το ιταλικό, τα πληρώματα της Α-Ο μιλούσαν κυρίως τη βενετική διάλεκτο (η Βενετία ανήκε ακόμα στην Αυστρουγγαρία τότε) και ο Γαριβάλδης (sic) το έφερε κάπως βαρέως που δεν είχε αφυπνιστεί επαρκώς το "εθνικό τους αίσθημα" ώστε να εξεγερθούνε.
----------------------------------------------------------------------------------------------------------
Τις απολογίες μου για το μακροσκελές της ανάρτησης, εαν βαριέστε να διαβάσετε τον σχολιασμό αλλά σας ενδιαφέρει το θέμα, αφιερώστε απλώς τα 50 λεπτά που θέλει το βίντεο, είναι μια αρκετά καλή εισαγωγή στα του εθνικισμού. Καλό βράδι.

Λευκό

Μας πρόλαβε νωρίς φέτος ο χειμώνας. Πρώτα ήρθε το κρύο και τα δέντρα μαδήσανε εντελώς. Σήμερα ήρθε και το χιόνι, έτσι ξαφνικά. Δεδομένου πως το διήμερο θα το περάσω έγκλειστος διορθώνοντας, μια βόλτα στο κανάλι τα μεσάνυχτα με το χιόνι να πέφτει ήτανε μια πολυτέλεια που μπορούσα να μου επιτρέψω. Γιατί το χιόνι συνοδεύεται πάντα από τόση ησυχία; Εντάξει ,πέφτει σχεδόν ξεψυχισμένα , σε αντίθεση με την φασαριόζα συγγενή του, μα δεν είναι μόνο αυτό. Τους θορύβους τους καταπίνει, με πρώτα και καλύτερα τα βήματά σου. Και σπας το κεφάλι σου να θυμηθείς μια αμίμητη περιγραφή, που φυσικά δεν είναι δικιά σου, μα δεν χρειάζεται να πας και πολύ μακριά, σ' ένα νησί λίγο πιο δίπλα  απ' το δικό μας:

A few light taps upon the pane made him turn to the window. It had begun to snow again. He watched sleepily the flakes, silver and dark, falling obliquely against the lamplight. The time had come for him to set out on his journey westward. Yes, the newspapers were right: snow was general all over Ireland. It was falling on every part of the dark central plain, on the treeless hills, falling softly upon the Bog of Allen and, farther westward, softly falling into the dark mutinous Shannon waves. It was falling, too, upon every part of the lonely churchyard on the hill where Michael Furey lay buried. It lay thickly drifted on the crooked crosses and headstones, on the spears of the little gate, on the barren thorns. His soul swooned slowly as he heard the snow falling faintly through the universe and faintly falling, like the descent of their last end, upon all the living and the dead.

-----------------------------------------------------------------------------------------------------

Το απόσπασμα είναι από τους Δουβλινέζους, του James Joyce (υπάρχει ολόκληρο στο wikisource). Η ειρωνία της τύχης είναι πως ο τσαλαπετεινός ετοίμασε μια πολύ όμορφη ανάρτηση για το φθινόπωρο την οποία ευτυχώς πρόλαβα να απολαύσω όσο ακόμη είχαμε φθινόπωρο, χωρίς βέβαια να γνωρίζω πόσο γρήγορα θα μας άφηνε.

Ε οχι και 500 φορες...

Disclaimer: Απολογίες στους αναγνώστες, ετούτο δω το χρωστούσα σε ένα άλλο ιστολόγιο, θα επιστρέψω με κανονική ανάρτηση σύντομα, να 'στε καλά :)

Ο πολεμος της παπαρουνας

To save your world you asked this man to die:
Would this man, could he see you now, ask why?

W.H. Auden

Πέρυσι τέτοια εποχή είχα κάνει μια ανάρτηση για τις παπαρούνες τις Φλάνδρας και το σχετικό τραγουδάκι που θυμάται ο αγγλωσαξωνικός κόσμος κάθε χρόνο σαν σήμερα. Για την ιστορία επαναλαμβάνουμε πως σαν σήμερα το 1918 έληξε ο Μεγάλος Πόλεμος. Όσο κι αν μπαίνω στον πειρασμό όμως δεν θα ξανασχοληθώ μ' αυτόν άμεσα, το επετειακό μου θέμα έχει να κάνει με τις παπαρούνες, όχι της Φλάνδρας ασφαλώς μα εκείνες τις χάρτινες που φοράνε εδώ αυτές τις μέρες στο πέτο τους για να τιμήσουνε τη μνήμη των πεσόντων (οι οποίες βέβαια πάλι σε εκείνες της Φλάνδρας παραπέμπουνε). Λοιπόν το συγκλονιστικό της υπόθεσης είναι το τι σκοτωμός γίνεται γι αυτές τις παπαρούνες!

Χάζευα λοιπόν ανέμελος στο BBC και πέφτω πάνω στην είδηση της χρονιάς, μην πω του αιώνα: Ο παρουσιαστής των ειδήσεων του Channel 4 Jon Snow, έκανε το έγκλημα να μην φορέσει την παπαρούνα του στο πέτο τουλάχιστον μια εβδομάδα πριν από την επέτειο και... γαία πυρί μιχθήτω! Στην αρχή κάποιος αναγνώστης του την έπεσε στο ιστολόγιό του και κατόπιν αυτού ποιός είδε την Daily Mail και δεν την φοβήθηκε! Η ιστορία βέβαια δεν είναι καινούργια -απλώς άργησα εγώ να την πάρω γραμμή λόγω πολιτισμικού lag- και ξεκινάει από ένα άρθρο του Snow για τον "φασισμό της παπαρούνας" το 2006. Μπορεί η Guardian πολύ χαριτωμένα να παρατήρησε πως καταλαβαίνουμε τις εποχές που περνάνε από την καθιερωμένη κλάψα της Mail, μα φαίνεται πως η μανία της παπαρούνας έχει πάρει τραγικές διαστάσεις. Έτσι βομβαρδιζόμαστε με ειδήσεις για εργαζομένους που δεν τους αφήσανε να φορέσουνε την παπαρούνα τους ή για ομάδες που θα την φορέσουνε κατόπιν αντιφατικών πανό φιλάθλων τους. Το κερασάκι της τούρτας σας το άφησα για το τέλος, η Κίνα διαμαρτυρήθηκε για τις παπαρούνες που φορούσε μια βρετανική αντιπροσωπία επειδή της θυμίσανε τους πολέμους του οπίου! Δεν θα ήξερα αν έπρεπε να γελάσω ή να κλάψω. Θυμήθηκα όμως εκείνον τον ήρωα -του Μπρεχτ νομίζω- που είχε βρει κακό μπελά  επειδή την μέρα που όλοι έπρεπε να είναι χαρούμενοι στη χώρα εκείνος ήτανε σκυθρωπός και αποφάσισα να κλάψω!

Κλείνοντας σας έχω και μια σχετική φωτογραφία, μια παπαρούνα από τις λεγάμενες που βρήκα σήμερα δίπλα στη στάση του λεωφορείου και της ψυθίρισα (αφού κοίταξα δεξιά κι αριστερά) πως sic transit gloria mundi. Όσο για την απορία του επιταφίου με την οποία άνοιξα την ανάρτηση, την απάντηση θα μπορούσε να την έχει δώσει ο ίδιος ο Snow που είπε πως οι νεκροί του Πρώτου Πολέμου "πέθαναν για το δικαίωμά του να μην φοράει παπαρούνα στο πέτο". Και πάλι δεν νιώθω και τόσο βέβαιος πως κάποιος θα ένιωθε ικανοποιημένος που πέθανε για να τσακώνονται για το πως θα τον θυμούνται αντί να ασχοληθούνε με τα εκατοντάδες πιο σημαντικά ζητήματα που τρέχουνε στη Βρετανία αυτή τη στιγμή.